Lễ công bố và trao Quyết định công nhận làng nghề chè Shan tuyết thôn Bản Mộc, xã Yên Bình. ( Nguồn: Cổng TTĐT tỉnh Thái Nguyên)

Dấu mốc ghi nhận giá trị làng nghề

Nghề chè Shan tuyết ở Bản Mộc gắn bó với đời sống của người dân qua nhiều thế hệ. Nhờ những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi cùng phương thức chế biến truyền thống, bà con đã tạo nên những sản phẩm mang hương vị đặc trưng của vùng núi. Với người dân nơi đây, cây chè không chỉ đem lại sự ấm no mà còn là “nguồn sống xanh”, chứa đựng bề dày lịch sử, văn hóa của địa phương.

Ngày 25/3/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên phối hợp với UBND xã tổ chức Lễ công bố và trao Quyết định công nhận làng nghề chè Shan tuyết thôn Bản Mộc. Sự kiện diễn ra theo Kế hoạch của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn về tổ chức Lễ công bố và trao Quyết định công nhận làng nghề trên địa bàn tỉnh. Đây là bước ngoặt quan trọng, ghi nhận nỗ lực của bà con nông dân, đồng thời cho thấy sự quan tâm của các cấp chính quyền đối với việc bảo tồn và phát triển nghề truyền thống.

Danh hiệu làng nghề không chỉ là sự ghi nhận mang tính hình thức. Với Bản Mộc, đây là cơ sở để nghề chè được nhìn nhận đúng giá trị, được quan tâm bảo tồn và có thêm điều kiện đưa sản phẩm đến với thị trường. Cùng với niềm tin dành cho người làm nghề, danh hiệu cũng đặt ra yêu cầu giữ vững chất lượng và gìn giữ cách làm truyền thống, để thương hiệu chè Shan tuyết Bản Mộc phát triển lâu dài.

Các sản phẩm chè Shan tuyết của HTX Nông nghiệp Bản Mộc được trưng bày, giới thiệu tới người tiêu dùng. ( Nguồn: Cổng TTĐT tỉnh Thái Nguyên)

Từ gốc chè cổ thụ đến sản vật đặc trưng

Đi qua những triền đồi ở xã Yên Bình, đâu đâu cũng thấy sắc xanh của chè Shan tuyết. Toàn xã hiện có hơn 74ha chè, trong đó trên 70ha đang cho thu hoạch. Chè Shan tuyết là một trong bốn cây trồng chủ lực của địa phương, cùng với quế, hồi và thuốc lá. Phát huy lợi thế về đất đai, khí hậu và điều kiện sản xuất, xã chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng, phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Trong bức tranh ấy, chè Shan tuyết mang giá trị riêng nhờ gắn với truyền thống và nguồn gốc bản địa.

Điều làm nên nét đặc trưng của vùng chè là những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi ở khu vực Thái Lạo, thôn Bản Tám, vẫn được người dân gìn giữ, chăm sóc và khai thác. Bên cạnh những cây mọc tự nhiên, một số hộ đã chủ động mở rộng diện tích trồng để có thêm nguồn nguyên liệu cho sản xuất. Sự kết hợp giữa cây chè cổ và vùng chè trồng mới giúp làng nghề vừa giữ được giá trị truyền thống, vừa dần chủ động nguồn nguyên liệu.

Theo chị Triệu Thị Liên, thôn Bản Tám, khí hậu và thổ nhưỡng nơi đây rất phù hợp với cây chè Shan tuyết, loại cây mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Trong quá trình chăm sóc, bà con chủ yếu áp dụng phương pháp hữu cơ, không dùng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật nhằm giữ chất lượng tự nhiên của sản phẩm. Đây là lợi thế quan trọng khi thị trường ngày càng quan tâm đến sản phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng.

Búp chè xanh non qua bàn tay sao sấy tỉ mỉ của người làm chè trở thành những sản phẩm mang đậm dấu ấn địa phương, rồi được cân, đóng gói để đến với người tiêu dùng. Mỗi công đoạn, từ hái búp, sao sấy đến đóng gói, đều đòi hỏi kinh nghiệm và sự cẩn trọng để giữ được hương vị tự nhiên của chè. Nghề chè vì thế không dừng ở việc trồng và hái, mà là cả một chuỗi công việc gắn với tay nghề của người dân.

Liên kết sản xuất - bệ đỡ vững chắc cho làng nghề

Điểm tựa của chuỗi sản xuất ấy là sự liên kết giữa nông dân và Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Bản Mộc. Chị Phan Thị Nguyệt, thôn Bản Mộc, là một trong những hộ cảm nhận rõ sự đổi thay. Trước kia, chè của gia đình chị chủ yếu bán cho thương lái nhỏ lẻ nên giá trị không cao. Khi tham gia HTX và được hỗ trợ kỹ thuật thâm canh, chăm sóc, vườn chè cho năng suất và chất lượng tốt hơn. Chị Nguyệt chia sẻ: “Nhờ được hỗ trợ về kỹ thuật và đầu ra ổn định, cây chè giờ không chỉ mang lại thu nhập đều đặn mà còn giúp gia đình tôi yên tâm gắn bó lâu dài”.

Câu chuyện của gia đình chị Nguyệt cho thấy vai trò của kinh tế hợp tác trong phát triển làng nghề. Khi cùng tham gia HTX, người dân được hướng dẫn kỹ thuật, thống nhất quy trình chăm sóc và thuận lợi hơn trong tìm đầu ra, qua đó đưa nghề chè thoát khỏi sản xuất nhỏ lẻ để hướng tới liên kết, dần hình thành thương hiệu. Đầu ra ổn định cũng là yếu tố giúp người làm nghề yên tâm đầu tư, chăm sóc vườn chè lâu dài.

Không chỉ dừng ở liên kết sản xuất, nghề chè Bản Mộc còn nhận được sự quan tâm của định hướng chung địa phương. Xã Yên Bình đã ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển cây trồng chủ lực giai đoạn 2026-2030, trong đó phấn đấu thâm canh, cải tạo 132ha chè và trồng mới 80ha chè Shan tuyết. Đây là cơ sở để làng nghề mở rộng nguồn nguyên liệu, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Sau thời gian chuẩn bị khẩn trương, nghiêm túc, buổi lễ công bố đã diễn ra thành công tốt đẹp. Đây là nguồn cổ vũ lớn đối với cán bộ và nhân dân xã Yên Bình, tạo động lực để địa phương tiếp tục hướng tới phát triển bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm và xây dựng thương hiệu chè Shan tuyết Bản Mộc ngày càng vững mạnh trên thị trường trong và ngoài địa phương.

Gắn với những gốc chè cổ thụ và kinh nghiệm của người dân, Bản Mộc đang bước vào chặng đường mới với danh hiệu làng nghề, cùng sự đồng hành của chính quyền và sự liên kết của HTX. Hành trình ấy không chỉ phản ánh nỗ lực gìn giữ nghề truyền thống mà còn cho thấy hướng đi lấy sản xuất làm nền tảng và lấy người dân làm chủ thể để phát triển bền vững.