Năm 2007, cam Vinh được chứng nhận chỉ dẫn địa lý- “Vinh” dùng cho sản phẩm cam quả được ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia về chỉ dẫn địa lý: Số đăng ký 000012 theo Quyết định số 386/QĐ-SHTT ngày 31/5/2007 của Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ. Đến ngày 17/11/2010 Bộ Khoa Học Công Nghệ chính thức công nhận thương hiệu Cam Vinh. Từ đây sản phẩm cam quả của Nghệ An đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ vô thời hạn trên toàn lãnh thổ Việt Nam

Nói đến cam Vinh nhiều người nghĩ những trái cam được trồng trên đất Vinh, tuy nhiên không phải vậy. Cam Vinh chỉ là tên gọi còn vùng đất trồng cam Vinh được trồng trên địa bàn các xã Nghi Diên, Nghi Hoa (thuộc huyện Nghi Lộc); Hưng Trung (thuộc huyện Hưng Nguyên), Nghĩa Bình, Nghĩa Hiếu, Nghĩa Hồng, Nghĩa Lâm, Nghĩa Sơn (thuộc huyện Nghĩa Đàn); Minh Hợp (thuộc huyện Quỳ Hợp) và Tân An, Tân Long, Tân Phú (thuộc huyện Tân Kỳ)…

Cam Xã Đoài.

Có ba giống cam quả ở tỉnh Nghệ An được mang chỉ dẫn địa lý “Vinh”. Đó là giống cam Xã Đoài, cam Vân Du và cam Sông Con, ngoài ra còn có giống cam V2. Tuy là các giống khác nhau nhưng cam đều cho thu hoạch trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 2 âm lịch. Cam Vinh bắt đầu vào mùa từ cuối tháng 9 âm lịch. Vào vụ, giá cam Vinh ngon tại vườn dao động 40.000-60.000 đồng một kg. Đặc biệt, giống cam Xã Đoài hay còn gọi cam “tiến Vua” của vùng đất Nghi Diên, huyện Nghi Lộc có giá bán tại vườn lên tới 50.000 - 60.000 đồng một quả.

Cam Vân Du.

Cam Xã Đoài có nguồn gốc từ xã Nghi Diên - huyện Nghi Lộc. Hiện nay được trồng ở xã Minh Hợp - huyện Quỳ Hợp, xã Nghĩa Bình, Nghĩa Hiếu, Nghĩa lâm, Nghĩa Sơn - huyện Nghĩa Đàn, xã Nghi Diên, Nghi Hoa - huyện Nghi Lộc, xã Tân Long, Tân An, Tân Phú - huyện Tân Kỳ, xã Hưng Trung - huyện Hưng Nguyên. Vỏ cam Xã Đoài thường dày, lúc dùng tay bóc vỏ giòn và toả ra mùi hương rất dễ chịu. Càng chín, cam càng ngọt và để lại mùi vị đậm đà rất lâu. Khi cam chín có màu vàng óng như mật ong rất đẹp, sau đó chuyển sang màu vàng sẫm. Đặc biệt, khi bóc cam ăn, nước cam dính vào tay khi khô để lại sự kết dính rất đặc biệt. Khi ăn, cam Xã Đoài có vị ngọt, mùi thơm, ăn giòn, nhiều hạt, ít xơ và bã.

Cam Vân Du được nhập nội từ những năm 40. Đây là giống cam chủ lực của nước ta. Cây phân cánh khoẻ, tán hình trụ, cành dày, có gai. Quả cam Vân Du có hình tròn hay ô van, vỏ dày, mọng nước, múi giòn (dai hơn cam Xã Đoài), vị ngọt thanh, nhiều hạt, ròng to. Khi cắt ra có màu vàng (nhưng không vàng óng như cam Xã Đoài), nước cam có độ trơn nhớt chứ không dính tay như cam Xã Đoài. Đây là giống cam cho năng suất cao, chống chịu tốt các loại sâu bệnh, chịu hạn tốt nên được trồng phổ biến ở nhiều địa phương.

Cam V2

Cam Sông Con là giống cam được tạo ra bằng phương pháp chọn lọc từ một giống nhập nội mang tên một con sông ở xứ Nghệ. Cây cam Sông Con sinh trưởng khoẻ, tán hình cầu, phân cành nhiều, cành ngắn và tập trung. Quả có hình cầu, mọng nước, vỏ quả mỏng, ít hạt, ngọt đậm và thơm. Giống cam Sông Con có năng suất trung bình, có khả năng chống chịu sâu bệnh, có tính ứng dụng rộng nên được trồng ở nhiều vùng như trung du, đồi núi, ven biển và vùng đồng bằng. Hiện nay, cam Sông Con được trồng ở nhiều địa phương khắp cả nước.
Cam V2 (Valenxia 2) được ví là hoa hậu cam vì vừa đẹp lại vừa ngon. V2 có nguồn gốc từ Tây Ban Nha. Cây phân cánh ngắn, tán hình cầu hay ô van, lá gồ ghề, eo lá lớn, có màu xanh đậm, phản quang. Quả to, có khối lượng trung bình từ 200-250g, hình ô van, vỏ hơi dày, mọng nước, ít hạt, ít xơ, bã giòn. Đây là giống cam cho năng suất cao, chín muộn (thường chín vào khoảng cuối tháng 12 âm lịch đến tháng 2 năm sau) nên có giá bán rất cao.

Cam Vinh đều có chất lượng rất tuyệt hảo. Đó là sự kết tinh của ba yếu tố: Thiên - Địa - Nhân nơi đây. Trải qua nhiều năm tháng, trên mảnh đất Nghệ An, với khí hậu, thời tiết, thổ nhưỡng đặc trưng, người dân cần cù lao động, bằng trí tuệ và công sức của mình đã chọn lọc, gieo trồng nên loại cam đặc sản, nức tiếng gần xa, tạo nên nét đẹp văn hóa đặc trưng của xứ Nghệ.

Bài, ảnh: Bình Nguyên