Người dân là chủ thể xây dựng nông thôn mới

Tại xã Thanh Trì, phong trào xây dựng nông thôn mới những năm qua nhận được sự tham gia tích cực của cán bộ, hội viên nông dân và người dân địa phương. Không chỉ phát triển kinh tế, người dân còn đóng góp nguồn lực xây dựng hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan, cải thiện môi trường sống.

Một trong những kết quả nổi bật là việc huy động nguồn lực xã hội xây dựng các công trình phúc lợi, công cộng. Cán bộ, hội viên nông dân và nhân dân đã hiến 3.874m² đất, đóng góp xã hội hóa hơn 200 tỷ đồng và hàng chục nghìn ngày công lao động.

Tại thôn Tự Khoát, người dân hiến 300m² đất; thôn 1 Vạn Phúc hiến 176m² đất để làm đường. Hơn 310 hộ dân tự nguyện tháo dỡ công trình, di dời bãi vật liệu, bàn giao mặt bằng phục vụ thi công tuyến đường gom dọc sông Tô Lịch.

Cùng với hoàn thiện hạ tầng, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập được xác định là nền tảng để nâng chất các tiêu chí nông thôn mới. Hội Nông dân xã Thanh Trì đã triển khai nhiều phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, hỗ trợ hội viên xây dựng các mô hình kinh tế hiệu quả.

Từ đó, trên địa bàn hình thành nhiều mô hình sản xuất có giá trị như rau thủy canh, rau hữu cơ, cây ăn quả có múi, hoa cây cảnh và chăn nuôi an toàn sinh học theo tiêu chuẩn VietGAP. Việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất đã góp phần đưa giá trị sản xuất trên đất nông nghiệp từ 190 triệu đồng/ha năm 2020 lên 280 triệu đồng/ha năm 2025.

Để tạo điều kiện cho nông dân đầu tư sản xuất, Hội Nông dân xã phát huy vai trò cầu nối về vốn, kỹ thuật và đào tạo nghề. Tổng dư nợ Quỹ Hỗ trợ nông dân đạt hơn 4,35 tỷ đồng cho 116 hộ vay; nguồn vốn tín chấp qua Ngân hàng Chính sách xã hội có dư nợ hơn 14 tỷ đồng, phục vụ 287 lượt hộ phát triển kinh tế.

Chủ tịch Hội Nông dân xã Thanh Trì Phạm Trung Hiếu cho biết, cùng với hỗ trợ vốn, các hoạt động đào tạo nghề, tập huấn chuyển giao kỹ thuật, cơ giới hóa sản xuất được tổ chức thường xuyên, giúp nông dân nâng cao năng lực sản xuất, tạo việc làm và tăng thu nhập.

Hội viên phụ nữ Thanh Trì tham gia vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn”, góp phần nâng cao chất lượng môi trường nông thôn.

Xây dựng nông thôn mới tại Thanh Trì cũng gắn với bảo vệ môi trường và xây dựng đời sống văn minh. Hơn 98% hộ nông dân đăng ký thực hiện cuộc vận động sản xuất, chế biến, tiêu dùng và cung ứng sản phẩm nông nghiệp an toàn. Các mô hình “Tuyến đường hoa nông dân”, “Vườn mẫu”, “Nhà sạch, vườn đẹp”, “Khu dân cư kiểu mẫu”, “Cánh đồng sạch”, thu gom và phân loại rác thải tại nguồn tiếp tục được duy trì, nhân rộng.

Theo Chủ tịch UBND xã Thanh Trì Lã Văn Huy, với những giải pháp đồng bộ và sự tham gia của người dân, hiện xã không còn hộ nghèo và hộ cận nghèo. Kết quả này cho thấy xây dựng nông thôn mới đang ngày càng gắn chặt hơn với mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.

Nâng chất nông thôn mới theo hướng xanh, hiện đại

Từ thực tiễn Thanh Trì có thể thấy, xây dựng nông thôn mới đang chuyển dần từ hoàn thiện hạ tầng sang nâng cao toàn diện chất lượng phát triển và đời sống người dân. Tại xã Ứng Thiên, định hướng này đang được cụ thể hóa bằng những mô hình từ cơ sở, đồng thời gắn với mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030.

Ứng Thiên đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng nông thôn mới vào năm 2029; đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người đạt từ 130 triệu đồng/người/năm. Địa phương xác định trọng tâm là xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, đa giá trị; phát triển đội ngũ nông dân có khả năng tiếp cận khoa học - công nghệ; xây dựng nông thôn văn minh gắn với chuyển đổi số và quá trình đô thị hóa.

Đến năm 2030, cơ cấu kinh tế của xã dự kiến chuyển dịch theo hướng thương mại - dịch vụ chiếm 40,7%, công nghiệp - xây dựng 39,3% và nông nghiệp 20%. Giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân phấn đấu tăng 3,5%/năm, đạt từ 432 triệu đồng/ha đất canh tác/năm.

Để hiện thực hóa mục tiêu, xã tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái; mở rộng các vùng sản xuất tập trung, vùng lúa chất lượng cao và khu nuôi trồng thủy sản.

Mô hình “Cánh đồng sạch” tại thôn Đông Thịnh góp phần xây dựng môi trường sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, bền vững tại xã Ứng Thiên.

Cùng với định hướng đó, những mô hình xây dựng môi trường sản xuất xanh, sạch đã được triển khai từ cơ sở. Tại thôn Đông Thịnh, Hội Nông dân xã Ứng Thiên triển khai mô hình “Cánh đồng sạch”, góp phần giữ gìn cảnh quan, môi trường khu vực sản xuất và nâng cao ý thức của hội viên, nông dân trong xây dựng nền nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn, bền vững. Đây cũng là cách để người dân trực tiếp tham gia, từng bước hình thành những thay đổi từ đồng ruộng trong quá trình xây dựng nông thôn mới.

Trên nền tảng đó, địa phương định hướng phát triển các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ đối với những sản phẩm chủ lực như gạo J02, rau củ quả và sản phẩm chăn nuôi, qua đó nâng cao giá trị sản xuất và khả năng tiêu thụ nông sản.

Chương trình OCOP tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Ứng Thiên đặt mục tiêu mỗi năm có thêm 2-3 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại.

Phó Chủ tịch UBND xã Ứng Thiên Nguyễn Anh Tuấn cho biết, phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo động lực cải thiện đời sống người dân, hướng tới xây dựng Ứng Thiên trở thành miền quê đáng sống, văn minh và giàu bản sắc.

Những định hướng và mô hình đang triển khai tại Ứng Thiên cũng phù hợp với yêu cầu của Bộ tiêu chí xã nông thôn mới thành phố Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030, khi các nội dung về phát triển kinh tế nông thôn, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, môi trường, cảnh quan, giảm nghèo và an sinh xã hội ngày càng được chú trọng.

Theo ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Bộ tiêu chí giai đoạn 2026–2030 đặt ra yêu cầu xây dựng nông thôn mới ngày càng thực chất, toàn diện hơn. Không chỉ hoàn thiện hạ tầng, các địa phương phải chú trọng phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng sống của người dân. “Đích đến không chỉ là hoàn thành các tiêu chí, mà quan trọng hơn phải tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân. Mỗi địa phương cần phát huy lợi thế, lựa chọn mô hình phù hợp để xây dựng nông thôn ngày càng xanh, hiện đại và đáng sống”, ông Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh.