Vào một sáng hè rực rỡ, giữa cái nắng vàng óng đặc trưng của xứ Huế, những đoàn khách du lịch nối nhau ghé thăm làng hương nổi tiếng nằm trên đường Huyền Trân Công Chúa – con đường thơ mộng bậc nhất cố đô, uốn lượn quanh những thắng cảnh trứ danh như lăng Tự Đức, đồi Vọng Cảnh, chùa Từ Hiếu... Làng hương Thủy Xuân, với tuổi đời hàng trăm năm, không chỉ là nơi lưu giữ một nghề truyền thống quý báu, mà còn là điểm đến mang đậm hơi thở văn hóa Huế, nơi hồn cốt dân tộc được ướp hương thơm qua từng nén nhang thủ công.

Du khách chụp ảnh hương ngũ sắc Thủy Xuân.

Trong số những du khách dừng chân hôm ấy có bà Moddinla, một giáo viên nghỉ hưu đến từ miền Nam nước Pháp. Bà chia sẻ bằng ánh mắt rạng ngời xúc động: “Tôi từng đọc về làng hương Huế trong một tạp chí văn hóa Pháp, nhưng không ngờ tận mắt chứng kiến lại kỳ diệu đến thế. Mỗi công đoạn làm hương đều mang vẻ đẹp tỉ mẩn và đầy tâm linh”. Bà đặc biệt ấn tượng với công đoạn se hương – nơi những bàn tay khéo léo của các nghệ nhân nhào bột, vê tăm, gắn keo, cuốn nhang một cách mềm mại và nhịp nhàng như một vũ điệu.

Trong cái xưởng nhỏ mái tôn đơn sơ, bà Moddinla chăm chú theo dõi một người nghệ nhân có đôi bàn tay rám nắng đang se những cây hương màu nâu trầm bằng một kỹ thuật điêu luyện. Đó là ông Nguyễn Văn Định, 60 tuổi, người đã có hơn 35 năm gắn bó với nghề làm hương. Ông bảo: “Mỗi ngày tôi se hơn 2.000 cây hương. Từ nhỏ đã học nghề từ cha, rồi truyền lại cho con cháu. Làm hương không chỉ để mưu sinh, mà còn là cách gìn giữ hồn cốt tổ tiên”.

Không chỉ dừng lại ở việc tham quan, bà Moddinla cùng các du khách khác còn được chính tay trải nghiệm se thử vài que hương, dưới sự hướng dẫn kiên nhẫn của các nghệ nhân. Mỗi bước làm hương đều đòi hỏi sự khéo léo: từ việc pha trộn bột hương gồm quế, bạch đàn, trầm hương, hoa hồi..., đến khâu dán que tre đã được nhuộm sẵn. Nhìn những ngón tay của mình lấm lem bột hương nhưng gương mặt rạng rỡ niềm vui, bà cười: “Thật tuyệt! Đây sẽ là ký ức tôi mang về nước Pháp, một ký ức đậm mùi Huế”.

Làng hương không chỉ là nơi làm ra những sản phẩm hương thơm để phục vụ tín ngưỡng và đời sống thường nhật, mà còn là không gian sống động cho nhiều trải nghiệm văn hóa khác. Ngay bên cạnh xưởng làm hương, một nhóm nghệ nhân cao tuổi đang trình diễn nghề chằm nón lá – một biểu tượng văn hóa khác của đất cố đô. Từng chiếc nón trắng ngà, nhẹ như mây, được chằm tỉ mỉ bởi bà Nguyễn Thị Huệ, 64 tuổi – người đã hơn 40 năm giữ lửa cho nghề chằm nón. Bà kể: “Ngày xưa, gái Huế ra đường không nón lá thì như thiếu một phần váy áo. Nón lá không chỉ để che mưa nắng mà còn là duyên, là nết của người con gái Huế”.

Du khách, đặc biệt là các bạn trẻ, rất thích thú khi được tự tay đặt những sợi lá cọ mềm mại lên khung, khâu viền bằng kim chỉ và nghe kể những câu chuyện dân gian về chiếc nón bài thơ – nón lá có in hình cầu Trường Tiền, chùa Thiên Mụ hay hai câu thơ ẩn hiện dưới lớp lá khi soi dưới ánh sáng. Nhiều người không quên chọn mua một chiếc nón lá Huế như một phần của hành trình trở về với những giá trị xưa cũ đầy thi vị.

Mùa hè, làng hương Thủy Xuân trở nên sống động và rực rỡ lạ thường. Dọc con đường Huyền Trân Công Chúa, những bó tăm hương nhuộm sẵn xanh, đỏ, tím, vàng được bày ra phơi nắng, xếp thành hình nan hoa khổng lồ, tạo nên một khung cảnh rực rỡ đến mê hoặc. Hàng trăm bó hương dựng đứng, xòe ra như đóa sen nở rộ, vừa để hong khô, vừa như một tuyên ngôn thẩm mỹ độc đáo của người làng nghề.

Nhiều bạn trẻ tranh thủ thời điểm nắng đẹp để “check-in” và chụp ảnh, biến làng hương thành phông nền sống ảo mang đậm chất Huế. Một nhiếp ảnh gia trẻ tên Lê Minh Nhật, đến từ TP.HCM, chia sẻ: “Tôi đi nhiều nơi nhưng chưa đâu có sắc màu văn hóa đậm đặc như ở đây. Những bó hương phơi khắp đường, những bàn tay đang thoăn thoắt se hương, cùng tiếng nón khâu lách cách – tất cả như một bản hòa ca của truyền thống”.

Ngoài yếu tố thẩm mỹ, người dân làm nghề còn chú trọng đến chất lượng. Hương được làm thủ công hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, không pha trộn hóa chất độc hại. Mùi thơm dịu nhẹ, bền lâu, tạo cảm giác an lành khi đốt. Bởi thế, nhiều du khách không ngần ngại mua từng bó hương làm quà lưu niệm, hoặc để dâng lễ tại các đền chùa, phủ điện trong và ngoài nước.

Làng hương Thủy Xuân – nơi tưởng chừng chỉ là một làng nghề đơn sơ, nay đã trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai yêu cái đẹp, yêu sự tinh tế của văn hóa truyền thống Việt Nam. Ở đó, từng làn khói hương như mang theo những câu chuyện xa xưa, kết nối hiện tại với quá khứ, kết nối con người với cội nguồn.