Tìm hướng đi cho sản phẩm lụa

Làng Vạn Phúc (quận Hà Đông) từ lâu đã nổi tiếng khắp trong và ngoài nước với nghề dệt lụa. Làng có gần 800 hộ làm nghề (chiếm gần 60% trên tổng số hộ của làng); mỗi năm sản xuất khoảng 2,5 - 3 triệu m2 vải, chiếm 63% doanh thu của toàn bộ làng nghề. Sản phẩm lụa Vạn Phúc ngày càng trở nên đa dạng về chủng loại, mẫu mã, thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Là làng nghề truyền thống nên những năm gần đây, Vạn Phúc thu hút nhiều du khách tới thăm quan để được tận mắt chiêm ngưỡng cách tạo ra những sản phẩm lụa độc đáo.

Những sản phẩm lụa tại làng Vạn Phúc - Hà Đông

Năm 2020, thương hiệu lụa Vạn Phúc càng được khẳng định hơn khi lần đầu tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp Thành phố đã có 4 sản phẩm của Hợp tác xã Vụn ART đạt “4 sao”, theo Quyết định 813/QĐ-UBND ngày 19/2/2020 của UBND TP. Hà Nội. Đó là các sản phẩm: Áo phông ghép lụa, túi vải thô ghép lụa, kít ghép tranh và tranh ghép vải. Đồng thời sản phẩm vải lụa tham gia chương trình OCOP, bước đầu công nhận sản phẩm OCOP 3 sao; là sản phẩm có tiềm năng.

Có tuổi đời gần 1.000 năm, lụa Vạn Phúc có đặc điểm mềm, mỏng, nhẹ, thoáng mát nhưng không rạn, nhăn; qua thời gian màu không phai, hoa văn vẫn sắc nét, sợi lụa không bị xê dịch. Bởi vậy, lụa Vạn Phúc xưa kia chỉ dành để may y phục cho vua chúa và các gia đình quan lại quyền quý.

Theo bà Nguyễn Thị Tâm – chủ cơ sở HTX Triệu Văn Mão cho biết: Lụa Vạn Phúc có đủ loại: Gấm, vóc, vân, the, lĩnh, lượt, bằng, quế, đọi, sa, kỳ, cầu, đũi... nhưng nổi tiếng nhất là lụa vân. Lụa vân là thứ lụa đặc biệt, hoa văn nổi vân trên mặt lụa mượt, mang "ngôn ngữ riêng" của Vạn Phúc. Một thứ lụa đã đi vào ca dao: The La, lĩnh Bởi, chồi Phùng/Lụa vân Vạn Phúc, nhiễu vùng Mỗ Bôn. Theo bà Tâm, lụa vân là loại lụa quý, nó rất kén người dùng. Chỉ những người trung niên, dùng lụa này mới đẹp. Hơn nữa, lụa là thứ sang trọng, thanh nhã, không phải ai và lúc nào cũng dùng được. Năm 2003, Tổng cục Du lịch cho phép mang lụa vân sang Nhật Bản giới thiệu sản phẩm... Từ những lần triển lãm như vậy việc gắn kết với du lịch, khách hàng biết đến sản phẩm lụa vân của Vạn Phúc nhiều hơn.

Năm 2010, sản phẩm "lụa vân nghìn năm Thăng Long" của gia đình nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm được TP Hà Nội lựa chọn làm quà tặng cho các đoàn khách quốc tế đến tham dự Đại lễ. Năm 2011, sản phẩm lụa: "Vân lưỡng long" của gia đình bà được UBND TP Hà Nội chứng nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Gắn bó với nghề từ bé, năm 20 tuổi về làm dâu cụ Triệu Văn Mão, bà được truyền nghề nối nghề và từ đó luôn trăn trở với sản phẩm dệt lụa. Yêu nghề tha thiết, bà không ngừng hoàn thiện, học hỏi và phục chế những sản phẩm từ xưa. Nhiều ngày đêm miệt mài bên khung cửi, say mê với những sợi tơ, cuối cùng thành quả cũng gieo hạt.

Sản phẩm lụa vân được nhiều khách hàng ưa chuộng

Hiện nay, sản phẩm lụa được nhiều khách hàng nước ngoài biết đến khi du lịch, thăm quan tại làng lụa Vạn Phúc. Lụa Vạn Phúc tham gia chương trình OCOP năm 2020, được đánh giá là sản phẩm OCOP 3 sao nhưng giàu tiềm năng. Mặc dù có những tiêu chí thủ tục chưa hoàn thiện, nhưng được Hội đồng ban giám khảo đánh giá cao về nguồn gốc sản phẩm và tính văn hóa từ lâu đời. Hi vọng sau khi được hoàn thiện về mặt thương hiệu Lụa Vạn Phúc là sản phẩm tiềm năng mang đậm bản sắc văn hóa giữa lòng thủ đô.

Gắn sản phẩm OCOP với phát triển du lịch

Theo ông Phạm Khắc Hà – Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Vạn Phúc: Liệu ở miền Bắc này có nơi nào đảm bảo được vùng nguyên liệu cho những người nghệ nhân như chúng tôi sản phẩm ra lụa được không? Chính vì thế việc nhập nguyên liệu tơ tằm, phối hợp với TP Lâm Đồng cung cấp sản phẩm tơ là điều cần thiết. Với sản phẩm có truyền thống gần 1.200 năm nên chúng tôi luôn đau đáu, phát triển bằng trí tuệ, đưa ra những mẫu mã sản phẩm phục vụ người tiêu dùng trên cơ sở truyền thống. Từ những năm 1930 sản phẩm lụa đã tham gia đấu xảo trên thị trường quốc tế tại Paris được nước ngoài công nhận và tặng câu: “lụa đệ nhất vùng Đông Dương”.

Ông Phạm Khắc Hà – Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Vạn Phúc bên sản phẩm của cơ sở của mình

Với những lợi thế về làng nghề, lụa Vạn Phúc đã “lọt vào tầm ngắm” trong chiến lược thực hiện Chương trình OCOP gắn với phát triển du lịch, dịch vụ của Hà Nội. Ngày 15/5, UBND TP. Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 100/KH-UBND về triển khai mô hình chỉ đạo điểm Chương trình OCOP trên địa bàn thành phố năm 2020. Theo đó, làng nghề Vạn Phúc sẽ là 1 trong 5 địa phương được thí điểm giới thiệu, quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch làng nghề, du lịch nông thôn (cùng với xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm; xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai; xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây; Trung tâm Khuyến công và phòng trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP - Sở Công Thương Hà Nội).

Theo ông Nguyễn Văn Dự - Chủ tịch Phường Vạn Phúc: Hiện nay sản phẩm lụa Vạn Phúc có những dòng sản phẩm cao cấp, bình dân nhưng cùng một mẫu hoa văn, nhưng chất liệu khác nhau có sản phẩm 100 % tơ tằm, có sản phẩm dùng sợi se ngang chập; dệt trơn thì giá thành khác nhau, nên việc bảo tồn thương hiệu sản phẩm gặp một số khó khăn. Thời gian tới, Phường duy trì trung tâm giới thiệu du khách đến với lụa Vạn Phúc và thiết lập logo, bao bì sản phẩm. Đồng thời phối hợp với Sở du lịch gắn biển cửa hàng đạt chuẩn. Bên cạnh đó tiếp tục tuyên truyền, mở rộng sản phẩm OCOP theo chỉ đạo của thành phố. Hiện nay, một số cơ sở sản xuất, cửa hàng đạt được tiêu chí OCOP, và định hướng thành lập thêm một số doanh nghiệp nhằm kéo việc sản xuất kinh doanh làng nghề phát triển. Bên cạnh đó, Phường ưu tiên một số vấn đề như: mặt bằng hay nguồn vốn hỗ trợ các cấp để doanh nghiệp tham gia. Xây dựng một số phương án phát triển như: “Phố nghề Chợ đêm” vào cuối tuần nhằm kích cầu du lịch.

Bài/ảnh: Thanh Hậu
(Bài viết thực hiện theo phối hợp từ VPDP NTM Thành phố Hà Nội)