Là giống gà ta bản địa quen thuộc, gà Lạc Thủy được người dân các xã Phú Thành, An Bình, Thống Nhất... nuôi dưỡng theo phương thức truyền thống từ nhiều thế hệ. Với đặc trưng thịt thơm, săn chắc, da giòn và tỷ lệ nạc cao, giống gà này rất được ưa chuộng tại thị trường miền Bắc. Tuy nhiên, trước đây, hoạt động chăn nuôi chủ yếu diễn ra nhỏ lẻ, manh mún, thiếu tính liên kết và chưa đáp ứng các tiêu chuẩn hàng hóa; đầu ra chủ yếu qua tiểu thương hoặc bán tại chợ dân sinh.

Gia đình anh Bùi Đông Giang, xã An Bình (Lạc Thủy) đầu tư chăn nuôi gà với quy mô lớn.

Sự chuyển mình chỉ thực sự bắt đầu khi Đề án số 03/ĐA-TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hòa Bình được triển khai, tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng liên kết chuỗi và gắn với xây dựng nông thôn mới. Huyện Lạc Thủy đã xác định gà Lạc Thủy là sản phẩm chủ lực cần đầu tư toàn diện — từ con giống, thức ăn, quy trình kỹ thuật chăn nuôi đến khâu giết mổ, bao gói và tiêu thụ sản phẩm.

Bám sát định hướng đó, UBND huyện phối hợp cùng các ngành chức năng tổ chức hỗ trợ con giống, tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, VietGAP... Nhờ vậy, nhiều hộ dân đã mạnh dạn mở rộng quy mô chăn nuôi, chuyển sang hình thức trang trại và gia trại. Đến nay, toàn huyện có hơn 1,65 triệu con gà, trong đó gà Lạc Thủy chiếm hơn 60%. Khoảng 80% hộ nuôi gà hiện nay đã áp dụng mô hình trang trại, gia trại, góp phần chuyên nghiệp hóa hoạt động chăn nuôi và đảm bảo đầu ra ổn định. Nhiều hộ nuôi vài nghìn đến hàng chục nghìn con mỗi lứa, thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Mô hình phát triển mạnh ở các xã Phú Thành, An Bình, Thống Nhất, Phú Nghĩa...

Nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, huyện Lạc Thủy đã tích cực xây dựng chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm. Nổi bật là mô hình liên kết tại xã Phú Thành và An Bình, nơi người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng ký hợp đồng chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP, đảm bảo đầu ra và ổn định thu nhập. Hiện có hai hợp tác xã tham gia giết mổ, bao gói gà Lạc Thủy phục vụ thị trường, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, sản phẩm đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao cấp tỉnh và đang hướng đến chuẩn 5 sao để phục vụ xuất khẩu.

Bên cạnh việc xây dựng thương hiệu, địa phương cũng chủ động quảng bá gà Lạc Thủy tại các hội chợ, lễ hội cá - tôm sông Đà và sự kiện nông sản vùng Thủ đô. Đồng thời, sản phẩm cũng được đưa lên các sàn thương mại điện tử như Postmart.vn, Voso.vn, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ. Riêng trong giai đoạn 2021 – 2023, sản phẩm trứng gà Lạc Thủy đã đạt doanh thu 1,35 tỷ đồng thông qua sàn Postmart. Nhiều hợp tác xã và hộ chăn nuôi còn sử dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo để tương tác với khách hàng, nhận đơn hàng và quảng bá sản phẩm trực tiếp.

Anh Bùi Đông Giang – Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi gà Lạc Thủy – cho biết: Giống gà này có khả năng thích nghi cao với thời tiết, dễ nuôi quanh năm và phù hợp với nhiều mô hình. Hiện tại, HTX đang liên kết, hỗ trợ cho khoảng 7.000 hộ chăn nuôi trên toàn tỉnh, với mỗi hộ trung bình nuôi từ 5.000 – 7.000 con. Mỗi ngày, HTX cung ứng khoảng 10.000 con gà thương phẩm ra thị trường. Giá bán ổn định ở mức 85.000 – 90.000 đồng/kg; sau khi trừ chi phí, người nuôi có thể thu lãi 40 – 50 triệu đồng với mỗi 1.000 con gà. Các hộ thành viên cũng tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăn nuôi theo tiêu chuẩn OCOP, hướng tới mục tiêu đạt chuẩn 5 sao trong tương lai gần.

Theo UBND huyện Lạc Thủy, định hướng sắp tới là tiếp tục đẩy mạnh mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, mở rộng diện tích chăn nuôi tập trung, nhân rộng chuỗi liên kết và tăng cường quản lý chất lượng toàn diện — từ con giống đến giết mổ, chế biến. Đồng thời, huyện cũng sẽ triển khai sâu rộng việc ứng dụng công nghệ: truy xuất nguồn gốc điện tử, dán tem QR, giám sát vùng chăn nuôi... nhằm xây dựng niềm tin với người tiêu dùng trong nước và mở rộng ra thị trường quốc tế.

Từ giống gà bản địa truyền thống đến sản phẩm đạt chuẩn OCOP, hành trình của gà Lạc Thủy là minh chứng điển hình cho hiệu quả của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới. Đây cũng chính là một trong những "điểm sáng" nổi bật đưa Lạc Thủy ghi dấu ấn trên bản đồ nông nghiệp của tỉnh Hòa Bình.