Đậm đà nước mắm Vạn Phần
LNV - Đối với người dân làng nghề nước mắm Vạn Phần (huyện Diễn Châu – Nghệ An), nước mắm không chỉ là một thứ gia vị mà đã trở thành sản phẩm lưu giữ “hồn cốt” của quê hương. Và phát huy nghề làm nước mắm truyền thống của quê mình cũng chính là góp phần bảo tồn nét văn hóa, sự tinh tế của xứ Nghệ.
Không ai rõ nghề làm nước mắm xuất hiện tại đất Vạn Phần xưa tự bao giờ, chỉ biết rằng, làng nghề làm nước mắm có truyền thống nổi tiếng từ vài thế kỉ trước. Những tổ nghề từ xa xưa đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào từ biển cả, kết hợp với phương pháp ủ chượp truyền thống để cho ra loại nước mắm thơm ngon. Dần dần, làm nước mắm trở thành nghề truyền thống của địa phương theo hình thức cha truyền con nối. Sản phẩm của làng nghề đã từng có vinh dự là đặc sản “Tiến Vua”.
Cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích, cá hổi,… còn tươi không được qua ướp đá. Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ qua thời gian dài để giảm bớt độ chát. Cá sau khi mua về phải lựa hết cá “tạp”, đặc biệt không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Trộn cá với muối theo tỷ lệ nhất định (tùy theo từng làng nghề).
Hỗn hợp trên sau khi trộn đều (gọi là chượp) thì cho vào thùng gỗ, hoặc chum, vại, bể bê tông đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Trong những tháng đầu, người làm mắm thường xuyên đảo náo liên tục (tức cho nước mắm rỉ ra khỏi bể, rồi lại tiếp tục đưa trở lại vào bể).
Nghề làm nước mắm, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, thời tiết. Trời nắng, phải mở chượp ra phơi, đảo; trời mưa phải đậy lại cho kín, nếu nước mưa vào là hỏng hết. Sau khoảng thời gian ủ kéo dài từ 9 tháng tới một năm, mùi tanh của cá được thay thế bằng mùi mắm đặc trưng. Khi mắm có màu từ vàng rơm đến cánh gián nhạt, người làm tiến hành công đoạn kéo rút. Nước mắm đầu được kéo rút gọi là mắm cốt. Đây là loại có hàm lượng đạm cao nhất. Kế đến, các lần kéo rút sau sẽ cho ra các loại nước mắm có độ đạm giảm dần.
Nước mắm Vạn Phần là sự tổng hòa giữa vị mặn của muối, vị ngọt béo của cá tươi, mùi thơm của nắng, vị nồng nhưng không chát… Nước mắm càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc.
Nước mắm Vạn Phần càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc
Cá cơm là nguyên liệu không thể thiếu để làm nước mắm.
Cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích, cá hổi,… còn tươi không được qua ướp đá. Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ qua thời gian dài để giảm bớt độ chát. Cá sau khi mua về phải lựa hết cá “tạp”, đặc biệt không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Trộn cá với muối theo tỷ lệ nhất định (tùy theo từng làng nghề).
Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ
qua thời gian dài để giảm bớt độ chát.
Hỗn hợp trên sau khi trộn đều (gọi là chượp) thì cho vào thùng gỗ, hoặc chum, vại, bể bê tông đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Trong những tháng đầu, người làm mắm thường xuyên đảo náo liên tục (tức cho nước mắm rỉ ra khỏi bể, rồi lại tiếp tục đưa trở lại vào bể).
Chượp được ủ và phơi nắng khoảng một năm cho chín và hết mùi tanh.
Nghề làm nước mắm, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, thời tiết. Trời nắng, phải mở chượp ra phơi, đảo; trời mưa phải đậy lại cho kín, nếu nước mưa vào là hỏng hết. Sau khoảng thời gian ủ kéo dài từ 9 tháng tới một năm, mùi tanh của cá được thay thế bằng mùi mắm đặc trưng. Khi mắm có màu từ vàng rơm đến cánh gián nhạt, người làm tiến hành công đoạn kéo rút. Nước mắm đầu được kéo rút gọi là mắm cốt. Đây là loại có hàm lượng đạm cao nhất. Kế đến, các lần kéo rút sau sẽ cho ra các loại nước mắm có độ đạm giảm dần.
Công nhân đang đánh chượp để phơi cho được nắng.
Nước mắm Vạn Phần là sự tổng hòa giữa vị mặn của muối, vị ngọt béo của cá tươi, mùi thơm của nắng, vị nồng nhưng không chát… Nước mắm càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc.
Theo Langvietonline
Tin liên quan
Tin mới hơn
Nghề làm nồi đất cổ xưa của Trù Sơn
18:12 | 19/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng Trù Sơn, xã Bạch Hà, tỉnh Nghệ An bao năm nay vẫn luôn ấm cúng bởi ánh lửa rực hồng của các lò nung làm nồi đất. Nơi đây là vùng duy nhất làm ra các loại nồi bằng đất ở xứ Nghệ và cũng là nơi hiếm hoi trong cả nước đến nay còn duy trì nghề làm nồi đất.
Quảng Trị: Đặt hàng trước hướng đi giúp nông dân yên tâm sản xuất
11:24 | 19/04/2026 Nông thôn mới
LNV - Tại xã Bắc Trạch (tỉnh Quảng Trị), nhiều nông dân đang dần thay đổi phương thức sản xuất, chuyển từ nhỏ lẻ, phụ thuộc thương lái sang tham gia các chuỗi liên kết. Thông qua mô hình hợp tác xã gắn kết với doanh nghiệp, đầu ra nông sản được đảm bảo ổn định hơn, đồng thời giá trị sản phẩm cũng được nâng lên, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.
Nghề khảm trai Chuôn Ngọ: Bảo tồn di sản trong thời đại số
10:00 | 19/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ đối mặt thử thách từ công nghiệp hóa, nhưng đang đổi mới để giữ gìn giá trị truyền thống và vươn xa thị trường quốc tế
Làng nghề ủ ấm Sơn Vi hồi sinh nhờ chương trình OCOP
18:01 | 17/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
OVN - Sản phẩm ủ ấm Sơn Vi đạt chứng nhận 3 sao, mở rộng thị trường quốc tế, tạo việc làm và giữ gìn nét văn hóa truyền thống của địa phương.
Làng gốm Thanh Hà Giữ nhịp thời gian bên dòng Thu Bồn
09:28 | 17/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nằm thanh bình bên dòng sông Thu Bồn thơ mộng, làng gốm Thanh Hà, phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là một “bảo tàng sống” lưu giữ nét đẹp lao động và nghệ thuật gốm thủ công truyền thống suốt hơn 500 năm qua.
Không gian di tích ở Hà Nội hồi sinh nghề thủ công truyền thống
09:12 | 17/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Các không gian sáng tạo trong di tích giúp nghề thủ công Hà Nội sống động, trải nghiệm thực hành, kết hợp công nghệ số và văn hóa địa phương.
Tin khác
"Trăm Nghề Trăm Nghệ” tái hiện sinh động bức tranh làng nghề Việt
08:52 | 17/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Sự kiện “‘Trăm Nghề Trăm Nghệ” tại tại AEON Mall Long Biên (Hà Nội) mang làng nghề vào đời sống đô thị, kết hợp giá trị truyền thống và mỹ thuật ứng dụng để nâng cao nhận thức cộng đồng
“Chạm nghề phố cổ 2026” - Lan tỏa giá trị sơn ta trong dòng chảy di sản và sáng tạo
13:06 | 16/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026) và hướng tới 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp cùng các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc với chủ đề “Chạm nghề phố cổ 2026”.
Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương
13:01 | 16/04/2026 OCOP
LNV- Bộ Chính trị đã chính thức đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở toàn bộ địa giới hành chính hiện nay của tỉnh Quảng Ninh, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong chiến lược đô thị hóa và phát triển vùng của Việt Nam.
Kết nối giao thương sản phẩm làng nghề Hà Nội: Đòn bẩy từ chuyển đổi số
08:00 | 16/04/2026 Tin tức
Chuyển đổi số cùng với việc hình thành hệ sinh thái thiết kế sáng tạo đang mở ra dư địa lớn để sản phẩm làng nghề Hà Nội đẩy mạnh kết nối giao thương.
Quảng Ninh có thêm 8 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia
00:00 | 16/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Ngày 15/4, Hội đồng Đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP Trung ương đã tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia cho các sản phẩm đăng ký đánh giá, phân hạng năm 2025 (đợt 2). Đợt này, tỉnh Quảng Ninh có thêm 8 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Phát triển kinh tế tuần hoàn cần thúc đẩy cơ chế hợp tác công - tư
15:00 | 15/04/2026 Nông thôn mới
Ngày 14/4, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đã chủ trì cuộc họp góp ý về đề xuất xây dựng Đề án ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững giai đoạn 2026 - 2030.
Giữ hương vị biển, nâng tầm giá trị làng nghề
10:49 | 14/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Từ khát vọng giữ nghề truyền thống của quê hương vùng biển Bảo Ninh, bà Đào Thị Tám, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám ở phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị...
Tăng tốc du lịch hè, Lâm Đồng khẳng định vị thế điểm đến
10:38 | 14/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bước vào cao điểm du lịch hè, thị trường du lịch Lâm Đồng trở nên sôi động hơn bao giờ hết với hàng loạt chương trình kích cầu, gói ưu đãi hấp dẫn cùng nhiều sản phẩm, dịch vụ mới được tung ra. Từ các khu, điểm du lịch nổi tiếng đến hệ thống lưu trú, lữ hành đều chủ động làm mới trải nghiệm, nâng cao chất lượng phục vụ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Làng nghề vàng bạc Châu Khê trong vận hội phát triển mới
16:38 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Trải qua hơn 5 thế kỷ hình thành và phát triển, làng nghề vàng bạc Châu Khê (xã Đường An, TP. Hải Phòng) vẫn là “cái nôi” của nghề kim hoàn Việt Nam. Từ những thỏi bạc nén phục vụ triều đình đến các sản phẩm trang sức tinh xảo, Châu Khê đã và đang trở thành một làng nghề bền bỉ, giàu bản sắc, không ngừng thích ứng trong dòng chảy của thời đại.
Độc đáo Lễ cúng rừng của người Jrai ở xã Gào
09:13 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hàng trăm người dân tham dự Lễ cúng rừng tại xã Gào. Đây là một nghi lễ truyền thống tiêu biểu của đồng bào Jrai, thể hiện tín ngưỡng lâu đời gắn với ý thức bảo vệ và tôn vinh rừng.
Khu 10 Liên Hoa (Tam Nông): Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh
08:00 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Những ngày tháng Tư lịch sử, về Khu 10 Liên Hoa, xã Tam Nông (Phú Thọ), dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng lan tỏa khắp từng ngõ xóm.
Ngược dòng sông Đà: 7 ngày, 10 phiên chợ và những phận người bám sóng
07:00 | 13/04/2026 Du lịch làng nghề
Sông Đà mênh mang, đẹp đến mê hoặc với núi non soi bóng, nhưng cũng dữ dằn đến khôn lường. Chỉ một cơn bão bất chợt, mặt nước hiền hòa lập tức hóa thành sóng dữ, cuốn phăng tài sản, ước mơ và cả cuộc mưu sinh của những con người bám sông
Làng nghề trước yêu cầu nâng tầm: Hướng đi nào tất yếu?
00:00 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Với 1.350 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội sở hữu một kho tàng giá trị quý giá cả về văn hóa lẫn kinh tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh mới, mô hình sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết đã bộc lộ nhiều hạn chế, đòi hỏi những hướng đi đồng bộ và hiệu quả hơn để nâng tầm các làng nghề.
Gò Găng nâng tầm nón lá, tạo đòn bẩy kinh tế nông thôn Gia Lai
00:00 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề nón lá Gò Găng ở phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai, có 578 hộ dân đang tham gia làm nghề nón lá.
Phú Xuyên: Chuyển đổi số nâng tầm giá trị bản sắc địa phương
18:00 | 12/04/2026 Kinh tế
Song hành với nỗ lực bền bỉ để khẳng định thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng, xã Phú Xuyên đang quyết liệt thực hiện các giải pháp chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, xuyên suốt nhằm minh bạch hóa thị trường...
Mới nhất
Đọc nhiều
Máy guồng Thiên Long HP sự lựa chọn của nuôi trồng thủy sản thông minh
09:44 Khuyến công
Với công nghệ tối ưu, Công ty cổ phần điện cơ Thiên Long HP (xã Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh) cung cấp máy guồng nước tạo oxy cho tôm cá, với công suất đa dạng
Hà Nội: Trang nghiêm nghi lễ rước kiệu truyền thống tại Cụm di tích Vũ Thạch
09:35 Văn hóa - Xã hội
LNV - Sáng 19/4, tại Cụm di tích đình – đền – chùa Vũ Thạch (phường Cửa Nam, Hà Nội), lễ rước kiệu Mẫu đã diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Đây là một trong những nghi lễ truyền thống trong n
Lộ trình khuyến công (2026-2030) với nguồn lực hơn 54 tỷ đồng
09:29 Khuyến công
Nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị vừa triển khai Chương trình khuyến công giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí dự kiến hơn 54 tỷ đồng.
Học sinh Gia Lai đạt giải nhì cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII
08:48 Tin tức
LNV - Dự án “BESOP - Gia Lai Beyond Starch Optimization/ Sức trẻ Gia Lai - Kiến tạo giá trị nông sản Việt” của nhóm học sinh Trường THPT Pleiku (Gia Lai) xuất sắc đạt giải nhì cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII.
Chương trình khuyến công Bắc Ninh (2026-2030) thúc đẩy phát triển bền vững
18:45 Tin tức
Tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, làng nghề, nâng cao năng suất, chuyển đổi công nghệ và xây dựng thương hiệu sản phẩm CNNT hiệu quả.
