HTX Đan Phượng – đầu tàu liên kết cho thuê đất và tư liệu sản xuất

HTX Đan Phượng là HTX toàn xã, được thành lập từ năm 1965, tiền thân là tổ đổi công và các HTX nhỏ hình thành trong những năm đầu xây dựng kinh tế tập thể. Trong những năm 1960 của thế kỷ XX, HTX Đan Phượng là đơn vị đi đầu trong phong trào làm thủy lợi và nâng cao năng suất lúa của khu vực miền Bắc, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh lương thực và ổn định đời sống người dân địa phương.

Khi Luật HTX năm 1996 được ban hành, HTX Đan Phượng tiếp tục được lựa chọn là điểm của huyện trong chuyển đổi mô hình HTX theo luật mới, với 1.440 hộ xã viên tham gia. Quá trình chuyển đổi đã tạo bước ngoặt trong tổ chức và hoạt động của HTX, phù hợp hơn với cơ chế thị trường và yêu cầu phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn mới.

Cho đến nay, phát huy vai trò nòng cốt của HTX trong tổ chức sản xuất nông nghiệp, HTX Đan Phượng tập trung triển khai hình thức cho thuê khoán đất sản xuất nông nghiệp, nhằm khắc phục tình trạng đất đai manh mún, tạo điều kiện tích tụ ruộng đất để hình thành các vùng sản xuất tập trung. Trên cơ sở thỏa thuận tự nguyện, công khai và đúng quy định của pháp luật, HTX đứng ra làm đầu mối ký kết hợp đồng cho thuê đất với các hộ dân, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người cho thuê đất và đơn vị tổ chức sản xuất.

Thông qua hình thức cho thuê khoán đất, HTX chủ động xây dựng phương án sản xuất, bố trí cơ cấu cây trồng phù hợp với quy hoạch của địa phương, đồng thời thuận lợi trong việc áp dụng cơ giới hóa, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào đồng ruộng. Người dân tham gia cho thuê đất có thu nhập ổn định, yên tâm chuyển đổi việc làm hoặc tiếp tục tham gia các khâu sản xuất, dịch vụ trong HTX. Cụ thể HTX Đan Phượng đã lý hợp đồng cho thuê đất thời gian 5 năm với HTX Cuối Quý và Hộ sản xuất kinh doanh Hợi Hường để các HTX an tâm sản xuất.

Mô hình trồng chanh dây vàng mang lại năng suất cao tại các HTX Đan Phượng.

Ông Nguyễn Hữu Hợi – Chủ hộ sản xuất Hợi Hường (thôn Đoài Khê, xã Đan Phượng) cho biết, hiện nay hộ gia đình ông đang tổ chức sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích gần 4 ha đất thuê, với các loại rau ăn lá và nhóm rau ngắn ngày. Nhờ áp dụng quy trình sản xuất đồng bộ, sản phẩm rau của hộ Hợi Hường được tiêu thụ ổn định thông qua hệ thống thương lái và bán trực tiếp cho người dân địa phương.

Theo ông Hợi, việc đầu tư hệ thống nhà kính đã giúp giảm thiểu rủi ro do thời tiết, chủ động sản xuất quanh năm, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mô hình thuê đất tạo điều kiện để hộ sản xuất chủ động bố trí cơ cấu cây trồng, bảo đảm nguồn cung tư liệu sản xuất đầy đủ, đáp ứng yêu cầu canh tác các loại rau ngắn ngày theo hướng an toàn.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho hộ gia đình, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 10 lao động tại địa phương, với mức thu nhập bình quân từ 200.000 – 250.000 đồng/người/ngày, góp phần ổn định đời sống người dân trên địa bàn xã.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình, ông Nguyễn Hữu Hợi cho biết, việc thuê đất sản xuất tập trung giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, sản phẩm làm ra có lãi, tạo nguồn vốn để tiếp tục tái đầu tư, cải tạo và sử dụng đất hiệu quả hơn. Đặc biệt, mức giá thuê đất ổn định, có cam kết rõ ràng giúp hộ sản xuất yên tâm đầu tư lâu dài, gắn bó với sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.

Hiệu quả từ việc liên kết

Ông Chu Văn Hòa chủ tịch Hội đồng quản trị Giám đốc HTX Đan Phượng chia sẻ: Trong quá trình triển khai, HTX Đan Phượng thực hiện quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất đúng mục đích, không để xảy ra tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật. Đồng thời, HTX phối hợp với các đơn vị chuyên môn hỗ trợ xã viên và người dân trong vùng liên kết thông qua việc đưa các mô hình cây trồng, con giống mới, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và triển khai Dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng tập trung, hiệu quả tại HTX Đan Phượng.

Cùng với mô hình liên kết cho thuê đất phát triển sản xuất tập trung, HTX Cuối Quý hiện đang sử dụng khoảng 5 ha đất trồng rau theo hướng công nghệ cao, sản xuất ra các sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP, có thị trường tiêu thụ ổn định và quy mô lớn. Việc tổ chức sản xuất tập trung trên diện tích lớn đã tạo điều kiện để HTX áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm rau an toàn.

Diện tích đất 5 hecta được được thuê lại từ HTX Đan Phượng được HTX Rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý đầu tư xây dựng hệ thống nhà tưới trồng rau an toàn

Theo bà Đặng Thị Cuối – Giám đốc HTX Rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý, quy trình sản xuất rau của HTX được thực hiện theo phương pháp khép kín, kiểm soát chặt chẽ từ khâu gieo trồng đến thu hoạch. Trong đó, phân bón sử dụng cho rau chủ yếu là phân hữu cơ, bảo đảm an toàn cho đất và cây trồng. HTX áp dụng phương thức không lên luống, góp phần giữ độ tơi xốp của đất và hạn chế xói mòn.

Đặc biệt, công tác phòng trừ sâu bệnh được thực hiện bằng máy đốt sử dụng khí ga, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Các khâu gieo hạt được cơ giới hóa bằng máy, sau gieo hạt tiến hành đóng kín nhà sản xuất, kết hợp hệ thống tưới phun sương để duy trì độ ẩm thích hợp cho cây sinh trưởng, phát triển, đến thời điểm thu hoạch.

Nhờ áp dụng quy trình sản xuất hiện đại, đồng bộ và thân thiện với môi trường, mô hình sản xuất rau công nghệ cao của HTX Cuối Quý không chỉ đáp ứng yêu cầu về rau sạch, an toàn thực phẩm, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, khẳng định hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với sản xuất tập trung trên địa bàn.

Bên cạnh tổ chức sản xuất tập trung theo hướng công nghệ cao, HTX Rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý còn chú trọng liên kết chuỗi tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là cung ứng rau an toàn cho các trường học và bếp ăn tập thể trên địa bàn và khu vực lân cận. Sản phẩm rau của HTX được sơ chế, đóng gói, gắn bao bì nhãn mác đầy đủ trước khi đưa ra thị trường, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của các đơn vị sử dụng. Nhờ xây dựng được đầu ra liên kết ổn định, HTX từng bước giảm phụ thuộc vào thị trường tự do, giúp hoạt động sản xuất được duy trì bền vững. Hiện nay, HTX Cuối Quý cũng từng bước triển khai ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm rau từ khâu trồng trọt chế biến, có nhật ký ghi chép rõ ràng góp phần nâng cao tính minh bạch, tạo niềm tin cho các trường học, bếp ăn tập thể và người tiêu dùng.

Đánh giá về chuỗi các mô hình liên kết tại xã Đan Phượng ông Nguyễn Đình Hoa – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Việc các hợp tác xã và hộ sản xuất trên địa bàn chủ động liên kết cho thuê đất, tổ chức sản xuất tập trung gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng đầu ra ổn định là hướng đi đúng, phù hợp với chủ trương phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững. Theo ông Nguyễn Đình Hoa, các mô hình tại xã Đan Phượng đã phát huy rõ vai trò của kinh tế tập thể, trong đó HTX giữ vai trò trung tâm điều phối, giúp khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sinh kế ổn định cho người dân. Đây là những mô hình có tính thực tiễn cao, cần tiếp tục được quan tâm hỗ trợ, hoàn thiện cơ chế liên kết để nhân rộng trên địa bàn huyện và các địa phương có điều kiện tương đồng.

Có thể thấy, các mô hình liên kết sản xuất tại xã Đan Phượng, với HTX giữ vai trò nòng cốt, đã và đang khẳng định hiệu quả rõ nét trong việc tích tụ ruộng đất, tổ chức sản xuất tập trung và nâng cao giá trị nông nghiệp. Từ liên kết cho thuê đất, cung ứng tư liệu sản xuất đến ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng đầu ra ổn định, các mô hình không chỉ giúp người dân yên tâm gắn bó với sản xuất mà còn tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững. Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tập thể, cần tiếp tục được quan tâm hoàn thiện và nhân rộng trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao trên địa bàn thủ đô Hà Nội.

( Bài viết có sự phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội)