Nỗi lo thương hiệu OCOP phai nhạt sau sáp nhập

Thành phố Đà Nẵng có nhiều sản phẩm OCOP chất lượng.

Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại Đà Nẵng đang đứng trước nhiều băn khoăn sau khi các xã, phường sáp nhập, hợp nhất. Tuy vậy, thay vì chỉ nhìn nhận thách thức, đây có thể là cơ hội để các sản phẩm đặc trưng địa phương nâng tầm thương hiệu, mở rộng thị trường và hướng tới xuất khẩu.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến nay toàn thành phố Đà Nẵng có 552 sản phẩm OCOP còn hạn. Chương trình đã khẳng định vai trò trong phát triển ngành nghề nông thôn, mở rộng thị trường, phát huy tiềm năng, lợi thế của mỗi địa phương, đồng thời nâng cao thu nhập cho người dân. Đây cũng là động lực thúc đẩy xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.

Tại HTX Nông nghiệp Bình Đào (xã Bình Đào trước đây, nay là Thăng An), nhiều sản phẩm OCOP như dầu phụng, mè đen, nếp, sen, trà lá mùng năm đã gắn bó với thương hiệu “Bình Đào” từ nhiều năm. Ông Võ Tấn Sanh – Giám đốc HTX, bày tỏ lo ngại rằng, khi tên xã Bình Đào không còn trên bản đồ hành chính, thương hiệu sản phẩm có nguy cơ bị phai nhạt trong tâm trí người tiêu dùng.

“Các sản phẩm OCOP Bình Đào được hình thành từ câu chuyện văn hóa gắn với vùng đất, điều kiện thổ nhưỡng đặc thù và tập quán sản xuất của nông dân. Khi chuyển sang gắn với tên xã mới là Thăng An, câu chuyện riêng biệt ấy khó còn trọn vẹn”, ông Sanh nói.

Ông phân tích, sự tồn tại của sản phẩm OCOP là kết quả của quá trình xây dựng thương hiệu lâu dài, gắn liền với địa danh. Khi địa danh thay đổi, sản phẩm dễ mất đi bản sắc văn hóa, làm suy giảm khả năng cạnh tranh. Đây cũng là băn khoăn chung của nhiều chủ thể OCOP trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, theo Chi cục Phát triển nông thôn Đà Nẵng, thương hiệu OCOP không chỉ dựa vào tên gọi hành chính mà quan trọng hơn là yếu tố địa lý và vùng sản xuất. Chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể bảo hộ dựa trên đặc tính độc đáo của sản phẩm gắn với địa phương. Ví dụ như quế Trà My vẫn giữ giá trị thương hiệu cho dù huyện Bắc Trà My và Nam Trà My có sáp nhập hay thay đổi đơn vị hành chính.

Vì vậy, địa danh văn hóa có thể tiếp tục giữ trên nhãn mác sản phẩm. Như dầu phụng Bình Đào, dù xã đổi tên thành Thăng An, vẫn nên được duy trì để bảo tồn bản sắc thương hiệu đã gây dựng. Đây là cách vừa giữ gìn giá trị văn hóa, vừa duy trì sự định vị sản phẩm trên thị trường.

Cơ hội phát triển bền vững, vươn xa thị trường

Nhiều ý kiến cho rằng, việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính không chỉ mang đến thách thức, mà còn tạo cơ hội phát triển OCOP theo hướng quy mô lớn hơn, sản xuất chuyên nghiệp hơn và nâng tầm thương hiệu.

Ông Trần Văn Ninh – Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Bình Nam (xã Thăng Trường) cho biết, đơn vị đang phát triển OCOP gắn với mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn, hữu cơ. HTX mở rộng vùng nguyên liệu theo hướng VietGAP, hữu cơ ở nhiều xã mới, đồng thời đầu tư nhà xưởng, thiết bị hiện đại để chế biến sâu các sản phẩm như dầu phụng, dầu mè, bánh kẹo. Bên cạnh đó, chất thải sau chế biến còn được tái sử dụng làm chất đốt, hạn chế ô nhiễm môi trường.

Không chỉ mở rộng vùng nguyên liệu, bài toán vốn cũng đang được tháo gỡ. Các ngân hàng như Agribank chi nhánh Quảng Nam đã tạo điều kiện để các chủ thể OCOP vay vốn không cần tài sản bảo đảm, thủ tục nhanh gọn. Đây là cơ hội giúp các HTX, hộ sản xuất nâng cấp hạ tầng, đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ chủ thể OCOP cải tiến mẫu mã, bao bì, ứng dụng chuyển đổi số, nâng cao chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Đặc biệt, phát triển sản phẩm gắn với vùng nguyên liệu đặc trưng, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và chế biến sâu chính là con đường để OCOP Đà Nẵng vươn xa, thậm chí hướng tới thị trường xuất khẩu.

Với định hướng đó, sản phẩm OCOP không chỉ là niềm tự hào của mỗi vùng quê mà còn trở thành “đại sứ” văn hóa, góp phần xây dựng thương hiệu Đà Nẵng trên thị trường trong nước và quốc tế./.