Diện mạo nông thôn ngày càng đổi mới khi hạ tầng, sản xuất và đời sống người dân được đầu tư đồng bộ. Giai đoạn 2026 - 2030. Ảnh Thúy Hà

Năm 2026 mở đầu giai đoạn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. Việc tích hợp ba chương trình mục tiêu quốc gia trước đây giúp thống nhất nguồn lực, hạn chế trùng lặp trong đầu tư và nâng cao hiệu quả thực hiện tại cơ sở. Tính đến nay, các cơ quan chức năng đã hoàn thiện 54 văn bản hướng dẫn cùng sổ tay triển khai, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho các bộ, ngành và đa số tỉnh, thành phố thành lập ban chỉ đạo cấp tỉnh.

Điểm mới nổi bật trong giai đoạn này là cơ chế phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trong khi Trung ương tập trung quản lý mục tiêu, chính sách và tăng cường kiểm tra, giám sát. Song song đó, bộ tiêu chí nông thôn mới được thu gọn từ 19 xuống 10 nhóm tiêu chí và chuẩn nghèo cũng được điều chỉnh phù hợp với thực tế.

Với tổng nguồn lực ngân sách nhà nước dự kiến khoảng 423 nghìn tỷ đồng, bao gồm khoảng 100 nghìn tỷ đồng từ ngân sách trung ương, 300 nghìn tỷ đồng từ ngân sách địa phương và phần còn lại từ nguồn tín dụng chính sách, chương trình ưu tiên vốn cho các xã đặc biệt khó khăn, xã an toàn khu, khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời cam kết không huy động quá sức dân.

Đến năm 2030, chương trình phấn đấu đạt 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 10% số xã đạt chuẩn hiện đại và 5 tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ. Về giảm nghèo, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn quốc dự kiến giảm 1 - 1,5% mỗi năm, riêng vùng dân tộc thiểu số và miền núi phấn đấu giảm xuống dưới 10%.

Tại các địa phương, tinh thần chủ động thể hiện rõ qua các mục tiêu cụ thể: Thành phố Đồng Nai dù còn vướng mắc về quy hoạch bô-xít, đất lâm nghiệp và hạ tầng số vẫn quyết tâm đưa 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới (ít nhất 10 xã hiện đại) và cơ bản xóa hộ nghèo A thông qua các cơ chế đặc thù về OCOP, tín dụng và liên kết sản xuất. Ninh Bình phấn đấu nâng thu nhập người dân nông thôn gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 1% và có 70% số xã đạt chuẩn. Tây Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số, đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế, mục tiêu đưa 6 xã đạt chuẩn, giảm 20% số hộ nghèo có khả năng lao động và nâng tỷ lệ người dân dùng nước sạch lên trên 76%.

Sự chuyển dịch từ triển khai riêng rẽ sang phối hợp đồng bộ giữa xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển sinh kế cho thấy tầm nhìn phát triển thực chất. Thước đo thành công cuối cùng không chỉ dừng lại ở các chỉ tiêu hạ tầng, mà nằm ở sự cải thiện bền vững về thu nhập, sinh kế và chất lượng cuộc sống của người dân.