Ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

PV- Thưa ông, đợt bùng phát dịch bệnh Covid-19 lần thứ 4 đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các làng nghề tại Việt Nam như thế nào?

Ông Lưu Duy Dần: Như tôi đã từng nói, các làng nghề Việt tuy hầu hết có tuổi đời hàng trăm năm, nhưng đến nay vẫn chủ yếu hoạt động theo lối tự sản tự tiêu, tự tổ chức sản xuất, tự tìm nơi bán hàng, vì thế, tính kết nối và chủ động chưa cao. Tại các làng nghề đã hình thành nhiều doanh nghiệp với nhiều sáng tạo trong sản xuất kinh doanh, nhưng quy mô sản xuất còn nhỏ, chủ yếu dưới hình thức hộ gia đình, vì thế khi dịch bệnh diễn ra họ gần như không có phương án chống đỡ.

Sau 3 lần dịch trước, cũng như mọi lĩnh vực kinh tế khác, các làng nghề Việt Nam đã phải chịu nhiều tác động tiêu cực, nhưng dù sao vẫn còn có thể nhúc nhắc sản xuất, còn đến lần này thì quả thực họ đang gặp quá nhiều khó khăn. Các đơn hàng với các đối tác nước ngoài vẫn chưa được khôi phục, những đợt giãn cách trong nước khiến việc lưu thông hàng hóa nội địa phải ngưng trệ, hoạt động sản xuất phải tạm ngừng… và những khó khăn trước đó như kinh doanh ngưng trệ, vốn liếng bị ứ đọng, công nhân mất việc… tiếp tục khiến các làng nghề đã khó khăn càng khó khăn hơn.

PV – Trước những khó khăn đó, theo ông, ngay bây giờ, các làng nghề cần có những cách làm thế nào để có thể đứng vững và khôi phục hoạt động sản xuất trong bối cảnh dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp?

Ông Lưu Duy Dần: Để bảo đảm thực hiện “mục tiêu kép”, Chính phủ và các bộ, ngành đã liên tục làm việc với 63 tỉnh/thành phố, nhất là các địa phương có dịch để chỉ đạo việc quán triệt nghiêm công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất; Xác định sống chung với dịch bệnh và có phương án sản xuất phù hợp. Từ đó, chủ trương “khoanh vùng hẹp” cũng như các giải pháp “sản xuất an toàn” đã được các địa phương thực hiện đồng bộ, giúp hoạt động sản xuất được duy trì, hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực của dịch Covid-19.

Theo tôi, đây chính là điều kiện thuận lợi để các làng nghề khởi động lại hoạt động sản xuất, kinh doanh, đi kèm với các giải pháp chống dịch hiệu quả và thực tế hiện nay, tại các làng nghề, các cơ sở sản xuất đã bắt tay ngay vào hoạt động sản xuất kinh doanh để trước mắt phục vụ nhu cầu trong nước và từng bước kết nối lại với các đối tác nước ngoài.

Đây cũng là thời điểm, các nghệ nhân, các làng nghề cần tích cực cải tiến mẫu mã sản phẩm, sao cho ngày một đẹp hơn, mới lạ hơn, có chất lượng tốt hơn và giá thành hạ, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường và hướng tới xuất khẩu. Thêm nữa, tôi vẫn phải nhấn mạnh việc các sản phẩm làng nghề phải thể hiện được các yếu tố văn hóa, nhất là trên các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Bởi chỉ có yếu tố văn hóa mới mang lại bản sắc riêng cho các sản phẩm, tạo nên sức hấp dẫnđối với khách hàng.

Một yếu tố cần đổi mới là phương thức quảng bá, giới thiệu và bán sản phẩm. Những đợt dịch đã qua đã cho chúng ta nthấy sức mạnh của thương mại điện tử. Trong khi mọi hoạt động kinh doanh, thương mại phải tạm ngưng, thì việc kinh doanh trên mạng vẫn phát triển không ngừng, dó đó, các làng nghề cần khai thác mạnh mẽ hơn nữa môi trường kinh doanh này.

Từ bài học về tác động của dịch bệnh lần này, đã đến lúc các làng nghề, với sự trợ giúp của các chuyên gia, những nhà nghiên cứu và các doanh nghiệp cần tìm ra tiếng nói chung, tạo sợi dây liên kết chặt chẽ để nương tựa vào nhau cùng phát triển bền vững hơn.

PV- Thưa ông, từ nay đến cuối năm, Hiệp hội làng nghề Việt Nam sẽ có những hoạt động gì để hỗ trợ các làng nghề trước những ảnh hưởng tiêu cực của dịch bệnh Covid-19?

Ông Lưu Duy Dần: Từ nay đến cuối năm, Hiệp hội Làng ghề Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa các làng nghề trong cả nước với các tổ chức kinh tế - kỹ thuật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Từ đó nâng cao giá trị sản phẩm, giá trị văn hóa của các mặt hàng của làng nghề, tiếp tục mở rộng thị trường, tiêu thụ sản phẩm.

Chúng tôi sẽ tổ chức hoạt động vinh danh các nghệ nhân làng nghề, đặc biệt nhắm vào nghệ nhân trẻ. Bởi đây sẽ là lực lượng chủ lực giúp các làng nghề phát triển trong tương lai. Có một thực tế, các nghệ nhân trẻ hiện nay, bên cạnh việc được tiếp thu các tinh hoa nghề nghiệp, kỹ thuật điêu luyện từ cha ông, họ còn được đào tạo bài bản về mỹ thuật, kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, kiến thức kinh doanh, cộng thêm khát vọng làm giàu cho gia đlình và xã hội. Vì thế, việc vinh danh này chính là sự động viên kịp thời, tạo động lực giúp họ thêm tự tin, thêm quyết tâm đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, chúng tôi vẫn dự kiến tổ chức một số hội thảo với sự hội tụ của nhiều chuyên gia, các nhà kinh tế, doanh nghiệp và nghệ nhân các làng nghề. Qua đó, kịp thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, đề xuất từ các nghệ nhân, các cơ sở sản xuất kinh doanh, từ đó có những định hướng kịp thời từ các chuyên gia, các nhà kinh doanh và chính quyền các địa phương. Đồng thời, sẽ phát động những cuộc thi về thiết kế sáng tạo mẫu mã, về cách thức giới thiệu, quảng bá, xây dựng thương hiệu sản phẩm làng nghề một cách sáng tạo hiệu quả.

Với tư cách Chủ tịch Hiệp hội Làng ghề Việt Nam, tôi tiếp tục kiến nghị Nhà nước và các ngân hàng cần có các chính sách giãn nợ, hay các chương trình hỗ trợ vay vốn với lãi suất ưu đãi để người lao động và các cơ sở sản xuất làng nghề yên tâm duy trì sản xuất. Từ đó, cùng cả nước từng bước phục hồi và phát triển trong “trạng thái bình thường mới”, vừa phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao khả năng thích ứng của mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội của đất nước trong bối cảnh mới, nhất là bối cảnh đại dịch Covid -19.

PV- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Nga thực hiện

Bài tuyên truyền thực hiện Nghị quyết 84/NQ-CP ngày 29/5/2020 của Chính phủ