Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Yên vừa tổ chức Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gốm Quảng Đức, tại Trung tâm hội nghị PYTOPIA, thành phố Tuy Hòa.

Quảng cảnh Hội thảo

Gốm cổ Quảng Đức là một trong những di sản văn hóa tiêu biểu của tỉnh Phú Yên. Trong suốt hơn 400 năm chiều dài lịch sử hình thành và phát triển vùng đất Phú Yên thì gốm cổ Quảng Đức đã có tuổi gốm trên 300 năm, xứng đáng được gọi là “báu vật” của miền đất Phú Yên.

Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia GS.TS Nguyễn Văn Kim phát biểu tại Hội thảo

Làng Quảng Đức nay thuộc xã An Thạch, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Đây là một ngôi làng tiếp giáp với làng Ngân Sơn, gần tỉnh lỵ Phú Yên xưa nên có nhiều làng nghề phát triển, nhưng nổi tiếng nhất là gốm Quảng Đức và lụa, lãnh Ngân Sơn. Trong làng Quảng Đức bây giờ vẫn còn ngôi miếu thờ có đắp nổi 4 chữ Hán “Quang Điếm, Lưu, Phước”, tưởng niệm tiền nhân có công lao lập làng, hình thành nên nghề làm gốm với hai câu đối “Đức thừa tiên tổ thiên niên vĩnh; Phước ấm nhi tồn bách thế vinh”.

Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Phú Yên, Chủ tịch CLB UNESCO Nghiên cứu - Bảo tồn cổ vật Phú Yên Trần Thanh Hưng trình bày tham luận Gốm Quảng Đức - di sản văn hóa tiêu biểu của Phú Yên

Làng gốm Quảng Đức - ngôi làng ở ngã ba lưu vực sông Cái, thuộc huyện Tuy An, gần những trung tâm thủ phủ của Phú Yên trong lịch sử như thành Hội Phú, thành An Thổ. Trong thời kỳ phát triển hưng thịnh vào thế kỷ XVIII, XIX đến đầu thế kỷ XX, sản phẩm gốm Quảng Đức không chỉ được tiêu thụ tại tỉnh Phú Yên mà còn được giao thương rộng rãi đến nhiều địa bàn khác.

Trưng bày chuyên đề “Gốm Quảng Đức một thời vang bóng” tại Bảo tàng tỉnh Phú Yên

Minh chứng là nhiều sản phẩm gốm Quảng Đức được phát hiện tại các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên trong thời gian qua. Cùng với đó, các cuộc thăm dò trục vớt tại các dòng sông ở Nam Bộ cũng đã tìm thấy các sản phẩm gốm Quảng Đức. Hiện vật gốm Quảng Đức được trưng bày ở nhiều bảo tàng tỉnh, thành phố và hiện diện trong các bộ sưu tập cổ vật tư nhân trong và ngoài tỉnh Phú Yên.

Các đại biểu tham quan tìm hiểu về di sản gốm Quảng Đức

Từ giữa thế kỷ XX trở lại đây, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, Làng nghề gốm Quảng Đức dần mai một, đến nay nhiều bí quyết, kỹ thuật làm gốm đã bị thất truyền, trên địa bàn làng nghề xưa hiện không còn lò nung gốm và không còn thợ thủ công duy trì nghề làm gốm.

Toàn cảnh về Làng gốm Quảng Đức ở xã An Trạch, huyện Tuy An, Phú Yên

Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gốm Quảng Đức được tổ chức nhằm đánh giá, nhận diện một cách tổng quan, đầy đủ về giá trị di sản văn hóa gốm Quảng Đức, từ đó đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gốm Quảng Đức gắn với phát triển du lịch trong thời gian tới, hướng đến triển khai thực hiện hiệu quả Đề án phát triển du lịch tỉnh Phú Yên giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được UBND tỉnh Phú Yên phê duyệt, phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch, khai thác tốt các giá trị tài nguyên du lịch văn hóa, tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Bình lọc nước gốm Quảng Đức có niên đại thế kỷ XIX-XX

Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gốm Quảng Đức tiếp nhận 20 báo cáo tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý. Tại Hội thảo có 7 tham luận được báo cáo: Gốm Quảng Đức và vấn đề bảo tồn, phát huy (PGS.TS Đặng Văn Thắng, Ủy viên Hội đồng Giám định cổ vật, Bộ VH-TT&DL, nguyên Trưởng bộ môn Khảo cổ học, Trường đại học KHXH&NV TP Hồ Chí Minh); Gốm Quảng Đức - đặc trưng, niên đại, chủ nhân và thị trường tiêu thụ (TS Đinh Bá Hòa – Nguyên Giám đốc Bảo tàng Bình Định); Gốm Quảng Đức - di sản văn hóa tiêu biểu của Phú Yên (ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch CLB UNESCO Nghiên cứu - Bảo tồn cổ vật Phú Yên);

Gốm Quảng Đức phát hiện qua khai quật khảo cổ tại di tích Thành An Thổ (TS Phí Ngọc Tuyến, nguyên Trưởng bộ môn Khảo cổ học Trường đại học KHXH&NV TP Hồ Chí Minh); Gốm Quảng Đức trong một số sưu tập tư nhân tại TP Hồ Chí Minh (TS Lương Chánh Tòng, Trường đại học KHXH&NV TP Hồ Chí Minh); Gốm Quảng Đức qua sưu tập tại Ninh Thuận - nhận diện, bảo tồn và phát huy (ThS Lê Xuân Lợi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu văn hóa dân tộc và Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận) và Kết quả nghiên cứu bước đầu về nghề làm gốm ở thôn Quảng Đức (ông Nguyễn Danh Hạnh, Sở VH-TT&DL Phú Yên).

Bên cạnh các tham luận, những ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan quản lý tại Hội thảo mang đến nhiều thông tin hữu ích, làm cơ sở để tổ chức thực hiện tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gốm Quảng Đức trong thời gian đến.

Một số đồ gia dụng gốm Quảng Đức có niên đại thế kỷ XIX-XX

Dịp này, Bảo tàng tỉnh Phú Yên tổ chức trưng bày chuyên đề “Gốm Quảng Đức một thời vang bóng” để giới thiệu, quảng bá về di sản văn hóa gốm Quảng Đức đến đông đảo Nhân dân và du khách tham quan tìm hiểu về gốm Quảng Đức.