Không còn bó hẹp trong khuôn khổ sản xuất thủ công và tiêu thụ tại chỗ, nhiều làng nghề đã tận dụng công nghệ, mạng xã hội và nội dung số để kể câu chuyện về nghề, về quê hương, từ đó mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm. Ảnh minh họa.

Làng nghề bước lên không gian số

Thái Nguyên hiện có 278 làng nghề được công nhận, trong đó phần lớn là làng nghề chè. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, bài toán mở rộng đầu ra, xây dựng thương hiệu và kết nối với người tiêu dùng vẫn là thách thức không nhỏ. Đây cũng chính là khoảng trống để kinh tế sáng tạo phát huy vai trò, trở thành động lực mới cho các làng nghề truyền thống.

Câu chuyện của Nguyễn Hải Yến, một người trẻ sinh sống tại vùng chè La Bằng, là minh chứng sinh động cho sự kết hợp hiệu quả giữa nghề truyền thống và sáng tạo nội dung số. Không trực tiếp sản xuất chè, Yến chọn cách đồng hành cùng làng nghề bằng vai trò nhà sáng tạo nội dung, quản lý các kênh TikTok “Làm dâu xứ Trà”, “Vườn của Yến” và kênh YouTube cùng tên.

Thông qua những video được đầu tư chỉn chu, Yến đưa hình ảnh đồi chè xanh mướt, quy trình làm bột matcha, kẹo lạc trà xanh, bánh chè lam… đến gần hơn với người tiêu dùng. Không chỉ giới thiệu sản phẩm, các video còn tái hiện nhịp sống nông thôn bình dị: buổi sáng hái chè, chiều trồng rau, tối quây quần bên mâm cơm gia đình. Chính sự chân thực và gần gũi ấy tạo cảm giác bình yên, giúp sản phẩm làng nghề được quảng bá một cách tự nhiên, dễ tiếp cận.

Theo Yến, người dân La Bằng đã gắn bó với cây chè từ nhiều thế hệ, song việc quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số vẫn còn hạn chế. Nhận thấy điều này, cô chủ động học hỏi kỹ năng làm nội dung, tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số, từng bước xây dựng chiến lược truyền thông bài bản. Từ những thước phim giản dị, chè La Bằng dần xuất hiện nhiều hơn trên các nền tảng trực tuyến, mở ra cơ hội tiếp cận nhóm khách hàng trẻ và thị trường ngoài tỉnh.

Thực tế cho thấy, mạng xã hội đang trở thành “kênh phân phối mềm” cho sản phẩm làng nghề. Mỗi video, mỗi bức ảnh không chỉ mang giá trị truyền thông mà còn là cầu nối đưa sản phẩm truyền thống đến với người tiêu dùng trong bối cảnh hành vi mua sắm ngày càng chuyển dịch sang môi trường số.

Khi giá trị truyền thống được tái tạo

Không dừng lại ở quảng bá, nhiều người trẻ còn lựa chọn tái tạo giá trị từ làng nghề, đưa sản phẩm truyền thống vào những không gian tiêu dùng mới. Tại phường Phổ Yên, vợ chồng anh Nguyễn Nam Hải và chị Nguyễn Thị Vân đã khởi nghiệp từ chính tình yêu dành cho chè Thái Nguyên. Năm 2022, thương hiệu trà sữa Layback ra đời, sử dụng nguyên liệu chè đặc sản từ các làng nghề Tân Cương.

Từ một cửa hàng nhỏ ban đầu, đến nay Layback đã phát triển thành chuỗi 4 cửa hàng trong tỉnh, trở thành điểm đến quen thuộc của giới trẻ và du khách. Điều đáng chú ý là bên cạnh hoạt động kinh doanh, Layback còn xây dựng hệ sinh thái nội dung số xoay quanh câu chuyện về đồi chè Tân Cương, về những nghệ nhân sao chè truyền thống. Các sản phẩm nội dung này không chỉ giúp quảng bá thương hiệu mà còn góp phần lan tỏa văn hóa trà, hỗ trợ tiêu thụ nguyên liệu cho người dân làng nghề.

Theo anh Hải, kinh tế sáng tạo cho phép sản phẩm truyền thống “sống” trong những hình thức mới, phù hợp với thị hiếu hiện đại. Khi câu chuyện làng nghề được kể bằng ngôn ngữ của mạng xã hội, giá trị văn hóa không bị mai một mà còn được tiếp cận với nhiều nhóm khách hàng hơn, đặc biệt là giới trẻ.

Từ La Bằng đến Tân Cương, có thể thấy xu hướng chung của các làng nghề Thái Nguyên hiện nay là gắn sản xuất với quảng bá, sáng tạo nội dung và trải nghiệm. Làng nghề trở thành nguồn tư liệu sống phong phú cho các nền tảng số; còn mạng xã hội là không gian để kết nối sản phẩm, văn hóa và con người.

Lực lượng tiên phong trong hành trình này chính là lớp trẻ – những người mang theo kiến thức công nghệ, tư duy marketing và kỹ năng số trở về quê hương. Các gian hàng trực tuyến, kênh TikTok, YouTube về nông thôn và sản phẩm bản địa không chỉ giúp tăng khả năng tiêu thụ mà còn mang đến diện mạo trẻ trung, năng động cho làng nghề truyền thống.

Khi giá trị truyền thống được chuyển tải bằng ngôn ngữ số, các làng nghề không chỉ giữ được bản sắc mà còn có thêm nguồn lực để phát triển bền vững. Kinh tế sáng tạo vì thế đang dần trở thành “chìa khóa” giúp làng nghề Thái Nguyên thích ứng với thời đại mới, mở ra những cơ hội phát triển dài hạn trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.