Hội thảo “Giải pháp đẩy mạnh an toàn thực phẩm, phát triển bền vững, nâng cao giá trị trong phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị trên địa bàn Hà Nội”

Hà Nội có 183 chuỗi liên kết nông nghiệp hoạt động hiệu quả, nông nghiệp công nghệ cao chiếm khoảng 40% giá trị sản xuất

Bà Nguyễn Thị Minh Huệ - Phó trưởng phòng Phát triển nông thôn báo cáo kết quả thực hiện chính sách khuyến khích, phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp theo Nghị định số 98/2018/NĐ –CP ngày 5/8/2018 của Chính phủ trên địa bàn thành phố Hà Nội (giai đoạn 2021 – 2025). Với sự tích cực vào cuộc các cấp, ngành, doanh nghiệp, hợp tác xã đến nay toàn thành phố đã có 183 chuỗi đang hoạt động tốt. Năm 2025 tăng 19 chuỗi, giảm 8 chuỗi, cả giai đoạn 2021 – 2025 tăng 59 chuỗi, giảm 17 chuỗi. Trong đó 65 chuỗ có nguồn gốc từ sản phẩm chăn nuôi, 118 chuỗi có nguồn gốc từ sản phẩm trồng trọt. Về hình thức liên kết có 183 chuỗi, 17 chuỗi liên kết cưng ứng vật tư, dịch vụ đầu bào, tổ chức sản xuất, thu hoạch, sơ chế hoặc chế biến gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Nhiều chuỗi kết kết điển hình như: Chuỗi gạo chất lượng cao Bảo Minh, Chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm gạo chất lượng khu Cháy của HTX Đoàn Kết, Chuỗi thủy sản xủa HTX thủy sản công nghệ cao Đại Áng, chuỗi rau an toàn của HTX dịch vụ nông nghiệp Văn Đức, Gia Lâm…

Bà Nguyễn Thị Minh Huệ - Phó trưởng phòng Phát triển nông thôn báo cáo kết quả thực hiện chính sách khuyến khích, phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp

Thành phố Hà Nội có 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giá trị sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao hiện nay chiếm khoảng 40% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn Thành phố. Liên kết chuỗi trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp đã thay đổi tư duy sản xuất từ tự cung tự cấp sang kinh tế nông nghiệp. Giúp ổn định đầu ra, giảm thiểu tình trạng được mùa mất giá. Các sản phẩm trong chuỗi có giá bán ổn định và thường cao hơn thị trường tư do.

Tuy nhiên, một số quy mô liên kết còn nhỏ lẻ, thiếu doanh nghiệp đầu tàu có năng lực tài chính và thị trường ổn định, việc tiếp cận đất đai quỹ đất nông nghiệp còn manh múm …

Từ thực tiễn trên cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, việc phát triển liên kết chuỗi trong nông nghiệp Hà Nội vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện về quy mô, cơ chế chính sách và thu hút doanh nghiệp đầu tàu nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững.

Giải pháp phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp gắn với an toàn thực phẩm

TS Nguyễn Tiến Phong – Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã TP Hà Nội phát biểu tại hội thảo.

Làm rõ các giải pháp từ thực tiễn tổ chức sản xuất, TS Nguyễn Tiến Phong – Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã TP Hà Nội cho biết, trong những năm qua, Liên minh HTX Hà Nội đã tích cực hỗ trợ nhiều nông dân trên địa bàn tham gia sản xuất tập trung, hình thành các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị. Đặc biệt trong lĩnh vực chăn nuôi, các HTX đã từng bước tổ chức khâu sơ chế, nâng cao giá trị sản phẩm; nhiều mô hình hoạt động hiệu quả, tiêu biểu như mô hình chăn nuôi tại HTX Hoàng Long.

Từ thực tiễn triển khai, TS Nguyễn Tiến Phong kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham mưu Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 98, do trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều vướng mắc về cơ chế, chính sách, đặc biệt là vấn đề đất đai. Việc chưa bố trí được quỹ đất phù hợp để xây dựng nhà xưởng, cơ sở sơ chế đã ảnh hưởng đến hiệu quả xây dựng và nhân rộng các mô hình liên kết.

Ông cũng nhấn mạnh, với các kiến nghị của Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Liên minh HTX Hà Nội, các đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp tham mưu nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tập thể phát triển.

Bên cạnh đó, việc TP Hà Nội ban hành Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp đã khẳng định vai trò quan trọng của HTX trong tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Trong thời gian tới, Liên minh HTX Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cấp, ngành tham mưu UBND Thành phố ban hành Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể năm 2026, trong đó tập trung vào công tác đào tạo, tập huấn, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, áp dụng các phần mềm quản lý trong hoạt động của các HTX và tập trung phát triển kinh tế tập thể theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố.

TS Hoàng Xuân Trường – Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ thống Nông nghiệp (CASRAD)

Làm rõ thêm các giải pháp phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp gắn với an toàn thực phẩm từ góc độ nghiên cứu và thực tiễn triển khai, TS Hoàng Xuân Trường – Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ thống Nông nghiệp (CASRAD) cho biết, TP Hà Nội sở hữu nhiều lợi thế nổi trội trong phát triển chuỗi giá trị nông sản gắn với an toàn thực phẩm (ATTP). Theo đó, Hà Nội là đô thị đặc biệt với quy mô dân số gần 8 triệu người, cùng khu vực phụ cận lên tới hàng chục triệu dân, tạo ra nhu cầu tiêu thụ thực phẩm an toàn rất lớn, ổn định và thường xuyên.

Bên cạnh đó, với vị trí là cửa ngõ của khu vực miền Bắc, Hà Nội có lợi thế vượt trội về liên kết vùng, logistics, hệ thống phân phối và xúc tiến thị trường. Điều này giúp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng, qua đó nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của chuỗi giá trị nông sản.

Đặc biệt, Hà Nội đã xây dựng được hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tương đối đồng bộ, từ khâu giám sát, kiểm tra, xét nghiệm chất lượng đến truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về chứng nhận, minh bạch thông tin và tiêu chuẩn thị trường.

Cũng theo TS Hoàng Xuân Trường, Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND của HĐND TP Hà Nội đã đưa ra nhiều chính sách thiết thực, tạo động lực thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị an toàn thực phẩm. Trong đó, tập trung vào hỗ trợ tập huấn kỹ thuật sản xuất; nâng cao năng lực quản trị, quản lý hợp đồng và quản lý chuỗi; hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc; đồng thời hỗ trợ công triển khai và một phần chi phí sản xuất cho các tổ hợp tác, thôn, cấp cơ sở. Những chính sách này góp phần củng cố vai trò của các chủ thể sản xuất, từng bước hình thành và phát triển bền vững các chuỗi giá trị

Để các chính sách sớm phát huy hiệu quả trên thực tế, Bà Hoàng Thị Hòa - Trưởng phòng Phát triển nông thôn cho biết, trong thời gian qua, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã đồng hành cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội ban hành nhiều văn bản phối hợp, tổ chức các chương trình tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, góp phần nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia chuỗi giá trị nông nghiệp.

Bà Hoàng Thị Hòa – Trưởng phòng Phát triển nông thôn phát biểu kết luận hội thảo.

Theo bà Hoàng Thị Hòa, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được đánh giá là đơn vị đi đầu trong công tác quản lý nhà nước về phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp gắn với an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, hiện nay 183 chuỗi liên kết đang hoạt động mới chỉ là các chuỗi điển hình, chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng phát triển của toàn ngành. Trong số đó, có 161 chuỗi sản phẩm trồng trọt, gồm 61 chuỗi rau, 10 chuỗi gạo, 11 chuỗi cây ăn quả… Các chuỗi liên kết vẫn đang chịu nhiều tác động từ yếu tố thiên tai, biến động thị trường, cũng như hạn chế trong công tác bán hàng và xúc tiến thương mại.

Bà Hoàng Thị Hòa cho biết thêm, từ khâu sản xuất, sơ chế, truy xuất nguồn gốc đến quản trị chuỗi, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng và triển khai nhiều kế hoạch, mô hình cụ thể. Đến nay, thành phố đã ban hành 5 kế hoạch phát triển vùng sản xuất đối với các sản phẩm chủ lực như bưởi, chuối, nông sản hàng hóa, thủy sản và chăn nuôi, đồng thời thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ sản xuất cho các tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi.

Liên quan đến công tác quảng bá và xúc tiến thị trường, ngoài53/2025/NQ-HĐND, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tham mưu ban hành thêm một số Nghị quyết khác tạo hành lang pháp lý hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp. Bà Hoàng Thị Hòa đề nghị các cơ quan, đơn vị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đặc biệt là đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp cho cấp xã trong quản lý và phát triển chuỗi.

Trên cơ sở đó, trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cùng các đơn vị trong ngành sẽ tiếp tục xây dựng các giải pháp căn cơ, đồng bộ nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển bền vững các chuỗi giá trị nông nghiệp trên địa bàn Thành phố.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến góp ý liên quan đến phát triển chuỗi liên kết của các hợp tác xã đã được đưa ra, tập trung vào việc bảo đảm an toàn thực phẩm xuyên suốt chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Các đại biểu cho rằng, để nâng cao hiệu quả hoạt động của chuỗi liên kết, cần tăng cường kiểm soát chất lượng đầu vào, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của hợp tác xã trong tổ chức sản xuất tập trung, liên kết nông dân với doanh nghiệp, hình thành các vùng nguyên liệu an toàn, ổn định. Việc hỗ trợ HTX tiếp cận các chính sách về đào tạo, tập huấn kỹ thuật, cấp mã số vùng trồng, chứng nhận an toàn thực phẩm và xúc tiến thương mại được xem là giải pháp then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, các đại biểu cũng đề xuất cần hoàn thiện cơ chế, chính sách về đất đai, đầu tư hạ tầng sơ chế, bảo quản sau thu hoạch, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị nghiên cứu và các chủ thể trong chuỗi để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển bền vững các chuỗi liên kết nông nghiệp gắn với an toàn thực phẩm trên địa bàn Hà Nội.

Kết luận hội nghị, bà Hoàng Thị Hòa – Trưởng phòng Phát triển nông thôn cho biết, Hội thảo đã thảo luận và làm rõ nhiều vấn đề, giải pháp quan trọng, qua đó xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi liên kết, từ cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sản xuất đến doanh nghiệp. Mục tiêu là thúc đẩy các chuỗi liên kết phát triển hiệu quả, bảo đảm an toàn thực phẩm, mang lại lợi ích bền vững cho người sản xuất và người tiêu dùng.

Tiếp thu các ý kiến tâm huyết, thiết thực của đại biểu, trong thời gian tới, phòng Phát triển nông thôn cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ với các phòng kinh tế địa phương, các hợp tác xã và chủ thể chuỗi nhằm tăng cường gắn kết, hỗ trợ các chuỗi liên kết hoạt động hiệu quả, an toàn và bền vững.

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Ban tổ chức thống nhất đánh giá, phân loại các chuỗi liên kết, xác định các điều kiện cần và đủ đối với từng loại chuỗi, đồng thời làm rõ vai trò quản lý của cơ quan nhà nước để đề xuất định hướng phát triển phù hợp, cụ thể cho từng chuỗi. Cùng với đó, sẽ rà soát các chính sách của Trung ương và Thành phố nhằm đề xuất điều chỉnh, bổ sung phù hợp với thực tiễn; xây dựng sổ tay hướng dẫn, quy trình triển khai thống nhất trên địa bàn Hà Nội.

Bà Hoàng Thị Hòa nhấn mạnh, thời gian tới cần tập trung vào các nội dung trọng tâm như bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đẩy mạnh chế biến sâu, từng bước đưa sản phẩm của các chuỗi liên kết tham gia thị trường xuất khẩu. Đặc biệt, việc minh bạch thông tin, tôn vinh các chủ thể thực hiện tốt truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản an toàn của Thủ đô. Đồng thời, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu để đi vào lòng người tiêu dùng cần phải làm một cách bài bản và minh bạch.

( Bài viết có sự phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường)