Đặc biệt các ngành mũi nhọn như: Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thực hiện công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực ATTP đã tiến hành phân nhóm sản phẩm và loại hình sản xuất kinh doanh có tính đặc thù riêng gắn với hoạt động của các ngành. Hệ thống chính quyền từ tỉnh, huyện đến các xã, phường, thị trấn có trách nhiệm chỉ đạo, phối hợp liên ngành, tổ chức triển khai các chương trình, kế hoạch, đề án đảm bảo ATTP để tạo điều kiện cho bộ máy thực hiện ATTP hoạt động có hiệu quả. Giai đoạn 2011-2015, Thái Bình đã cấp 2.116 triệu đồng hỗ trợ các ngành trong công tác bảo đảm ATTP, ngoài ra còn cấp kinh phí thành lập các chốt kiểm dịch động vật tại các đầu mối giao thông khi có dịch bệnh gia súc, gia cầm xảy ra trong tỉnh hoặc các tỉnh xung quanh. Nguồn thu được trích để phục vụ trực tiếp cho quản lý ATTP (phí, lệ phí…) là 1.259.253.000 đồng. Tuy nhiên, việc quản lý, thực hiện ATTP vẫn còn nhiều hạn chế.

Đối với cơ sở trồng trọt: Chủ yếu sử dụng các sản phẩm giống, phân bón, thuốc BVTV trong danh mục cho phép của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Nguồn nước tưới chủ yếu từ kênh mương hoặc giếng đào chưa qua xử lý, chưa được lấy mẫu kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng theo quy định của sản xuất rau an toàn; chỉ có một số cơ sở thực hiện mô hình sản xuất rau, lúa an toàn được lấy mẫu đất kiểm nghiệm các chỉ tiêu ATTP theo quy định, còn đa số các vùng trồng rau khác chưa được lấy mẫu kiểm nghiệm ATTP. Việc sơ chế, chế biến, tiêu thụ sản phẩm thì hiện tại Thái Bình có 7 công ty, doanh nghiệp chế biến lúa gạo có quy mô lớn và một số cơ sở tư nhân có công suất từ 10.000-30.000 tấn/ năm; 7 công ty chế biến rau, củ, quả công suất từ 2.00 tấn – 3.000 tấn/ năm và các cơ sở thu mua nhỏ lẻ làm nhiệm vụ thu gom rau, củ, quả bán tại các chợ địa phương và một số doanh nghiệp ngoài tỉnh ký kết hợp đồng thu mua rau củ quả chế biến. Toàn tỉnh, có 230 chợ, trong đó có 1 chợ đầu mối tại phường Hoàng Diệu – Thành phố Thái Bình; 03 cửa hàng kinh doanh rau, quả được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Đặc biệt trong chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển, bày bán gia súc, gia cầm chăn nuôi trong tỉnh có 06 cơ sở giết mổ lợn tập trung, 1.577 điểm giết mổ lợn nhỏ lẻ, 44 điểm giết mỏ trâu bò, 50 điểm giết mổ gia cầm, 13 điểm giết mổ hỗn hợp.

Lĩnh vực nuôi trồng, đánh bắt, khai thác, chế biến thủy sản và các sản phẩm thủy sản thì hiện nay đã thống kê được 25 cơ sở nuôi trồng thủy sản và 222 tàu cá có lắp máy công suất trên 90CV. Qua kiểm tra 100% đạt loại B trở lên, các cơ sở trên đều đạt yêu cầu về vệ sinh ATTP.

Chế biến thủy sản và các sản phẩm thủy sản: Toàn tỉnh có 105 cơ sở, trong đó 26 cơ sở đã được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Một số cơ sở có quy mô đã đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ sản xuất đảm bảo các điều kiện về ATTP theo quy định. Còn lại chủ yếu là các cơ sở nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình, sản xuất theo phương pháp truyền thống và mùa vụ. Riêng thủy sản tươi sống được kiểm soát theo chương trình kiểm soát dư lượng các chất độc hại trong thủy sản nuôi và giám sát ATTP trong thu hoahcj nhuyễn thể hai mảnh vỏ, do đó các sản phẩm chủ lực đều đảm bảo ATTP để xuất khẩu và tiêu thụ. Trong giai đoạn 2011-2016, toàn tỉnh đã cấp 3.209 giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, cấp 136 giấy chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm, 429 giấy xác nhận công bố phù hợp quy định ATTP và 195 giấy tiếp nhận công bố hợp quy cho các sản phẩm thực phẩm, bao bì, dụng cụ chứa đựng thực phẩm 100% các cơ sở thuộc diện không phải cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP ngành y tế đã ký cam kết đảm bảo ATTP.

Đến nay các cơ sở không thuộc diện phải cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP ngành nông nghiệp, trong tỉnh đã có 528 cơ sở ký cam kết sản xuất thực phẩm an toàn.Trên địa bàn toàn tỉnh có 91 cơ sở sản xuất nước uống đóng chai, nước khoáng thiên nhiên, đá dùng liền. Trong 6 năm, có 250 lượt sản phẩm được cấp giấy chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm, giấy xác nhận công bố phù hợp quy định ATTP, giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy. Có 02 cơ sở gồm Nhà máy nước khoáng Vital và Công ty cổ phần xăng dầu – dầu khí Thái Bình có hệ thống sản xuất tự động khép kín đã được cấp giấy chứng nhận HACCP. Còn lại là các cơ sở có quy mô gia đình, nhỏ lẻ, dây chuyển sản xuất bán tự động.

Trong 5 năm, đã tiến hành kiểm nghiệm 24.291 mẫu thực phẩm các loại, trong đó 561 mẫu xét nghiệm chỉ tiêu vi sinh vật và 23.730 mẫu xét nghiệm chỉ tiêu lý hóa. Số mẫu đạt chỉ tiêu vi sinh: 474/561 (đạt 84,3%) và số mẫu đạt chỉ tiêu lý hóa: 19.036/23.730 (đạt 80,2%).

Số vụ ngộ độc thực phẩm đông người trên địa bàn tỉnh cơ bản đã được kiểm soát, hạn chế đến mức thấp nhất, có xu hướng giảm dần qua các năm. Trong giai đoạn 2012-2016, toàn tỉnh đã kiểm tra 63.568 lượt cơ sở thực phẩm, số cơ sở đạt 52.736 cơ sở (đạt 82,9%); số cơ sở vi phạm phải xử lý vi phạm hành chính giảm dần trong các năm: Năm 2012 là2,46%, năm 2014 là 1,13%, năm 2016 là 1,35%... toàn tỉnh không có vụ việc xử lý hình sự liên quan đến vi phạm ATTP.

Tuy nhiên, tình trạng vi phạm pháp luật về ATTP trong nuôi trồng, chế biến, sơ chế, sản xuất, kinh doanh thực phẩm còn phức tạp, khó kiểm soát. Trên thực tế các ngành không có bộ phận cưỡng chế đối với cơ sở vi phạm, việc xử lý các cơ sở vi phạm vẫn còn hạn chế (chỉ thực hiện tại tuyến tỉnh, huyện). Tại tuyến xã, phường, thị trấn, các cơ sở nhỏ lẻ, sản xuất manh mún, không ổn định, vì vậy công tác thanh tra, kiểm tra gặp nhiều khó khăn, chưa thực hiện việc xử phạt vi phạm hành chính, chỉ thực hiện việc nhắc nhở, hướng dẫn các cơ sở khắc phục lỗi vi phạm.

Hệ thống pháp luật hiện hành về ATTP ban hành nhiều thuộc phạm vụ quản lý của nhiều Bộ, ngành nên có sự chồng chéo, khó phân biệt trách nhiệm, phát sinh một số khó khăn, bất cập cần sự phối hợp giữa các ngành, các cấp quản lý. Một số bộ phận nhỏ người dân không có điều kiện kinh tế vẫn phải chấp nhận sử dụng thực phẩm giá thành rẻ hơn mặc dù chất lượng giảm và nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm, bệnh truyền qua thực phẩm cao hơn.

Lê Hữu Quế