Cổng làng Lệ Mật.

Ông tổ của nghề là một chàng trai họ Hoàng khỏe mạnh, có sức vóc và có tài bắt rắn, sống vào thời vua Lý Nhân Tông. Vào khoảng năm (1028 - 1054) công chúa con vua Lý Nhân Tông đang dạo chơi trên Thiên Đức (sông Đuống ngày nay) chợt sóng gió nổi lên thủy quái xuất hiện và bắt công chúa, nhờ lòng dũng cảm, can đảm, thạo nghề sông nước nên chàng đã tìm được ngọc thể của công chúa con vua dưới dòng sông. Nhà vua ban thưởng cho chàng trai họ Hoàng quan tước, vàng bạc châu báu nhưng chàng không nhận chỉ xin vua cho mình cùng dân nghèo Lệ Mật và mấy làng lân cận được khai khẩn vùng đất phía tây kinh thành, dần dần mảng đất trở nên trù phú, trở thành khu nông nghiệp truyền thống của kinh đô. Sau khi chàng mất đi dân làng lập đình thờ chàng và hàng năm tổ chức lễ lội rất lớn nhân ngày giỗ chàng 23/3 âm lịch. Theo gương chàng dân chúng Lệ Mật ngoài việc trồng trọt chăn nuôi, làng giữ vũng và phát triển mạnh nghề bắt rắn, nuôi rắn.

Đình làng Lệ Mật.

Thời gian đầu dân làng Lệ Mật chỉ nuôi rắn và bắt rắn để ngâm rượu làm thuốc chữa bệnh, hơn nữa da rắn để còn làm được đồ mỹ nghệ như dây lưng, ví da, giầy da… về sau người dân biết chế biến món ăn và những món đặc sản từ rắn. Một thời gian dài làng Lệ Mật vẫn giữ được dáng dấp của làng việt cổ, có mái đình, giếng nước, cây đa, những ngôi làng kiến trúc cổ, nghề bắt và nuôi rắn đã trở thành nghề chính, nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đinh trong làng. Theo đà phát triển của thị trường và nhu cầu của khách hàng, hiện nay phố làng Lê Mật hai bên đường đã có rất nhiều quán ăn và những nhà hàng lớn, sang trọng chuyên đặc sản ẩm thực về rắn, thu hút rẩt đông khách trong và ngoài nước đến thưởng thức và thăm quan.

Nhà hàng Xuân Chu phố Lệ Mật.

Trao đổi với phóng viên, một chủ nhà hàng lớn ở làng Lệ Mật nói: “Anh vừa nuôi rắn để bán và chể biến món ăn phục vụ khách hàng, nhà hàng. Anh làm nhiều món ngon từ rắn (khoảng 9,10 món) và đặc biệt món hấp và nướng nguyên cả con. Anh chủ yếu nuôi rắn hổ mang và rắn ráo, thức ăn của chúng là cóc, nhái. Anh nuôi giống rắn từ 3-5 lạng và để nuôi chúng đến lúc bán ra được 1kg-2kg thì phải mất 1,5 đến 2 năm, trung bình rắn hổ mang có giá từ 1-1,2 triệu/1kg.”

Khi thưởng thức những món rắn ở làng Lệ Mật, chúng có vị ngọt, mặn, mùi tanh, cảm nhận rất đặc biết so với các món chế biến từ các con vật khác và rất tốt cho sức khỏe con người. Chúng như một bài thuốc quý, có tác dụng khử phong, giảm đau, trừ thấp, tiêu đôc, chữa các bệnh thần kinh đau nhức, khớp xương sưng đau, tê mỏi chân tay…

Hiện tại, số lượng rắn tại Lệ Mật không đủ để cung ứng cho nhu cầu ẩm thực của du khách, chủ yếu rắn được mua từ Vĩnh Sơn (Vĩnh Phúc) để đáp ứng nhu cầu của các nhà hàng. Đứng trước tình hình đó, quận Long Biên đã xây dựng đề án làm một khu quy hoạch tập trung, tránh tình trạng chăn nuôi nhỏ lẻ gây mất mỹ quan, ô nhiễm môi trường và đảm bảo an toàn cho người dân.

Quận cũng có kế hoạch xây dựng các trang trại rắn để phát triển du lịch làng nghề, du lịch văn hóa, du lịch sinh thái nhằm xây dựng Lệ Mật thành một làng nghề giàu có và phát triển.

Bài và ảnh: Nguyễn Bá Việt