“Lai Vung là xứ lạ lùng
Nem chua mà ngọt, thơm nồng mà say”

Câu ca dao trên đã phần nào nói lên được hương vị của loại nem tại vùng đất Lai Vung. Sau lớp lá chuối xanh, miếng nem tươi đỏ hồng điểm xuyết những hạt tiêu đen, vài lát tỏi trắng mỏng trông vô cùng hấp dẫn. Nem chua nơi đây được mọi người yêu thích với vị ngọt của thịt và vị chua của nem rất đặc biệt mà không nơi nào có được.

Xuôi theo quốc lộ 1A từ TP.Hồ Chí Minh đến Cần Thơ, qua Mỹ Thuận, du khách sẽ thấy dọc bên đường là những hàng quán với những chùm nem xanh. Khác với loại nem của miền bắc hay miền trung, nem Lai Vung được gói bằng lá chuối, vuông vắn và buộc thành từng chục. Loại nem này hình thành và phát triển lâu đời gắn liền với địa danh huyện Lai Vung và chiếm chỗ đứng nhất định trong các đặc sản ở Việt Nam.

Bắt nguồn từ trước năm 1975, những chiếc nem đầu tiên do bà Tư Mặn ở ấp Tân Khánh, xã Tân Thành, huyện Lai Vung, Đồng Tháp, làm ra. Ban đầu, nem được làm chủ yếu để cúng kiếng, giỗ tiệc, lễ tết. Về sau, nhận thấy ăn ngon mà lại dễ làm nên bà con ở Lai Vung học làm nem và bán. Mới đầu chỉ là những hộ nhỏ, lẻ dần dà phát triển thành mặt hàng được nhiều người ưa chuộng và số lượng hộ theo nghề cũng tăng lên đáng kể. Thống kê vào năm 2000, Lai Vung đã có hàng chục lò nem tên tuổi như Út Thẳng, Tư Minh, Năm Thơ… Huyện Lai Vung cũng tiến hành đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá cho làng nghề mình với tên gọi “nem Lai Vung”, mỗi ngày sản xuất ra hơn 300 ngàn chiếc nem lớn nhỏ, giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động…

Người dân nơi đây chia sẻ, nghề này xem vậy chứ lắm công phu, vất vả, để làm ra một chiếc nem phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau. Đầu tiên, thịt làm nem là thịt heo đưa vào cối đá quết nhuyễn, da heo được lạng nhỏ thành từng miếng. Trộn lẫn các thứ thịt, bì, tiêu, ớt, lót kèm lá vông xong nguời ta gói lại bằng lá chuối tươi để từ 3 đến 4 ngày cho lên men ở nhiệt độ khoảng 27-300C. Tuy nhiên, một chiếc nem làm ngon và đúng cách phải đủ 8 phần thịt, 2 phần bì, thịt lợn phải tươi, gia vị phải cân đối, gói thật đều tay.

Ngày nay, hương vị của những chiếc nem Lai Vung có phần đổi khác. Lá vông khan hiếm nên nhiều hộ gia đình đã thay bằng lá tầm ruột, buộc dây nilong thay lá chuối. Bên cạnh đó, thịt và bì lợn không giã thủ công nữa mà cho vào máy xay nhuyễn. Dù vậy, vị đậm đà thơm ngon của nem vẫn vô cùng hấp dẫn.

Giờ đây, nem Lai Vung đã trở thành thương hiệu của tỉnh Đồng Tháp nói riêng và miền Tây Nam Bộ nói chung. Du khách một khi đã đặt chân đến địa phận Đồng Tháp thì chắc hẳn phải thưởng thức và mua loại nem này về làm quà cho gia đình, bạn bè. Và cái mùi vị đậm đà của chiếc nem Lai Vung chắc chắn sẽ khiến khách thập phương lưu luyến mãi khi nhớ về một Đồng Tháp dân dã, hiền hòa.

Bài và ảnh: Nguyễn Bảo