Phát huy lợi thế cửa khẩu, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển

Những giải pháp thúc đẩy kinh tế cửa khẩu, mở rộng giao thương quốc tế và tăng cường liên kết vùng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới”, tổ chức tại Cao Bằng với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Sau một thập kỷ kể từ hội thảo quốc tế về chính sách và giải pháp hỗ trợ xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc qua Cao Bằng năm 2016, kinh tế cửa khẩu của tỉnh đã có những chuyển biến tích cực. Hai cặp cửa khẩu Trà Lĩnh – Long Bang và Tà Lùng – Thủy Khẩu được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế. Cửa khẩu song phương Lý Vạn – Thạc Long cùng Khu cảnh quan thác Bản Giốc – Đức Thiên chính thức đi vào vận hành, góp phần mở rộng không gian giao thương, du lịch và giao lưu nhân dân hai nước.

Các đại biểu tham quan khu trưng bày tại Hội thảo khoa học quốc tế về phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới.

Giai đoạn 2021–2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh đạt hơn 4,46 tỷ USD, riêng năm 2025 đạt gần 1,64 tỷ USD. Nguồn thu từ kinh tế cửa khẩu đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn. Nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, Cao Bằng đã triển khai cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại địa phương, vận hành thử nghiệm nền tảng cửa khẩu số tại Tà Lùng và Trà Lĩnh, đồng thời giảm 20% mức thu phí sử dụng hạ tầng cửa khẩu trong năm 2026.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa nhìn nhận, nhiều khó khăn vẫn chưa được giải quyết triệt để. Hạ tầng logistics thiếu đồng bộ, chi phí vận tải cao, năng lực kiểm nghiệm nông sản và thực phẩm tại chỗ còn hạn chế. Đặc biệt, hàng hóa xuất nhập khẩu qua Cao Bằng vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ các địa phương khác, trong khi sản phẩm được sản xuất trực tiếp tại tỉnh chỉ chiếm khoảng 8,7%.

Thực tế này đặt ra yêu cầu Cao Bằng phải từng bước chuyển từ vai trò trung chuyển hàng hóa sang phát triển các hoạt động tạo giá trị gia tăng, nhất là công nghiệp chế biến, bảo quản nông sản, kho bãi và dịch vụ logistics. Đây cũng là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế địa phương.

Hoàn thiện hạ tầng, mở rộng hành lang thương mại liên vùng

Để khai thác hiệu quả lợi thế cửa khẩu, Cao Bằng xác định phát triển hạ tầng giao thông là một trong những nhiệm vụ đột phá. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa, gần 40 doanh nghiệp Trung Quốc đã trực tiếp tham dự hội thảo, tìm kiếm cơ hội hợp tác và đầu tư. Trong đó, tiến độ hoàn thành các tuyến cao tốc là vấn đề được nhiều nhà đầu tư đặc biệt quan tâm.

Điều này cho thấy, bên cạnh tiềm năng thị trường, khả năng kết nối giao thông và chi phí vận tải là những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Hiện nay, tỉnh đang tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh và chuẩn bị đầu tư tuyến Bắc Kạn – Cao Bằng. Khi các tuyến giao thông được kết nối đồng bộ, Cao Bằng sẽ có thêm điều kiện phát triển các hành lang vận tải, thương mại và logistics liên vùng.

Theo Quyết định số 610/QĐ-TTg ngày 4/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh Quy hoạch vùng Trung du và miền núi phía Bắc, hai hành lang kinh tế Cao Bằng – Thái Nguyên – Hà Nội và Cao Bằng – Lạng Sơn – Quảng Ninh được xác định là những trục kết nối quan trọng.

Trên cơ sở đó, Cao Bằng định hướng tăng cường liên kết với Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hà Nội, Lào Cai, Tuyên Quang và các địa phương lân cận nhằm mở rộng nguồn hàng, nâng cao năng lực vận tải và kết nối thị trường.

Các đại biểu tìm hiểu thông tin quy hoạch, kết nối hạ tầng và phát triển kinh tế tại khu trưng bày của hội thảo.

Với lợi thế tiếp giáp Quảng Tây, tỉnh cũng nghiên cứu mở rộng kết nối thương mại tới các tỉnh phía Tây và Tây Nam Trung Quốc, hướng đến những tuyến vận tải quốc tế qua Trung Á và châu Âu. Việc hoàn thiện hạ tầng không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào trung tâm logistics, công nghiệp chế biến và các dịch vụ hỗ trợ thương mại. Qua đó, Cao Bằng có thể nâng cao giá trị hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác thực chất

Bên cạnh các phiên thảo luận chính sách, hội thảo còn tạo cơ hội để doanh nghiệp và hợp tác xã tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự kiện tiếp nhận 96 báo cáo khoa học, trong đó có 42 báo cáo từ các đối tác nước ngoài. Các nội dung được trao đổi tại ba phiên chuyên môn và một phiên đối thoại chính sách, tập trung vào cửa khẩu số, thương mại điện tử, logistics, du lịch bền vững và giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác xuyên biên giới.

Điểm nhấn của hội thảo là phiên kết nối giao thương trực tiếp (B2B), quy tụ khoảng 30 doanh nghiệp, hợp tác xã của Cao Bằng cùng các đối tác Trung Quốc. Tại chín bàn giao thương, các bên thực hiện 59 lượt trao đổi về nhu cầu hợp tác kho bãi, trung chuyển, bảo quản nông sản, thủ tục thông quan và phát triển du lịch. Kết quả, 14 cặp doanh nghiệp ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác ngay tại hội thảo; 16 cặp khác thống nhất tiếp tục đàm phán chi tiết.

Doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc trao đổi cơ hội hợp tác tại phiên kết nối giao thương trực tiếp trong khuôn khổ hội thảo.

Các cơ quan chuyên môn của tỉnh cũng trực tiếp giải đáp những vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan, cơ chế ưu đãi tại khu kinh tế cửa khẩu và điều kiện đầu tư kinh doanh. Hoạt động kết nối được kỳ vọng mở thêm cơ hội hợp tác, tiêu thụ hàng hóa cho doanh nghiệp và hợp tác xã, đặc biệt là các đơn vị sản xuất, chế biến nông sản và sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Phát biểu tổng kết hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Bằng Phan Thăng An nhấn mạnh, biên giới không chỉ là ranh giới lãnh thổ giữa các quốc gia mà còn là không gian kết nối, hợp tác và cùng phát triển. Theo đó, Cao Bằng cần tổ chức đồng bộ các hành lang thương mại xuyên biên giới, gắn với vùng sản xuất, trung tâm logistics và công nghiệp chế biến. Đồng thời, tăng cường liên kết với các địa phương trong vùng nhằm phát huy lợi thế bổ trợ, tránh đầu tư dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Tỉnh cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ truy xuất nguồn gốc trong quản lý cửa khẩu. Việc phối hợp với cơ quan chức năng phía Trung Quốc cần được tăng cường nhằm tối ưu quy trình thông quan, kiểm dịch và đáp ứng các tiêu chuẩn hàng hóa.

Đối với lĩnh vực du lịch, Cao Bằng tiếp tục khai thác lợi thế của Khu cảnh quan thác Bản Giốc – Đức Thiên và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế cho cư dân biên giới.

Để những định hướng tại hội thảo sớm đi vào thực tiễn, Bí thư Tỉnh ủy Phan Thăng An yêu cầu các cơ quan chức năng khẩn trương cụ thể hóa kết quả trao đổi thành những nhiệm vụ, dự án ưu tiên có tính khả thi cao. Đồng thời, theo dõi và hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các biên bản ghi nhớ đã ký kết. Hiệu quả thực hiện sẽ được đánh giá thông qua các chỉ số cụ thể như thời gian thông quan, chi phí logistics, số lượng dự án thu hút đầu tư, việc làm tạo mới và mức độ hài lòng của doanh nghiệp.

Với định hướng hoàn thiện hạ tầng, tăng cường liên kết vùng và mở rộng hợp tác quốc tế, Cao Bằng đang từng bước chuyển hóa lợi thế cửa khẩu thành động lực phát triển kinh tế. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã địa phương nâng cao năng lực sản xuất, chế biến, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thương mại xuyên biên giới.