Năng lực cạnh tranh của hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là năng lực của doanh nghiệp trong việc giữ vững hoặc tăng thị phần của mình một cách vững chắc hay năng lực hạ giá thành hoặc cung cấp sản phẩm bền đẹp rẻ của doanh nghiệp.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo cơ sở cho năng lực cạnh tranh quốc gia. Một đất nước có năng lực cạnh tranh cao phải có nhiều doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh, ngược lại để tạo điều kiện cho doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh thì môi trường kinh doanh phải thuận lợi, các chính sách kinh tế vĩ mô phải rõ ràng, có thể dự báo được, kinh tế phải ổn định, bộ máy nhà nước phải trong sạch, hiệu quả…

Khách nước ngoài thăm quan và mua lụa tại làng lụa Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội.

Để có được sức cạnh tranh trên thị trường, các sản phẩm nói chung và sản phẩm TCMN xuất khẩu nói riêng cần chú trọng đến các công cụ cạnh tranh như: Chất lượng sản phẩm, giá thành sản phẩm, nghệ thuật tiêu thụ sản phẩm và các yếu tố đặc thù khác.

Liên kết xây dựng cụm sản xuất để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm

Để hỗ trợ các cụm công nghiệp làng nghề trên cả nước phát triển, Chính Phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi hỗ trợ tại Nghị định số 68/2017/NĐ-CP. Trong đó có quy định ưu đãi cụ thể cho cụm công nghiệp làng nghề. Nghị định quy định dự án đầu tư sản xuất kinh doanh trong cụm công nghiệp làng nghề được miễn tiền thuê đất 11 năm và được xem xét vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước với mức không quá 70% tổng mức đầu tư. Trong xu thế mở của hội nhập, mục tiêu của làng nghề truyền thống là dần dần CNH-HĐH, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất và thích ứng với những thay đổi của nền kinh tế hiện đại. Vì vậy, quy mô sản xuất của làng nghề sẽ ngày càng lớn, đòi hỏi phải có quy hoạch tổng thể và đồng bộ mà nòng cốt là xây dựng, phát triển các cụm, khu sản xuất công nghiệp tập trung.

Việc hình thành các cụm, khu sản xuất tập trung tại các vùng, làng nghề là một giải pháp quan trọng để tổ chức lại các nghề theo hướng hiện đại hóa từng bước, nhằm khai thác triệt để tiềm năng và thế mạnh của nghề truyền thống, tạo điều kiện thực hiện chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ ngành nghề, nhằm thực hiện yêu cầu và mục tiêu của công nghiệp hóa hiện đại
hóa nông thôn.

Tạo mặt bằng cho các cơ sở và tổ chức dịch vụ, cho phép tạo khả năng phát triển sản xuất và dịch vụ với quy mô lớn hơn, tốc độ cao hơn, mặt khác đảm bảo sự phát triển này không gây những ảnh hưởng bất lợi đối với đời sống và môi trường sống của dân cư làng nghề và các vùng lân cận.

Liên kết xây dựng cụm sản xuất tập trung hóa nhằm tạo cơ sở nâng cao sự phân công và hợp tác sản xuất giữa các cơ sở sản xuất với nhau, giữa các cơ sở sản xuất với các cơ sở dịch vụ. Từ đó, tạo điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ và tiếp độ trình độ kỹ thuật tiên tiến về kỹ thuật, công nghệ và quản lý. Tạo điều kiện tăng cường cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng ngày càng hiện đại ở trong và ngoài cụm, khu sản xuất như hệ thống đường giao thông, điện, cấp thoát nước và các hoạt động dịch vụ khác, đồng thời cho phép xây dựng, trang bị cơ sở và phương tiện xử lý chất thải tập trung và các biện pháp bảo vệ môi trường. Cụm sản xuất là điều kiện thúc đẩy quá trình đô thị hóa nông thôn. Phát triển khu sản xuất tập trung của làng nghề là hình thức làm đổi mới bộ mặt nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.

Liên kết xây dựng cụm sản xuất đóng vai trò quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm TCMN thông qua các công cụ cạnh tranh như:

Nâng cao chất lượng sản phẩm. Liên kết xây dựng cụm sản xuất chất lượng nguyên liệu được ổn định, hoạt động có tổ chức từ các quy trình hợp lý thông qua sự chuyên nghiệp của lao động sẽ đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều…Ngày nay, chất lượng sản phẩm đã trở thành một công cụ cạnh tranh quan trọng của các doanh nghiệp trên thị trường. Chất lượng sản phẩm ngày càng cao tức là mức độ thỏa mãn nhu cầu càng cao, dẫn tới đẩy mạnh tốc độ tiêu thụ, làm tăng khả năng thắng thế trong cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong điều kiện hiện nay, mức sống của người dân ngày càng được nâng cao, tức là nhu cầu có khả năng thanh toán của người tiêu dùng tăng lên thì sự cạnh tranh bằng giá cả đã và sẽ có xu hướng nhường vị trí cạnh tranh bằng chất lượng. Nâng cao chất lượng sản phẩm có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc tăng khả năng cạnh tranh, thể hiện trên các góc độ: chất lượng sản phẩm tăng lên sẽ thu hút khách hàng, tăng được khối lượng hàng hóa tiêu thụ, tăng uy tín của sản phẩm, mở rộng thị trường, từ đó tăng doanh thu, tăng lợi nhuận, đảm bảo hoàn thành các mục tiêu doanh nghiệp đã đề ra, nâng cao chất lượng sản phẩm có ý nghĩa nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Giảm giá thành sản phẩm, giá cả được sử dụng làm công cụ cạnh tranh thông qua các chính sách định giá bán sản phẩm của doanh nghiệp trên thị trường. muốn đạt được mục tiêu này đòi hỏi doanh nghiệp phải có tiềm lực về tài chính, về khoa học công nghệ, sản phẩm đã có uy tín trên thị trường. Việc xây dựng cụm sản xuất sẽ giảm chi phí sản phẩm từ các khâu: Vận chuyển nguyên vật liệu, sự liên kết lao động ở các địa phương theo cụm sản xuất sẽ chuyên nghiệp hơn, quá trình sản xuất và tiêu thụ theo quy trình hợp lý sẽ tiết kiệm hơn, giảm các chi phí phát sinh…

Nghệ thuật tiêu thụ sản phẩm, đối với mỗi doanh nghiệp hoạt động trong cơ chế thị trường, sản xuất tốt chưa đủ để khẳng định khả năng tồn tại và phát triển của mình mà còn phải biết tổ chức mạng lưới bán hàng, đó là tập hợp các kênh đưa sản phẩm hàng hóa từ nơi sản xuất đến người tiêu dùng sản phẩm ấy. Sự liên kết cụm sản xuất sẽ tạo thuận lợi cho việc phát triển các kênh tiêu thụ hợp lý để sản phẩm đến được với khách hàng.

Sự khác biệt hóa sản phẩm, đây là công cụ cạnh tranh quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm làng nghề. Liên kết xây dựng cụm sản xuất tạo ra nét đặc thù khác nhau của từng làng nghề. Xây dựng cụm sản xuất theo mô hình “mỗi làng nghề một sản phẩm” cũng như đóng vai trò quan trọng để tạo ra sự khác biệt hóa sản phẩm, tạo ra bản sắc văn hóa của sản phẩm TCMN. Sự khác biệt hóa sản phẩm sẽ thu hút du lịch làng nghề phát triển, đặc biệt là khách du lịch nước ngoài. Từ đó tạo cơ hội để mặt hàng TCMN có thể xuất khẩu tại chỗ hoặc đẩy mạnh xuất khẩu sang nước ngoài.

TS. Nguyễn Thu Hương
Viện Đại học Mở