Mỗi dịp Trung Thu, nhìn những đồ chơi tràn ngập các con phố, người ta không khỏi bồi hồi hoài niệm về những món đồ chơi xưa cũ. Lang thang ở một góc phố nhỏ, chợt thấy những chiếc đèn ông sao năm cánh, những chiếc trống bỏi, trống quân, với những hàng tò he được xếp ngay ngắn, bày bán thì cả một ký ức xa xưa lại ùa về. Tất cả những món đồ đậm vị thời gian ấy được tạo ra bởi những làng nghề truyền thống Trung Thu tồn tại lâu đời trên đất Việt.

"Thủ phủ" làm đèn Ông Sao lớn nhất miền Bắc - Làng nghề Báo Đáp tỉnh Nam Định

Chiếc đèn ông sao năm cánh đa sắc màu từ lâu đã trở thành biểu tượng mỗi dịp Trung thu. Năm nào cũng vậy, mỗi khi rằm tháng tám cận kề, làng Báo Đáp ở Nam Định lại ngập tràn trong màu sắc của những chiếc lồng đèn Trung Thu . Nghề làm lồng đèn Trung Thu đã có từ rất lâu tại ngôi làng này và được bao thế hệ nối tiếp nhau gìn giữ, phát triển.

Đèn ông sao năm cánh sặc sỡ sắc màu như một biểu tượng đặc trưng của ngày Tết Trung Thu.

Trên những bậc thềm, những sân nhà trong từng khu xóm ở làng Báo Đáp, hàng trăm chiếc đèn Trung Thu rực rỡ được các nghệ nhân đang hoàn thành. Những đôi bàn tay khéo léo ấy cứ thoăn thoắt, thành thạo tạo nên một chiếc lồng đèn Trung Thu như thế. Bởi không chỉ để kiếm tiền, đây là nơi những nghệ nhân giữ lại lửa nghề, lưu giữ hồn Việt giữa thời đại đổi mới.

Nghề làm đèn ông sao tại làng Báo Đáp (xã Hồng Quang, huyện Nam Trực, Nam Định) đã có từ rất lâu đời và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Từ các cụ già cho đến những em nhỏ cũng có thể tự hoàn chỉnh một chiếc đèn ông sao.

Nghệ nhân làm mặt nạ giấy bồi hơn 40 năm 'giữ hồn' Trung thu xưa

Trong khoảng sân nhỏ trước hiên nhà, tại Làng Ông Hảo (hay làng Hảo) nằm ở xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên_ngôi làng làm đồ chơi Trung thu truyền thống lâu đời, vợ chồng nghệ nhân Vũ Huy Đông đang cặm cụi sơn mặt nạ giấy bồi thô, tỉ mẩn trong từng nét vẽ, cứ thế mà họ mang đến niềm vui cho thiếu nhi suốt nhiều năm qua. Ở tuổi xế chiều, thay vì chọn nghỉ ngơi, ông bà vẫn giữ mãi ngọn lửa đam mê với nghề truyền thống.

Nghệ nhân Vũ Huy Đông tỉ mẩn, tâm huyết sơn mặt nạ

Duy trì nghề truyền thống để không bị mai một, đó là điều không chỉ gia đình nghệ nhân Vũ Huy Đông mà những nghệ nhân ở khắp các làng nghề trên cả nước đều mong mỏi. Đối với họ, việc giữ được nghề không chỉ cho gia đình mình, mà còn giữ gìn những nét văn hoá đặc sắc của dân tộc, để những giá trị và ý nghĩa của chúng không bị lãng quên, luôn là một phần trong Trung thu của trẻ em Việt Nam.

Những chiếc mặt nạ giấy bồi hình chú tễu và đầu lân ngộ nghĩnh.

Giữ “lửa” nghề làm đầu lân

Làng Gạo, xã Thành Lợi, Vụ Bản, Nam Định là nơi hiếm hoi còn lưu giữ nghề làm đầu Lân truyền thống. Nghề làm đầu lân của làng có từ thời bao cấp, khi đó Nhà nước cung cấp giấy, báo cũ, tre, nứa, phẩm màu… cho hợp tác xã, sau đó thu về đầu lân sản phẩm và chỉ có cửa hàng quốc doanh mới có để bán.

Ngày nay, cả làng nghề chỉ còn 3 gia đình làm theo nghề. Họ vẫn giữ cách làm đầu Lân với những phương pháp truyền thống. Đầu lân được làm hoàn toàn thủ công, bồi giấy bằng tay, dựng khung, tô màu, vẽ trang trí họa tiết. Đầu lân cỡ lớn của làng Gạo vẫn luôn là mặt hàng bán chạy mỗi dịp Tết Trung thu.

Những phần lông đẹp nhất của tấm da thỏ, da cừu thật nguyên con, được chọn để trang trí phối màu cho phần đầu lân luôn đẹp và sinh động.

Khi xã hội càng hiện đại, người ta lại càng muốn tìm về những điều xưa cũ, những món đồ chơi truyền thống, tìm về nơi lưu giữ hồn Việt giữa thời đại đổi mới.Tuy ngày nay đồ chơi hiện đại không thiếu nhưng xu hướng tìm đến những sản phẩm truyền thống thân thiện vẫn đang lan truyền mạnh mẽ. Các gia đình ngày càng tích cực giới thiệu cho con trẻ các món đồ đậm chất Việt như đèn ông sao, mặt nạ giấy bồi,… góp phần gìn giữ và lưu truyền văn hóa lâu đời của cha ông. Và cũng chính vì thế, các làng nghề truyền thống có thêm động lực, quyết tâm giữ lửa nghề, kế thừa phát huy nét đẹp dân tộc.