Trang phục hòa quyện với thiên nhiên

Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Văn Ngọc - Phó Chi hội Văn nghệ dân gian Bình Định chia sẻ: Trang phục của người Hrê, Ba Na của huyện vùng cao An Lão mang hơi thở văn hóa hòa quyện cùng với thiên nhiên. Trang phục truyền thống của người Hrê, Ba Na là sự kết tinh văn hoá trong môi trường tự nhiên, xã hội riêng biệt. Nó mang nét đẹp của sự hồn nhiên, thanh khiết như đất, như nước, như núi rừng. Thổ cẩm - trang phục truyền thống trở thành một phần tất yếu của đời sống cư dân, cũng là một phần trong đời sống văn hoá của đồng bào Hrê, Ba Na Bình Định.

Thổ cẩm - trang phục truyền thống trở thành một phần tất yếu trong đời sống văn hoá của đồng bào Hrê, Ba Na.

Ông Nguyễn Văn Ngọc cho biết: Sản phẩm thổ cẩm của đồng bào Hrê, Ba Na được chế tác thủ công chủ yếu bằng nguyên liệu chính là bông được trồng trên rẫy. Đến mùa bông nở rộ, người phụ nữ Hrê, Ba Na mang gùi lên rẫy hái về phơi khô, tách hạt, nhồi mịn, xoe từng lọn nhỏ, kéo thành sợi, sau đó đem nhuộm thành nhiều màu khác nhau như đen, đỏ và trắng.

Màu đen làm nền chủ đạo, vì màu đen là màu kín đáo, dịu dàng và mạnh mẽ. Hoa văn trên thổ cẩm của đồng bào Hrê được bố trí đối xứng, cân phân gắn liền với thiên nhiên núi rừng, sông nước, cây cối, hoa lá với quan niệm vạn vật hữu linh, nhân sinh, vũ trụ, lịch sử, văn hóa tộc người làm chủ đạo. Từ những dải băng màu song song, đến hoa văn hình học đều cách điệu tam giác cân, các hình vuông xếp cạnh nhau.

Sản phẩm thổ cẩm của đồng bào Hrê, Ba Na có 3 màu chủ đạo là đen, đỏ trắng.

Hai màu đen, trắng là đại diện cho đất và nước, màu đỏ đại diện cho thần linh, cả ba màu ấy hòa quyện với nhau trên từng chi tiết làm cho các sản phẩm thổ cẩm thêm rực rỡ. Màu sắc hoa văn trên sản phẩm dệt thổ cẩm của người Hrê còn thể hiện đặc điểm giới tính khá rõ nét. Chiếc váy của phụ nữ Hrê có màu đen dịu dàng, tượng trưng màu của đất, còn chiếc khố và khăn quấn đầu của người đàn ông Hrê là màu đỏ.

Ông Châu Anh Tế - Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện An Lão chia sẻ thêm: Thổ cẩm của người Ba Na dùng nhiều họa tiết hoa văn hình học với các đường thẳng, hình chữ nhật, hình tam giác. Họa tiết thường là những nét hoa văn li ti chồng lên nhau tạo thành một dải phức hợp quanh một mẫu trang trí là hình thoi dệt trên nền trắng, đỏ. Người Bana chọn màu đen làm màu chủ đạo trong trang phục thổ cẩm kết hợp với các màu đỏ, trắng và điểm một ít màu vàng, xanh non tạo nên ấn tượng mạnh mẽ nhờ sự tương phản.

Bảo tồn, phát huy giá trị trang phục truyền thống

Hai màu đen, trắng là đại diện cho đất và nước, màu đỏ đại diện cho thần linh

Hiện nay, toàn huyện An Lão có 40 thôn của 8 xã và 1 thị trấn có đồng bào Hrê, Ba Na sinh sống. Mỗi dân tộc đều có bộ trang phục truyền thống riêng. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, những bộ trang phục truyền thống của họ dần mai một. Trước thực trạng trên, UBND huyện An Lão tổ chức hội thảo lấy ý kiến về bộ trang phục truyền thống của đồng bào Hrê, Ba Na trên địa bàn huyện. Kết quả, UBND huyện An Lão thống nhất về màu sắc, hoa văn, chất liệu, chọn mẫu trang phục truyền thống đồng bào Hrê, huyện Ba Tơ (tỉnh Quảng Ngãi) làm bộ trang phục truyền thống đồng bào Hrê, huyện An Lão.

Riêng trang phục truyền thống đồng bào Ba Na, UBND huyện An Lão thống nhất về màu sắc, hoa văn, chất liệu, chọn mẫu trang phục truyền thống đồng bào Ba Na, xã An Toàn, An Nghĩa đang sử dụng làm bộ trang phục truyền thống đồng bào Ba Na, huyện An Lão.

Huyện An Lão đã triển khai thực hiện kế hoạch xây dựng, phục dựng hoàn thiện bộ trang phục truyền thống đồng bào Hrê, Ba Na

Ông Đỗ Tùng Lâm – Quyền Chủ tịch UBND huyện An Lão cho biết: Huyện rất chú trọng, quan tâm tới công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa của các dân tộc, nhất là lọai hình di sản văn hóa phi vật thể. UBND huyện đã triển khai thực hiện kế hoạch xây dựng, phục dựng hoàn thiện bộ trang phục truyền thống đồng bào Hrê, Ba Na nhằm đưa trang phục truyền thống của đồng bào Hrê, Ba Na phổ biến hơn trong cuộc sống, nâng cao lòng tự hào, ý thức bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc trên địa bàn huyện An Lão.