Thông điệp ấy được thể hiện rõ tại Hội nghị gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân tiêu biểu trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026 vào chiều ngày 29/7.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng; Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng và Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong chủ trì buổi gặp mặt. Ảnh: Quang Thái

Đây không chỉ là cuộc gặp gỡ nhằm ghi nhận những đóng góp của đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức và nghệ nhân đối với sự phát triển của Thủ đô mà còn là dịp để lãnh đạo Thành phố lắng nghe những hiến kế tâm huyết, khơi dậy khát vọng cống hiến của lực lượng sáng tạo trong giai đoạn phát triển mới.

Chia sẻ tại hội nghị, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, Thăng Long - Hà Nội là nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị tiêu biểu của văn hóa, văn hiến và trí tuệ Việt Nam.

Theo ông, trong suốt chiều dài lịch sử, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và nghệ nhân luôn là lực lượng tiên phong trong việc lưu giữ ký ức cộng đồng, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa, hình thành cốt cách thanh lịch, văn minh của người Hà Nội. Mỗi công trình nghiên cứu, mỗi tác phẩm nghệ thuật, mỗi sản phẩm làng nghề hay mỗi nghề truyền thống được trao truyền đều là kết tinh của tài năng, tâm huyết và trách nhiệm đối với Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Đó không chỉ là lời tri ân mà còn là sự khẳng định vị thế của đội ngũ nghệ nhân trong chiến lược phát triển Hà Nội. Bởi trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, giá trị cạnh tranh của một đô thị không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế mà còn được tạo dựng từ chiều sâu văn hóa, sức sáng tạo và khả năng chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển. Những người nghệ nhân – bằng đôi bàn tay tài hoa và tình yêu nghề bền bỉ – chính là những người đang gìn giữ "vốn văn hóa" quý giá ấy.

Những kết quả phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội trong thời gian qua càng cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của văn hóa. Hàng triệu lượt khách đến tham quan các di tích lịch sử, hàng nghìn hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức; hệ thống các không gian sáng tạo tiếp tục được mở rộng, từng bước đưa Hà Nội khẳng định vị thế là Thành phố Sáng tạo trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng báo cáo tóm tắt tình hình kinh tế - xã hội của thành phố trong 6 tháng đầu năm 2026. Ảnh: Quang Thái

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh, Thủ đô đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Hà Nội trở thành thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học, đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đồng chí khẳng định, Hà Nội kiên định lựa chọn con đường phát triển lấy con người làm trung tâm, lấy văn hóa làm nền tảng, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển, quản trị hiện đại làm phương thức và hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu cao nhất cho mọi hoạt động của các cơ quan thành phố.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng phát biểu tại buổi gặp mặt. Ảnh: Quang Thái

Những định hướng của lãnh đạo Thành phố cũng là nội dung mà Hiệp hội Làng nghề Việt Nam nhiều năm qua luôn kiên trì đề xuất và đồng hành thực hiện. Theo quan điểm của Hiệp hội, phát triển công nghiệp văn hóa từ giá trị làng nghề không chỉ là bảo tồn các nghề truyền thống mà còn phải xây dựng hệ sinh thái phát triển làng nghề, trong đó nghệ nhân giữ vai trò trung tâm của quá trình sáng tạo; đồng thời thúc đẩy đổi mới thiết kế, chuyển đổi số, phát triển du lịch làng nghề và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Khi người nghệ nhân được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình sáng tạo, giá trị văn hóa sẽ được chuyển hóa thành giá trị kinh tế, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trong hướng phát triển ấy, hệ thống làng nghề truyền thống được xem là một trong những nguồn lực văn hóa đặc sắc của Thủ đô. Không chỉ tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế nông thôn, các làng nghề còn lưu giữ những giá trị lịch sử, mỹ thuật và tri thức dân gian, tạo nên bản sắc riêng của Hà Nội trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa. Những cái tên như Bát Tràng, Vạn Phúc, Phú Vinh, Hạ Thái, Sơn Đồng, Chuyên Mỹ... không chỉ nổi tiếng bởi sản phẩm thủ công mỹ nghệ mà còn là những không gian lưu giữ lịch sử, phong tục, tín ngưỡng và tri thức dân gian. Mỗi làng nghề là một "bảo tàng sống", còn mỗi nghệ nhân là một kho tri thức quý báu đang ngày ngày gìn giữ những kỹ năng được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh phát biểu tại buổi gặp mặt. Ảnh: Quang Thái

Tuy nhiên, cùng với cơ hội cũng là không ít thách thức. Trong tham luận, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh, làng nghề mây tre đan Phú Vinh (xã Phú Nghĩa, thành phố Hà Nội), đã phản ánh chân thực bức tranh của một làng nghề đang nỗ lực thích ứng với yêu cầu phát triển mới. Ông cho biết Phú Vinh có lịch sử hơn 400 năm, từng được coi là cái nôi của nghề mây tre đan Việt Nam với nhiều sản phẩm đạt trình độ kỹ thuật và mỹ thuật cao. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và du lịch, thương hiệu Phú Vinh ngày càng được nhiều người biết đến; làng nghề hiện có 2 Nghệ nhân Nhân dân, 4 Nghệ nhân Ưu tú, 6 Nghệ nhân Hà Nội cùng nhiều thợ giỏi và đang hướng tới phát triển gắn với du lịch trải nghiệm. Song phía sau những tín hiệu tích cực ấy vẫn còn nhiều khó khăn cần được tháo gỡ.

Những chia sẻ tâm huyết của Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh không chỉ phản ánh thực trạng của riêng Phú Vinh mà còn là bức tranh chung của nhiều làng nghề truyền thống đang đứng trước yêu cầu đổi mới để thích ứng với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế.

Theo Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh, trở ngại lớn nhất hiện nay là thiếu mặt bằng sản xuất khi phần lớn các cơ sở vẫn phải xen cài trong khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và hạn chế khả năng mở rộng quy mô. Bên cạnh đó là khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, nguy cơ thiếu hụt lao động trẻ kế cận và tình trạng khan hiếm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất. Những vấn đề này không chỉ là câu chuyện riêng của Phú Vinh mà cũng là thực trạng chung của nhiều làng nghề truyền thống trên địa bàn Hà Nội.

Từ thực tiễn của Phú Vinh, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh kiến nghị Thành phố sớm đưa làng nghề vào hệ thống điểm du lịch của Hà Nội; xây dựng cơ chế đặc thù đối với nghệ nhân; tăng cường đào tạo nghề cho thế hệ trẻ và hình thành vùng nguyên liệu ổn định. Theo ông, đây là những điều kiện tiên quyết để các làng nghề phát triển bền vững, vừa giữ nghề, giữ người, vừa nâng cao giá trị sản phẩm trong bối cảnh mới.

PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phát biểu tại hội nghị. Ảnh Quang Thái

Đồng tình với quan điểm phải đưa văn hóa trở thành động lực phát triển, PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng Hà Nội cần chuyển mạnh từ tư duy "bảo tồn di sản" sang "phát huy di sản như một tài sản sáng tạo", coi di sản và làng nghề là nguồn lực để tạo ra các sản phẩm văn hóa có giá trị gia tăng cao. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của nhiều quốc gia, khi bản sắc văn hóa được chuyển hóa thành sức mạnh cạnh tranh của nền kinh tế sáng tạo.

Phát biểu kết luận hội nghị, lãnh đạo Thành phố mong muốn đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và nghệ nhân tiếp tục phát huy trí tuệ, tài năng và trách nhiệm xã hội; không ngừng sáng tạo, nghiên cứu, bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa của Thăng Long - Hà Nội. Đối với các nghệ nhân, Thành phố kỳ vọng mỗi người không chỉ là người giữ nghề mà còn là người truyền lửa cho thế hệ trẻ, chủ động ứng dụng công nghệ, đổi mới thiết kế, quảng bá sản phẩm, đưa giá trị làng nghề hòa vào dòng chảy của công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Có thể khẳng định, khát vọng xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của cả nước sẽ không thể tách rời việc bảo tồn và phát huy hệ thống làng nghề truyền thống. Muốn vậy, cần một hệ sinh thái đồng bộ từ cơ chế, chính sách, hạ tầng sản xuất, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số, phát triển thương hiệu đến kết nối du lịch và thị trường. Quan trọng hơn, cần tạo điều kiện để người nghệ nhân thực sự trở thành chủ thể sáng tạo, được tôn vinh, được cống hiến và được sống bằng chính nghề truyền thống của mình.

Với hơn một nghìn làng có nghề và làng nghề, cùng đội ngũ nghệ nhân đông đảo, Hà Nội đang sở hữu nguồn lực đặc biệt mà không nhiều đô thị trên thế giới có được. Biến nguồn lực ấy thành sức mạnh của công nghiệp văn hóa sẽ là chìa khóa để Thủ đô phát triển nhanh nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng và các đại biểu tại buổi gặp mặt. Ảnh: Quang Thái

Hội nghị gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức và nghệ nhân tiêu biểu năm 2026 không chỉ là sự kiện tôn vinh những người đang gìn giữ và sáng tạo các giá trị văn hóa, mà còn khẳng định quyết tâm của Hà Nội trong việc biến văn hóa thành sức mạnh nội sinh cho phát triển. Khi những kiến nghị từ thực tiễn được lắng nghe, khi nghệ nhân được tạo điều kiện để sáng tạo và sống được bằng nghề, các làng nghề sẽ có thêm động lực để vươn lên mạnh mẽ. Và từ những làng nghề trăm tuổi, những giá trị văn hóa Việt Nam sẽ tiếp tục được lan tỏa, đóng góp vào mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa, thành phố sáng tạo và điểm đến văn hóa hàng đầu của khu vực.