Vị ngọt bùi kết tinh từ đất và người

Không cầu kỳ, hoa mỹ, kẹo cu đơ mang trong mình một “cách hiện diện” rất riêng: mộc mạc nhưng đủ sức “gây thương nhớ” trong ký ức người thưởng thức. Từ những nguyên liệu quen thuộc của đời sống địa phương như: Lạc, mật mía, gừng, vừng và bánh tráng, người Hà Tĩnh đã tạo nên một thức quà mang đậm dấu ấn vùng miền.

Sự khắt khe ngay từ nguyên liệu đầu vào và kỹ thuật chế biến không chỉ đảm bảo chất lượng, mà còn là cách gìn giữ hương vị kẹo cu đơ truyền thống trong bối cảnh thị trường ngày càng đa dạng.

Là thế hệ thứ ba trong gia đình gắn bó với nghề làm kẹo cu đơ gia truyền, chị Trần Thị Huyền - Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Lệ Phương chia sẻ: Quy trình làm kẹo cu đơ bắt đầu từ những hạt lạc chắc mẩy, được tuyển chọn kỹ lưỡng từ vùng bãi ngang ven biển Hà Tĩnh. Mật mía nguyên chất được nấu cùng gừng tươi Can Lộc đã gọt vỏ, rửa sạch và xay nhuyễn. Khi hỗn hợp đạt đến độ sôi chuẩn, lạc sẽ được cho vào. Đây là công đoạn quan trọng nhất, đòi hỏi người thợ phải khéo léo "canh lửa bằng kinh nghiệm" để tạo nên mẻ kẹo đạt chất lượng.

Chị Trần Thị Huyền - Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Lệ Phương.

Kẹo sau đó được đổ ra, múc thủ công và dàn đều lên bánh tráng đã phủ vừng, người thợ phải thao tác nhanh, chính xác để tạo hình khi kẹo còn nóng. Một chiếc kẹo đạt chuẩn phải hội tụ đủ các yếu tố: lạc giòn, thơm; nhân kẹo phải dẻo và lớp bánh tráng kẹp ngoài cùng phải giòn tan hòa quyện cùng vị ngọt thanh, cay nhẹ.

Vị ngọt đậm của mật mía, cái bùi của lạc, chút cay ấm của gừng, hòa cùng độ giòn tan của bánh tráng… tất cả tạo nên một tổng thể hài hòa, vừa dân dã vừa tinh tế.

Những chiếc kẹo cu đơ được hoàn thiện mang hương vị đặc trưng của đất và người Hà Tĩnh.

Đổi mới để vươn xa

Trong bối cảnh chương trình OCOP đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn, cơ sở đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, cho thấy hướng đi đúng đắn khi kết hợp hài hòa giữa phương pháp chế biến thủ công truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại.

Chị Trần Thị Huyền cho biết, thay vì sản xuất hoàn toàn thủ công như trước, cơ sở đã từng bước đưa máy móc vào các khâu quan trọng như lò khuấy kẹo, hệ thống nấu bằng điện, máy rửa gừng hay máy hút chân không đóng gói. Sự hỗ trợ của công nghệ không làm mất đi hương vị truyền thống, mà ngược lại giúp giảm sức lao động, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và ổn định chất lượng sản phẩm.

Từ một cơ sở sản xuất truyền thống, kẹo cu đơ Lệ Phương hiện tạo việc làm ổn định cho gần 20 lao động địa phương, với sản lượng trung bình khoảng 2,6 triệu sản phẩm mỗi năm. Đây không chỉ là con số về sản xuất, mà còn phản ánh vai trò của sản phẩm OCOP trong việc giữ chân lao động nông thôn và tạo sinh kế bền vững tại chỗ.

Cơ sở sản xuất kẹo cu đơ Lệ Phương tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Đáng chú ý, mạng lưới tiêu thụ của sản phẩm ngày càng được mở rộng theo hướng chuyên nghiệp hóa. Kẹo cu đơ Lệ Phương đã có mặt tại các điểm trung chuyển du lịch như sân bay Đồng Hới, sân bay Vinh, sân bay Phú Bài, hệ thống trạm dừng nghỉ, siêu thị khu vực miền Trung, cùng các nhà phân phối tại Hà Nội, Đà Nẵng và nhiều điểm du lịch, di tích văn hóa. Sản phẩm cũng được lựa chọn làm quà tặng trong các hoạt động đối ngoại của địa phương, góp phần gia tăng giá trị thương hiệu.

Song song với hệ thống phân phối truyền thống, cơ sở đang đẩy mạnh chuyển đổi số khi đưa sản phẩm lên các nền tảng như Facebook, TikTok, Shopee. Việc tận dụng thương mại điện tử không chỉ giúp mở rộng thị trường trong nước mà còn từng bước tiếp cận khách hàng quốc tế thông qua các kênh quà tặng và bán hàng trực tuyến.

Sản phẩm OCOP kẹo cu đơ Lệ Phương tại các gian hàng trưng bày.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt, cơ sở cũng đối mặt với không ít thách thức như chi phí nguyên liệu tăng, yêu cầu ngày càng cao về mẫu mã, thương hiệu, cũng như sự cạnh tranh từ các sản phẩm cùng phân khúc. Điều này đòi hỏi các chủ thể OCOP phải liên tục đổi mới để giữ vững vị thế.

Được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao năm 2023, thương hiệu đang định hình hướng phát triển theo chiều sâu: đa dạng hóa sản phẩm (ít ngọt, mè đen, kẹo mặn, quà tặng cao cấp), đẩy mạnh xuất khẩu, ứng dụng công nghệ trong sản xuất và marketing.

Từ một món quà quê dân dã, kẹo cu đơ Lệ Phương đang cho thấy cách một sản phẩm truyền thống có thể “chuyển mình” trong dòng chảy kinh tế mới, nơi giá trị văn hóa và giá trị kinh tế không tách rời, mà cùng song hành để tạo nên sức sống bền vững cho sản phẩm OCOP của Hà Tĩnh./.