Nơi hội tụ tinh hoa

“Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều làng nghề, làng nghề truyền thống… Đây là nơi tập trung những nét tinh tú nhất của đời sống xã hội từ xa xưa của đất Kinh kỳ, cũng là nơi sở hữu những điều kiện tốt nhất về thị trường, khoa học… cho sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP phát triển…” - Cục trưởng cục Kinh tế hợp tác & Phát triển Nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) Lê Đức Thịnh cho biết.

Có thể nói, làng nghề Hà Nội là nôi sản sinh các sản phẩm OCOP mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử riêng có, đa dạng về số lượng và chất lượng, trên tất cả 6 nhóm ngành. Giá trị ấy ẩn chứa nơi 47/52 làng nghề truyền thống và gần 1/3 làng nghề và làng có nghề trên toàn quốc, của Hà Nội; Hiện hữu nơi Bát Tràng, Làng Chuông, Hạ Thái, Thiết Úng, Vạn Phúc,… và cùng các sản phẩm OCOP đặc trưng đất Hà Thành: Gốm sứ - phù điêu, nón lá, tranh, khảm trai, lụa tơ tằm, tò he… vươn khắp năm châu, bốn bể,… Ước tính, trung bình mỗi năm, tổng doanh thu của các làng nghề trên địa bàn Thành phố đạt khoảng 22.000 tỷ đồng. Trong đó, nhiều làng nghề có doanh thu cao đến 2.000-3.000 tỷ/năm như: Làng nghề điêu khắc mỹ nghệ xã Sơn Đồng (huyện Hoài Đức) đạt 2.850 tỷ đồng/năm; Làng nghề chế biến nông sản, thực phẩm xã Dương Liễu (huyện Hoài Đức) đạt 1.600 tỷ đồng/năm;… Thu nhập bình quân của người lao động tại làng nghề đạt 5-6 triệu đồng/người/tháng.

Hội tụ OCOP Hà Nội.

Hà Nội còn là điểm đến của 29 triệu lượt khách/năm (chiếm trong đó là hơn 7 triệu lượt khách quốc tế từ hầu hết các quốc gia, vùng lãnh thổ trên toàn cầu - số liệu năm 2019) với hơn 200 điểm du lịch trên toàn Thành phố; Được các tổ chức đánh giá xếp hạng trong 25 điểm đến hàng đầu thế giới (theo TripAdvisor, Business Insider, World Travel Awards,…). Thị trường bán lẻ của Thủ đô cho doanh thu gần 500.000 tỷ đồng/năm, có sức tiêu thụ lớn hàng đầu cả nước với hơn 10 triệu dân và mạng lưới 22 trung tâm thương mại, 134 siêu thị, 454 chợ (đầu mối và dân sinh), cùng hàng ngàn cửa hàng tiện lợi, tạp hóa…

Phát huy lợi thế

Trên cơ sở đó, sau hơn 2 năm triển khai chương trình OCOP, Hà Nội dự kiến đánh giá và xếp hạng cho gần 1000 sản phẩm OCOP trên toàn Thành phố. Chỉ tính riêng năm 2020, theo dự tính có hơn 800 sản phẩm được đánh giá, xếp hạng. Hầu hết các sản phẩm OCOP này được hình thành và phát triển từ các làng nghề của 24 quận, huyện, thị xã có làng nghề và gần 1300 làng nghề, làng có nghề tại Thủ đô.

Về phía Thành phố, hàng loạt các chương trình, kế hoạch đã được triển khai hiệu quả như chương trình 02-Ctr/TU của Thành Ủy, nghị quyết số 11/2019/NQ-HDND của HDND, hay kế hoạch 100/KH-UBND ngày 15/5/2020 của UBND…. Tính đến thời điểm hiện tại, Hà Nội đã triển khai kết nối với hầu hết các địa phương trên cả nước, các trung tâm - hệ thống siêu thị lớn về phát triển, hỗ trợ, xúc tiến, quảng bá sản phẩm OCOP thông qua các sự kiện đã thành thường niên; 08 điểm giới thiệu, quảng bá sản phẩm OCOP gắn với làng nghề, du lịch làng nghề đã được khai trương, bước đầu cho thấy dấu hiệu tích cực, tác động lớn đến hoạt động của các làng nghề khu vực. “Hà Nội là địa phương đi đầu cả nước trong triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển làng nghề, phát triển OCOP và xúc tiến thị trường với nhiều sự kiện hiệu quả…” - minh chứng từ khẳng định của Cục trưởng Lê Đức Thịnh.

Lễ cắt băng khai trương điểm giới thiệu OCOP tại Bát Tràng. (Ảnh: ST)

Theo kế hoạch 100/KH-UBND, Sở Công Thương được UBND Thành phố giao nhiệm vụ khai trương và đưa vào hoạt động được 08 điểm giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm tại: thị xã Sơn tây, quận Hà Đông, huyện Gia Lâm và Trung tâm OCOP Thành phố tại quận Hà Đông,… Hàng hóa bày bán trong các điểm giới thiệu, quảng bá nêu trên đều là các sản phẩm đạt thứ hạng từ 3 sao trở lên bao gồm sản phẩm lụa tơ tằm, rau củ quả an toàn, sản phẩm thủ công mỹ nghệ đã được cấp giấy chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp Thành phố và khu vực. Đây là các trung tâm làng nghề truyền thống lớn của Thủ đô, gắn trực tiếp với du lịch và là nơi thu hút lượng lớn khách du lịch quốc tế khi đến với Hà Nội, đáp ứng tiêu chí và mục tiêu của chương trình OCOP Quốc gia.
Phó Giám đốc phụ trách Sở Công Thương Hà Nội - bà Trần Thị Phương Lan cho biết: Bước đầu, các điểm giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP phát huy được hiệu quả, là một trong những mắt xích giúp tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề của địa phương.

Vạn Phúc - Làng lụa, điểm OCOP trung tâm.

Tương tự với các điểm tại Đường Lâm, Vạn Phúc…; Điểm giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch làng nghề truyền thống xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, đặt tại “Trung tâm tinh hoa làng nghề Việt”, do Công ty TNHH gốm sứ Quang Vinh quản lý, với diện tích 3.300m2 và không gian kiến trúc độc đáo, nơi đây hội tụ nhiều sản phẩm làng nghề đặc sắc của Hà Nội như gốm sứ, mây tre đan, lụa, hàng thủ công mỹ nghệ... Đây sẽ là địa điểm chính thống giới thiệu, trưng bày, quảng bá và bán các sản phẩm OCOP gắn với du lịch làng nghề, du lịch nông thôn, các sản phẩm tiềm năng tham gia Chương trình OCOP trên địa bàn huyện Gia Lâm, của Thủ đô và các tỉnh, thành lân cận; Phục vụ người dân, khách du lịch đến tham quan Làng nghề truyền thống xã Bát Tràng và các điểm du lịch tại huyện Gia Lâm.

Còn với điểm giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP ngành thủ công mỹ nghệ của Thủ đô tại trụ sở Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp, 176 Quang Trung, quận Hà Đông; là điểm mang tính chất chuyên ngành, quy tụ những sản phẩm tinh hoa của thủ công mỹ nghệ trên toàn Thành phố.

“…Đây là những địa điểm giúp các chủ thể quảng bá giới thiệu sản phẩm đến người tiêu dùng. Thông qua các địa chỉ này, các sản phẩm nông thôn tiêu biểu Hà Nội sẽ tiếp cận được nhiều đối tượng khách hàng, làm cơ sở để các hợp tác xã, các doanh nghiệp, các đơn vị và bà con nông dân tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, mẫu mã, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Đồng thời, Sở Công Thương Hà Nội sẽ phối hợp với các tỉnh, Thành phố trong cả nước, đưa các sản phẩm OCOP của các tỉnh, Thành phố đó giới thiệu đến người dùng Thủ đô cũng tại các điểm này” - Phó Giám đốc Trần Thị Phương Lan cho biết tại lễ khai trương điểm giới thiệu OCOP tại Bát Tràng.

Ngoài ra, cũng theo Bà Trần Thị Phương Lan: “Cuối năm 2020, Sở Công Thương Hà Nội dự kiến tiếp tục khai trương tiếp 01 điểm giới thiệu tại huyện Thanh Trì, 01 trung tâm của Thành phố tại đường Hoàng Quốc Việt. Phấn đấu năm 2021, mỗi quận, huyện, thị xã có tối thiểu 02 điểm giới thiệu sản phẩm OCOP, làng nghề...”

Như vậy, các điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP kỳ vọng sẽ tạo nên hệ thống chuỗi uy tín, hiệu quả giúp quảng bá và bán hàng lớn đến hơn 10 triệu dân của Thủ đô và khoảng 30 triệu lượt khách cho các chủ thể OCOP nói riêng, sản phẩm của gần 1300 làng nghề, làng có nghề của Hà Nội nói chung. Được biết, Hà Đông là đơn vị cấp quận/huyện đầu tiên chủ động thiết lập các điểm ở cấp quận với 04 điểm giới thiệu và bán sản phẩm từ chính sự hợp tác và hỗ trợ của các chủ thể OCOP có không gian cửa hàng phù hợp.

Giải pháp

Thực tế đã chứng minh, Hà Nội - với tất cả tiềm năng, lợi thế đã trở thành địa phương đi đầu trong hỗ trợ phát triển các sản phẩm OCOP, nâng tầm sản phẩm làng nghề,…; Đặc biệt, khu vực làng nghề đang là điểm đến lý thú với các du khách mỗi khi đến với Thủ đô, và tất yếu, những sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề đang dần được hoàn thiện về bao bì, mẫu mã, chất lượng là những món quà không thể thiếu trong hành trang của mỗi du khách. Các chủ trương, chính sách hỗ trợ của Thành phố đã phát huy hiệu quả, góp phần tích cực khích lệ và tạo sức hút lớn cho khu vực làng nghề, cho các chủ thể OCOP phát triển.

Tuy nhiên, khu vực làng nghề của Hà Nội vẫn đang đối mặt với những khó khăn, thách thức đòi hỏi Hà Nội cần quan tâm hơn nữa, cần có sự phối hợp trực tiếp từ các bộ, ngành Trung ương và địa phương khác nhằm huy động tối đa mọi nguồn lực cho mục tiêu chung. Những vấn đề cần lưu ý như: (i) Nguyên liệu, liên kết tạo vùng nguyên liệu ổn định cho sản phẩm làng nghề, đặc biệt phục vụ xuất khẩu; (ii) Quy hoạch và tạo khu vực sản xuất riêng biệt, chuyên nghiệp cho các làng nghề; (iii) Môi trường làng nghề với các giải pháp tổng thể, dài hạn theo yêu cầu của tiến trình đô thị hóa khu vực làng nghề….

Nghị định 52/2018/NĐ-CP ngày 12-4-2018 của Chính phủ về phát triển ngành nghề nông thôn là cơ sở quan trọng trong hỗ trợ phát triển làng nghề nói chung, OCOP nói riêng. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn là cơ quan đầu mối, điều tiết. Vấn đề đào tạo lao động khu vực làng nghề có tính đặc thù, khác với chủ trương Nghị định 1956/ND-CP, đòi hỏi cách thức đào tạo khác biệt, chú trọng truyền nghề - giữ nghề, có tính liên kết lao động vùng - miền; Đó còn là lĩnh vực khoa học công nghệ, nhận diện thương hiệu, tiếp thị cấp quốc gia… Tất cả nhằm nâng cấp, chuyên biệt - tinh túy hóa sản phẩm, là vấn đề mà không phải một mình Hà Nội có thể làm được.

Nên chăng, cần có sự phối hợp hơn nữa giữa bộ, ban, ngành Trung ương, Hà Nội và các địa phương nhằm thống nhất chương trình chung trên toàn quốc, mở rộng hợp tác quốc tế mà Hà Nội là
trung tâm, là đại diện…

Bài và ảnh: Nhóm PV