Nghề chạm khắc gỗ ở Chợ Mới có nguồn gốc từ miền Bắc theo hành trang của lưu dân người Việt trên đường Nam tiến, nghề này đã sớm được gieo trồng ở vùng Cao Lãnh từ các thế kỉ trước. Khi thực dân Pháp chiếm Cao Lãnh thì các nghệ nhân tản cư về vùng Chợ Mới, trong đó có nghệ nhân Tám Dinh. Về sau, nghề này được truyền lại cho mai sau, hiện nay ông Tư Chia đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển làng nghề.

Nghề mộc thu hút nhiều lao động trẻ.

Càng gắn bó với nghề bao nhiêu, những người thợ ở đây lại càng tỏ lòng tri ân, tôn kính tổ nghề bấy nhiêu. Đó cũng là một biểu hiện cao quý của đạo lý truyền thống dân tộc và lòng yêu nghề của họ. Mỗi năm họ tổ chức cúng tổ 2 lần: 13/ 6 và 20 tháng chạp âm lịch. Nghề chạm khắc gỗ ở đây thờ tam vị thánh tổ là: Lịch Đại tổ sư, Lỗ Ban tiên sư và Cửu Thiên Huyền Nữ – trong đó Lịch Đại tổ sư là vị tổ lớn nhất. Việc thờ phụng cả ba vị thánh tổ này cũng phần nào cho thấy tinh thần bao dung, cởi mở, hoà đồng như bản chất con người Nam Bộ.

Để đáp ứng nhu cầu lựa chọn đa dạng của khách hàng, nhiều cơ sở không ngừng thay đổi máy móc, thiết bị, xây dựng mở rộng nơi trưng bày sản phẩm, mẫu mã chất lượng không ngừng cải tiến, nâng cao. Đầu ra tốt, lao động có việc làm quanh năm và thu nhập bình quân từ 5 - 6 triệu đồng/người/tháng. Nhờ đó, sức sống của làng nghề mộc ở Chợ Mới luôn phát triển bền vững, làm thay đổi căn bản diện mạo, đời sống nhân dân trong tiến trình xây dựng nông thôn mới.Trưởng ban làng nghề mộc và chạm khắc gỗ Chợ Mới, ông Trần Minh Đoàn cho biết: “Làng mộc và chạm khắc gỗ Chợ Mới có từ rất lâu, sản phẩm đa dạng: Tủ, bàn, ghế, giường, trang trí nội ngoại thất, với nhiều kiểu dáng, mẫu mã, chất liệu gỗ khác nhau. Sản phẩm trang trí nội thất của các cơ sở do nghệ nhân tự vẽ, chạm khắc khéo léo, tỉ mỉ trong từng động tác đụt, đẽo, gọt… Nhờ đó, làng nghề luôn thu hút khách hàng trong và ngoài tỉnh đến thăm quan, mua sắm”.

Nghệ nhân Phạm Văn Phú ở ấp Long Thuận 2, xã Long Điền A là một thợ mộc tài hoa.

Tại làng nghề mộc Chợ Mới, anh Phạm Văn Phú ở ấp Long Thuận 2, xã Long Điền A, có thâm niên hơn 20 năm trong nghề cho biết, đa số những người làm nghề mộc ở đây đều là cha truyền con nối. Nghề mộc khá vất vả, ai yêu nghề mới bám trụ. Trước đây, nghề này chủ yếu làm bằng thủ công nên công việc rất khó khăn. Nhưng hiện nay, có máy móc hỗ trợ, công việc cũng nhẹ đi đáng kể, chỉ những chi tiết nhỏ, cần sự tỉ mỉ mới sử dụng bằng tay. Vì vậy rút ngắn thời gian thực hiện, giá thành từ đó cũng rẻ hơn nhiều so với làm bằng thủ công.

Còn ông Đinh Văn Dũng ở ấp Thị 2, thị trấn Mỹ Luông chia sẻ: “Hiện tại, thu nhập của tôi khoảng 400.000 đồng/ngày, cao gấp đôi so với ngày thường. Biết là cực khổ nhưng ai cũng hào hứng bởi đây là mùa làm ăn mạnh nhất trong năm”.

Ông Ngô Hoàng Hiếu, Chủ tịch huyện Chợ Mới cho biết: Nghề mộc cũng là một trong những ngành mũi nhọn phát triển kinh tế của huyện Chợ Mới, mỗi năm doanh thu làng nghề mộc khoảng hơn 150 tỷ đồng. Vì vậy, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục củng cố, phát huy và hình thành các tổ hợp tác sản xuất để giới thiệu, cung ứng ra thị trường. Đồng thời, quy hoạch phát triển làng nghề gắn với các điểm, tuyến du lịch… xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật nhằm phổ biến công nghệ mới để sản phẩm được nâng cao về năng suất, chất lượng. Đồng thời tạo ra sản phẩm mới đủ sức cạnh tranh, phát triển thương hiệu sản phẩm làng nghề của địa phương, góp phần tăng thu nhập cho người dân.

Nghề mộc chạm khắc gỗ ở đây từ bao đời đã tạo cho làng nghề Chợ Mới một diện mạo riêng biệt so với các vùng xung quanh. Ít có ai nghĩ rằng giữa một vùng đồng ruộng chân chất lại xuất hiện một làng nghề như vậy. Được mệnh danh là “Đệ nhất nghề mộc và chạm khắc gỗ vùng Tây Nam bộ”, làng mộc Chợ Mới ở huyện Chợ Mới (An Giang) đã tồn tại và phát triển hơn 200 năm với những sản phẩm vang danh, được người tiêu dùng gần xa ưa chuộng.

Bài và ảnh: Phương Nghi