1.Trước hết, xin nhấn mạnh vị trí, vai trò của các làng nghề trong kinh tế-xã hội nước ta hiện nay.

Cả nước ta hiện có hàng nghìn làng nghề, trong đó có những làng nghề tồn tại từ hàng trăm năm nay. Trong các làng nghề, có những nghề thủ công truyền thống có từ hàng nghìn năm nay, phần lớn là từ 500-700 năm nay, có những sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị kỹ thuật và mỹ thuật cao; một số nghề đã được công nhận là di sản văn hóa vật thể hoặc phi vật thể; một số sản phẩm đã được công nhận là báu vật quốc gia.

Thực tế cho thấy làng nghề nước ta có giá trị về bốn mặt sau đây: a) là nơi lưu giữ những sản phẩm thủ công mỹ nghệ của đất nước và những nghệ nhân làng nghề; có thể coi như những “kho báu”, “bảo tàng” về nghề thủ công của nước ta; b) là nơi tạo việc làm và thu nhập cho cư dân nông thôn (thường gấp hai lần so với nơi thuần nông), góp phần ổn định xã hội (các làng nghề truyền thống hầu như không có tệ nạn xã hội), xây dựng nông thôn mới; c) làng nghề có những sản phẩm du lịch đặc sắc, nhất là du lịch văn hóa, tâm linh, với các di tích văn hóa, lễ hội truyền thống, lịch sử các vị Tổ nghề; là nơi khách du lịch tiếp xúc với các nghệ nhân, tìm hiểu kỹ thuật, công nghệ chế tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ đang là xu hướng của du khách; d) thời gian qua, những sản phẩm thủ công mỹ nghệ đã là mặt hàng xuất khẩu có giá trị của nước ta tới 150 nước và vùng lãnh thổ, giới thiệu nền văn hóa đặc sắc của nghề thủ công dân tộc ta ra thế giới, nhất là phù hợp với yêu cầu mới về bảo vệ môi trường của thị trường.

2.Về một ngày cụ thể trong năm xứng đáng để lấy là “Ngày Làng nghề Việt Nam”.

Theo lịch sử, sáng ngày 20/2/1959, Chủ tịch Hô Chí Minh đã về thăm làng Bát Tràng. Đã có nhiều bài báo, bức ảnh khẳng định sự kiện lịch sử này.

Ngày đó, Chủ tịch đi thăm khu làng mới, vào thăm một số gia đình, thăm hỏi đời sống và công việc xây dựng nhà ở của các gia đình. Sau đó, Người đi thăm trụ sở HTX Minh Châu, thăm hỏi và tìm hiểu một số công đoạn sản xuất. Người nhắc: sản xuất ra mặt hàng phải “nhanh, nhiều, tốt, rẻ”; muốn làm được như vậy phải có sáng kiến cải tiến kỹ thuật, mỗi người làm việc bằng hai để tăng năng suất lao động. Người nhắc nhở xã cần chú ý phát triển đường xá, giao thông, trồng cây để cải tạo môi trường. Cuối cùng, Người nhấn mạnh: “Làng Bát Tràng mới phải làm sao trở thành một trong những làng kiểu mẫu ở nước Việt Nam mới, nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa” (theo “Bát Tràng, làng nghề, làng văn”, Ban Đại diện nhân dân làng Bát Tràng, tr. 478, Nxb Hà Nội, 2013).

3.Việc lấy ngày 20/2 hằng năm là “Ngày Làng nghề Việt Nam” sẽ có ý nghĩa và tác dụng về bốn mặt như sau:

a) khẳng định tầm nhìn của Hồ Chủ tịch đối với nghề thủ công nước ta, trong đó nghề gốm sứ là nghề lâu đời nhất và chỉ duy nhất Làng nghề Bát Tràng được Người về thăm; b) tăng thêm niềm tự hào và khơi dậy khát vọng phát triển theo Đại hội XIII của Đảng trong cộng đồng làng nghề, thúc đẩy các làng nghề phát huy tiềm năng vươn lên xứng đáng với vinh dự được Bác quan tâm, đặc biệt là bảo tồn và phát triển nghề thủ công và làng nghề, góp phần xứng đáng vào phát triển kinh tế-xã hội đất nước; c) thức đẩy làng nghề học tập và làm theo những điều Bác nhắc đến như: Tăng năng suất lao động, khắc phục ô nhiễm, bảo vệ môi trường, xây dựng làng nghề văn hóa, góp phần xây dựng nông thôn mới, v.v…d) cuối cùng là để nâng cao thêm nhận thức của xã hội về vị trí của làng nghề trong bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc, đồng thời nhắc nhở các cơ quan nhà nước cũng như các tổ chức xã hội-nghề nghiệp quan tâm trợ giúp nghề thủ công và làng nghề tiếp tục phát triển bền vững trong tình hình mới.

Tóm lại, với những ý kiến như trên, tôi hoàn toàn nhất trí kiến nghị lấy ngày 20 tháng 2 hăng năm là “Ngày Làng nghề Vệt Nam”.

CGCC. Vũ Quốc Tuấn

Nguyên Trợ lý Thủ tướng Võ Văn Kiệt