Nghề làm đèn lồng Hội An được vinh danh là làng nghề tiêu biểu trong 9 làng nghề truyền thống cả nước. Được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng năm 2011. Tiếp nối truyền thống đó, làng nghề truyền thống đèn lồng Hội An ngày càng phát triển với nhiều mẫu mã đa dạng, phong phú.

Người dân trong làng cho biêt: Nghề làm đèn lồng xuất hiện tại Hội An từ hơn 400 năm trước, ông tổ của nghề có tên là Xã Đường. Ông chuyên làm đầu lân, lồng đèn cho các đêm hội, các cuộc thi đấu xảo, kéo quân… Qua nhiều năm lưu giữ và phát triển nghề, từ những chiếc đèn lồng tre đơn sơ, giản dị, ngày nay đèn lồng đã phát triển với nhiều mẫu mã và kiểu dáng đa dạng phong phú.
Đèn lồng Hội An gồm có kiểu dáng với các loại đèn như: Hình tròn, hình bát giác, hình lục giác, hình trái bí, hình củ tỏi, hình thùng, hình quả đu đủ, hình bánh ú, hình dù… các đèn lồng ra đời với chất lượng cao, màu sắc đa dạng.

Phát triển nghề làm lồng đèn Hội An, không chỉ góp phần lưu giữ truyền thống văn hóa mà còn thúc đẩy kinh tế phát triển với sự ra đời của nhiều xưởng sản xuất đã tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống nhân dân.

Người dân làng nghề làm đèn lồng Hội An đang tất bật vào mùa Trung Thu.

Ngắm nhìn những chiếc đèn lồng tre lung linh sắc màu, những chiếc đèn lồng mang lại cho con người ta niềm vui, yêu đời hơn với những sắc màu tươi mới. Nhưng ít ai biết được, người thợ đã phải trải qua những giai đoạn công phu nào để cho ra đời được một chiếc đèn lồng. Đèn lồng được làm từ hai nguyên liệu chính là tre và vải bọc. Ngay từ khâu chọn nguyên liệu đều được những người thợ hết sức chú trọng, tỉ mỉ. Tre để làm đèn lồng phải là loại tre già còn tươi, để tre làm đèn lồng không bị mối mọt, người thợ phải nấu tre ròi ngâm trong nước muối 10 ngày. Sau đó, phơi khô rồi vót thành từng nan mỏng tùy theo kích cỡ, kiểu dáng các loại đèn. Vải bọc đèn phải là vải xoa hoặc loại lụa tơ tằm.

Quy trình làm đèn lồng gồm hai công đoạn chính: Làm khung tre và vải bọc. Để định hình khung tre, nan tre sẽ được gắn vào hai vòng gỗ để định hình khung và được liên kết với nhau bởi những sợi dây dù. Vải được người thợ khéo léo cắt thành từng mảnh phù hợp với kích thước của đèn lồng, sau đó được dán lên nan khung đã bôi keo, sau đó cắt tỉa những phần dư thừa. Công đoạn cuối để hoàn thành sản phẩm, người thợ sẽ vẽ hoặc trang trí cho chiếc đèn lồng thêm màu sắc hoặc truyền tải ý nghĩa, thông điệp về quê hương, đất nước, con người…sau cùng là công đoạn gắn chuôi để hoàn thiện sản phẩm.

Trước kia, đèn lồng chỉ được treo ở những nơi thờ cúng như: Đình, chùa, bàn thờ dòng họ…Ngày nay, đèn lồng được sử dụng rộng rãi hơn, du khách đến với Hội An sẽ được đắm mình vào không gian phố cổ với những đèn lồng đa dạng kiểu dáng.

đèn lồng Hội An mang một nét đẹp mộc mạc, giản dị nhưng lại lưu giữ trong mình những nét đẹp văn hóa sâu sắc. Mỗi chiếc lồng đèn ra đời là niềm tự hào, tình yêu quê hương đất nước, mong muốn lưu giữ truyền thống văn hóa dân tộc mà mỗi người thợ muốn gửi gắm. Bên cạnh đó, sản phẩm của làng nghề không chỉ được tiêu thụ mạnh trong nước mà còn được xuất khẩu sang các nước khác như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ…

Bài và ảnh Ngô Hằng