Theo lời giới thiệu của cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện Sìn Hồ, một số cá nhân trên địa bàn đã sử dụng 2 sản phẩm cao: Đỗ trọng Sìn Hồ và nấm linh chi Sìn Hồ, chúng tôi tới tư gia bà Huỳnh Thị Hải - thành viên HTX Nông sản Sìn Hồ, người trực tiếp nghiên cứu, sản xuất ra sản phẩm cao. Chia sẻ với chúng tôi về “cơ duyên” với nghề nấu cao, bà Hải nói: “Năm 2011, khi phát hiện mình bị ung thư cổ tử cung, tôi được bạn bè mách sử dụng nấm linh chi kết hợp với thuốc điều trị để làm giảm quá trình phát triển của khối u trong cơ thể và chữa khỏi bệnh. Sau thời gian nghiên cứu một số sách đông y, tôi thấy nấm linh chi là vị thuốc nam có tác dụng hỗ trợ điều trị ung thư cổ tử cung nên tôi đã mua về sắc nước uống hàng ngày. Kiên trì sử dụng đến năm 2015 tôi khám lại, kết quả cho thấy khối u đã khỏi hẳn. Mẹ tôi cũng bị bướu cổ sắc nấm linh chi uống và giờ đã khỏi bệnh”.

Cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sìn Hồ kiểm tra chất lượng sản phẩm cao nấm linh chi Sìn Hồ của bà Huỳnh Thị Hải.

Từ thực tế bản thân sử dụng và khỏi bệnh nên hàng xóm, bạn bè đã giới thiệu và nhờ bà Hải mua giúp loại nấm này trên Sìn Hồ, gửi về các tỉnh miền xuôi, các huyện trong tỉnh để sử dụng. Trong quá trình bán nấm linh chi bà Hải nhận được khá nhiều phản hồi tích cực từ người sử dụng, tuy nhiên có một số bất tiện như: Để có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh ngoài nấm linh chi phải kết hợp một số thảo dược khác, sắc uống hằng ngày trong thời gian dài mới có thể hiệu quả nên khi đi công tác xa hoặc đi du lịch sẽ khó khăn trong việc sắc thuốc sử dụng. Bên cạnh đó, nấm linh chi có tác dụng tốt nhất để chữa ung thư là loại nấm linh chi cổ cò - loại nấm mọc tự nhiên trong rừng, chưa trồng được và chỉ có ở một số diện tích rừng trên địa bàn, vì vậy không phải lúc nào cũng có thể thu mua loại nấm này.

Bà Hải đã tích cực nghiên cứu và đến tháng 10/2020 bà quyết định “nổi lửa” nấu nồi cao nấm linh chi đầu tiên. “Trung bình một nồi cao nấm linh chi được chia theo tỷ lệ: 1,5kg nấm linh chi khô+4kg đương quy tươi+5kg đẳng sâm tươi (hoặc 1kg khô) nấu trong 2 đêm, 3 ngày sẽ thu được khoảng 1,3kg cao. Cao có giá bán 600 nghìn đồng/lọ (110 gram), có tác dụng loại bỏ các độc tố, phòng ngừa và trị các loại u nang, u xơ, ung thư... Cùng với sản xuất cao nấm linh chi, tôi còn nghiên cứu và nấu thêm cao đỗ trọng. Để nấu loại cao này cần có sự kết hợp của các loại dược liệu như: đỗ trọng, đương quy, đẳng sâm. Cao có tác dụng bổ can thận, cường gân cốt, trị chứng đau lưng, đau thần kinh tọa… với giá bán 250 nghìn đồng/lọ (110 gram). 2 sản phẩm cao ra lò đem lại kết quả ngoài mong đợi khi được nhiều người đặt mua và được đánh giá cao khi sử dụng thuận tiện, dễ uống chỉ cần pha ½ thìa cà phê cao với 150ml nước nóng (có thể thêm mật ong, đường), ngày uống 3 lần sau khi ăn, không mất thời gian, sắc thuốc” - bà Hải chia sẻ.

Tiếng lành đồn xa, 2 sản phẩm cao do bà Hải sản xuất được nhiều người biết đến và chia sẻ, giới thiệu người đến mua. Ông Nguyễn Đình Tấn ở Bắc Giang chia sẻ với phóng viên qua điện thoại, ông Tấn cho biết, được người cháu công tác ở Sìn Hồ mua cao đỗ trọng biếu vì biết ông bị mắc bệnh thoát vị và vôi hóa cột sống. Sau khi sử dụng xong 2 lọ ông thấy đỡ đau lưng, vận động tốt hơn nên đã lấy số điện thoại và đặt hàng mua thêm 5 lọ về sử dụng. Cao sử dụng tiện lại tốt cho sức khỏe.

Chỉ tính riêng từ tháng 10/2020 đến nay, bà Hải đã xuất bán hơn 500 lọ cao nấm linh chi, cao đỗ trọng, trừ chi phí thu về khoảng 70 triệu đồng. Từ việc nấu 2 loại cao trên đem lại thu nhập ổn định cho gia đình bà. Không bằng lòng với những gì mình đã làm được và hướng tới mục tiêu “phủ sóng” 2 loại cao này với thương hiệu được bảo hộ, đăng ký, cấp nhãn mác và có thể đạt sản phẩm OCOP cấp tỉnh, giúp nhiều người bị bệnh như bà có thể khỏi bệnh, bà Hải đã bàn với con cháu quyết định thành lập HTX Nông sản Sìn Hồ chuyên cung cấp sản phẩm cao nấm linh chi, cao đỗ trọng do cháu họ bà làm giám đốc và bà là thành viên, chịu trách nhiệm sản xuất chính. “Trước đây, cao sản xuất chỉ được đóng lọ thủ công mẫu mã không đẹp, không chuyên nghiệp. Để xây dựng 2 sản phẩm cao là sản phẩm OCOP, HTX được Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện hỗ trợ, hướng dẫn các quy trình, thủ tục nhằm đảm bảo sản phẩm OCOP có tính cộng đồng cao và chất lượng tốt. HTX đã đầu tư vốn thiết kế vỏ hộp mẫu mã đẹp, in hướng dẫn sử dụng, cách bảo quản, thành phần, giá trên sản phẩm rất chuyên nghiệp. HTX cũng đang nghiên cứu và thuê đất, chọn giống để xây dựng vùng trồng nguyên liệu nhằm đảm bảo số lượng nguyên liệu cung cấp đủ khi mở rộng quy mô, thị trường; ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chế biến, nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã. Qua đó, đảm bảo các tiêu chuẩn của sản phẩm OCOP, để có cơ hội phát triển thương hiệu, có nguồn thu nhập ổn định” - bà Hải cho biết thêm.

Chị Bùi Hồng Nhung - cán bộ Phòng NN&PTNT huyện cho biết: Hiện, phòng đã ký kết với Công ty Sông Đà Kinh Bắc (Hà Nội) hỗ trợ tư vấn, thiết kế mẫu mã. Phòng cũng đang xem xét các Quyết định hỗ trợ sản xuất nông nghiệp của UBND tỉnh ban hành để áp dụng và hỗ trợ chủ thể; cử cán bộ thường xuyên xuống hướng dẫn hoàn thiện các thủ tục, quy trình cần thiết để 2 sản phẩm cao với tên gọi: đỗ trọng Sìn Hồ, nấm linh chi Sìn Hồ đảm bảo các tiêu chuẩn của sản phẩm OCOP trong đợt đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP năm 2021 tới đây. Qua đó, thúc đẩy phát triển sản xuất theo hướng bền vững, lâu dài, quảng bá, xúc tiến thương mại, góp phần tạo dựng chỗ đứng trên thị trường cho các sản phẩm dược liệu và đạt OCOP trên địa bàn, tạo việc làm, thu nhập cho người lao động”.

Bài, ảnh: Vương Trang