Đậm đà nước mắm Vạn Phần
LNV - Đối với người dân làng nghề nước mắm Vạn Phần (huyện Diễn Châu – Nghệ An), nước mắm không chỉ là một thứ gia vị mà đã trở thành sản phẩm lưu giữ “hồn cốt” của quê hương. Và phát huy nghề làm nước mắm truyền thống của quê mình cũng chính là góp phần bảo tồn nét văn hóa, sự tinh tế của xứ Nghệ.
Không ai rõ nghề làm nước mắm xuất hiện tại đất Vạn Phần xưa tự bao giờ, chỉ biết rằng, làng nghề làm nước mắm có truyền thống nổi tiếng từ vài thế kỉ trước. Những tổ nghề từ xa xưa đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào từ biển cả, kết hợp với phương pháp ủ chượp truyền thống để cho ra loại nước mắm thơm ngon. Dần dần, làm nước mắm trở thành nghề truyền thống của địa phương theo hình thức cha truyền con nối. Sản phẩm của làng nghề đã từng có vinh dự là đặc sản “Tiến Vua”.
Cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích, cá hổi,… còn tươi không được qua ướp đá. Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ qua thời gian dài để giảm bớt độ chát. Cá sau khi mua về phải lựa hết cá “tạp”, đặc biệt không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Trộn cá với muối theo tỷ lệ nhất định (tùy theo từng làng nghề).
Hỗn hợp trên sau khi trộn đều (gọi là chượp) thì cho vào thùng gỗ, hoặc chum, vại, bể bê tông đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Trong những tháng đầu, người làm mắm thường xuyên đảo náo liên tục (tức cho nước mắm rỉ ra khỏi bể, rồi lại tiếp tục đưa trở lại vào bể).
Nghề làm nước mắm, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, thời tiết. Trời nắng, phải mở chượp ra phơi, đảo; trời mưa phải đậy lại cho kín, nếu nước mưa vào là hỏng hết. Sau khoảng thời gian ủ kéo dài từ 9 tháng tới một năm, mùi tanh của cá được thay thế bằng mùi mắm đặc trưng. Khi mắm có màu từ vàng rơm đến cánh gián nhạt, người làm tiến hành công đoạn kéo rút. Nước mắm đầu được kéo rút gọi là mắm cốt. Đây là loại có hàm lượng đạm cao nhất. Kế đến, các lần kéo rút sau sẽ cho ra các loại nước mắm có độ đạm giảm dần.
Nước mắm Vạn Phần là sự tổng hòa giữa vị mặn của muối, vị ngọt béo của cá tươi, mùi thơm của nắng, vị nồng nhưng không chát… Nước mắm càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc.
Nước mắm Vạn Phần càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc
Cá cơm là nguyên liệu không thể thiếu để làm nước mắm.
Cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích, cá hổi,… còn tươi không được qua ướp đá. Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ qua thời gian dài để giảm bớt độ chát. Cá sau khi mua về phải lựa hết cá “tạp”, đặc biệt không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Trộn cá với muối theo tỷ lệ nhất định (tùy theo từng làng nghề).
Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ
qua thời gian dài để giảm bớt độ chát.
Hỗn hợp trên sau khi trộn đều (gọi là chượp) thì cho vào thùng gỗ, hoặc chum, vại, bể bê tông đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Trong những tháng đầu, người làm mắm thường xuyên đảo náo liên tục (tức cho nước mắm rỉ ra khỏi bể, rồi lại tiếp tục đưa trở lại vào bể).
Chượp được ủ và phơi nắng khoảng một năm cho chín và hết mùi tanh.
Nghề làm nước mắm, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, thời tiết. Trời nắng, phải mở chượp ra phơi, đảo; trời mưa phải đậy lại cho kín, nếu nước mưa vào là hỏng hết. Sau khoảng thời gian ủ kéo dài từ 9 tháng tới một năm, mùi tanh của cá được thay thế bằng mùi mắm đặc trưng. Khi mắm có màu từ vàng rơm đến cánh gián nhạt, người làm tiến hành công đoạn kéo rút. Nước mắm đầu được kéo rút gọi là mắm cốt. Đây là loại có hàm lượng đạm cao nhất. Kế đến, các lần kéo rút sau sẽ cho ra các loại nước mắm có độ đạm giảm dần.
Công nhân đang đánh chượp để phơi cho được nắng.
Nước mắm Vạn Phần là sự tổng hòa giữa vị mặn của muối, vị ngọt béo của cá tươi, mùi thơm của nắng, vị nồng nhưng không chát… Nước mắm càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc.
Theo Langvietonline
Tin liên quan
Tin mới hơn
Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề
09:00 | 11/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Trong bối cảnh truyền thông và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, vai trò của nghệ nhân đang dần chuyển dịch từ “người giữ lửa” sang chủ thể tạo ra giá trị. Không chỉ gắn bó trong phạm vi gia đình, làng nghề, nghệ nhân ngày càng tham gia sâu vào các hoạt động du lịch, trình diễn, quảng bá, góp phần lan tỏa và nâng tầm giá trị di sản.
HẢI PHÒNG: Động thổ dự án cụm công nghiệp làng nghề ở Thủy Nguyên
10:43 | 10/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LVN - Ngày 6/4, Hải Phòng động thổ Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề cơ khí và đúc Thủy Nguyên.
Lâm Đồng xúc tiến thương mại thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP
10:09 | 10/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Lâm Đồng mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và liên kết vùng để nâng cao chất lượng, cạnh tranh và phát triển bền vững các sản phẩm OCOP.
Ông Nguyễn Anh Tuấn và hành trình gìn giữ tinh hoa thuốc Nam
07:00 | 10/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Dù tuổi cao nhưng ông Nguyễn Anh Tuấn vẫn miệt mài phát triển cây thuốc Nam chữa bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe cho người Việt.
Nâng tầm nông sản Việt: Từ kỷ lục 70 tỷ USD đến khát vọng 100 tỷ USD
00:00 | 09/04/2026 Kinh tế
Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, tiêu chuẩn xanh khắt khe hơn và các cơ chế như điều chỉnh carbon qua biên giới bắt đầu hình thành, phát triển thị trường và thương hiệu nông sản không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc. Mục tiêu đạt 100 tỷ USD vào năm 2030 chỉ có thể hiện thực hóa khi nông nghiệp Việt Nam chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, thương hiệu, chuyển đổi số và năng lực thích ứng chủ động.
Hoa văn lụa Vạn Phúc: Mã văn hóa trên từng sợi tơ
12:01 | 08/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Lụa Vạn Phúc (Hà Nội) từ lâu đã trở thành biểu tượng của tinh hoa thủ công truyền thống. Nếu chất lụa tạo nên vẻ đẹp mềm mại thì các họa tiết, hoa văn chính là những ký hiệu đã được "mã hóa" thể hiện cho văn hóa, giá trị thẩm mỹ của cư dân nông nghiệp Bắc Bộ. Vì vậy, khám phá hoa văn trên lụa Vạn Phúc cũng là hành trình đọc lại một “văn bản văn hóa” được viết lên bằng những sợi tơ.
Tin khác
Làng tiện gỗ Nhị Khê trăn trở giữ nghề truyền thống
08:00 | 08/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, khi máy móc dần thay thế đôi bàn tay thủ công, những làng nghề truyền thống đứng trước không ít thách thức. Ẩn sau vẻ đẹp tinh xảo của từng sản phẩm tiện gỗ là nỗi trăn trở của người nghệ nhân Nhị Khê, những con người vẫn lặng lẽ giữ lửa nghề, gìn giữ giá trị văn hóa cha ông trước “cơn lốc” công nghiệp hóa.
Sơn Cẩm Hà: Điểm đến văn hóa, lịch sử và thiên nhiên hấp dẫn tại Đà Nẵng
10:51 | 06/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nằm về phía tây nam thành phố Đà Nẵng, xã Sơn Cẩm Hà được hình thành từ bốn vùng đất xưa là Tiên Sơn, Tiên Cẩm, Tiên Hà và Tiên Châu. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, vùng đất này vẫn lưu giữ được những giá trị nguyên sơ, đậm đà bản sắc xứ Quảng.
Lạng Sơn: Xanh hoá nông thôn kiến tạo không gian sống bền vững
10:20 | 06/04/2026 Nông thôn mới
Thời gian qua, các cấp, ngành, người dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã chủ động triển khai các giải pháp để giữ vệ sinh môi trường nông thôn. Từ đó từng bước góp phần hoàn thành tiêu chí môi trường và cảnh quan nông thôn trong xây dựng nông thôn mới (NTM).
Nghệ nhân trẻ đam mê với nghệ thuật truyền thống
08:09 | 06/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Sinh ra và trưởng thành giữa không gian văn hóa đậm đặc bản sắc của Tây Nguyên, RcomBus (Sinh năm 2002, phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) sớm say mê âm thanh của những nhạc cụ dân tộc từ thuở lên 10. Đến nay, anh đã thành thạo hơn 10 loại nhạc cụ truyền thống, bền bỉ góp sức gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa quê hương giữa nhịp sống hiện đại.
Rượu ngô Mù Tráng Phìn: men say của núi rừng và bản sắc người Mông
22:05 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Giữa núi non hùng vĩ của Si Ma Cai (Lào Cai), làng nghề nấu rượu ngô ở thôn Mù Tráng Phìn từ lâu đã trở thành điểm nhấn văn hóa – ẩm thực đặc sắc. Từ hạt ngô trên nương và nguồn nước suối tinh khiết, người Mông nơi đây đã tạo nên thứ rượu thơm nồng, đậm đà, không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn lưu giữ bản sắc truyền thống của cộng đồng.
Giữ hồn nghề truyền thống để tạo lực tăng trưởng mới
22:04 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, Phú Thọ hiện có hơn 110 làng nghề được công nhận, mang lại doanh thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm và tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Đây không chỉ là nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế nông thôn mà còn là động lực để địa phương bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh mới.
Về Tam Hải nghe gió kể chuyện làng chài
16:00 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV- Giữa tháng Ba, chúng tôi có mặt tại xã đảo Tam Hải (TP. Đà Nẵng). Trưa nắng trải dài trên bãi cát vàng óng. Gió biển thổi nhẹ, luồn qua những rặng dừa xanh rì rào. Khung cảnh mở ra bình yên, mộc mạc. Một vùng đảo nhỏ nhưng mang vẻ đẹp riêng, khó trộn lẫn.
Làng sơn mài Tương Bình Hiệp: Tinh hoa thủ công giữa nhịp sống đô thị
13:22 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Từng được biết đến là một trong những cái nôi của nghề sơn mài Nam Bộ, làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp (phường Chánh Hiệp, TP Hồ Chí Minh) không chỉ lưu giữ những giá trị thủ công truyền thống lâu đời mà còn đang nỗ lực thích ứng với nhịp sống hiện đại để tiếp tục phát triển.
Làng dệt khăn choàng Long Khánh: Gìn giữ nghề truyền thống, mở hướng phát triển mới
13:19 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng nghề dệt khăn choàng Long Khánh (Đồng Tháp) đang từng bước khẳng định vị thế không chỉ bằng giá trị truyền thống lâu đời mà còn nhờ sự thích ứng linh hoạt với thị trường hiện đại. Từ những khung dệt thủ công, sản phẩm khăn choàng nơi đây đã vươn ra nhiều thị trường, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.
Bộ phim Ngược đường ngược nắng: Câu chuyện về hành trình giữ nghề hương truyền thống
11:12 | 03/04/2026 Văn hóa - Xã hội
LNV - Bộ phim “Ngược đường ngược nắng” đang chiếu trên truyền hình VTV, khắc họa đời sống làng nghề hương, đan xen câu chuyện tình yêu và khát vọng gìn giữ, đổi mới nghề truyền thống trong bối cảnh hiện đại
Nghề ươm cây giống cây ăn quả và cây cảnh tại Hưng Yên
11:00 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Người dân các xã như Châu Ninh, Tiên Hưng (tỉnh Hưng Yên) tận dụng đất trống, kỹ thuật cao để phát triển nghề ươm cây, đáp ứng thị trường trong và ngoài nước.
Nón lá Trường Văn Mạch ngầm văn hóa và khát vọng sinh kế bền vững
10:31 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữa dòng chảy hối hả của nhịp sống hiện đại, làng nghề nón lá Trường Giang (nay là xã Trường Văn, Thanh Hóa) vẫn bền bỉ tồn tại. Thu nhập không cao, nhưng nghề thủ công đang níu giữ sinh kế cho hàng nghìn lao động nông thôn
Nghệ An: Cá trích nướng Hải Châu thu hút du khách
10:00 | 03/04/2026 Kinh tế
LNV - Món cá trích nướng tươi ngon, bình dân từ vùng biển Nghệ An trở thành điểm hẹn ẩm thực hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách và giới trẻ.
Những người giữ lửa làng nghề truyền thống giữa cơn lốc đô thị hóa
09:00 | 03/04/2026 Kinh tế
LNV - Các nghệ nhân làng nghề truyền thống như dệt lụa tơ sen, guốc mộc, đàn đàn, rèn… đang nỗ lực truyền nghề để giữ gìn nét đẹp văn hóa xưa cũ.
Thái Nguyên: Trao quyết định công nhận Làng nghề Chè Shan Tuyết
08:00 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV- Ngày 26/3, xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên tổ chức công bố quyết định công nhận làng nghề chè Shan tuyết Bằng Phúc, một trong những vùng thuộc"ngũ đại danh trà" của tỉnh
Mới nhất
Đọc nhiều
Thanh niên Tuyên Quang xung kích xây dựng nông thôn mới
14:00 Nông thôn mới
Với tinh thần xung kích, ý chí tự lực, tự cường và sự đoàn kết, thời gian qua, lực lượng đoàn viên, thanh niên tỉnh Tuyên Quang đã tích cực tham gia
Sôi động ngày khai mạc Hội chợ OCOP Quảng Ninh - Hè 2026
11:00 OCOP
Tối10/4, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm tỉnh, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo OCOP tỉnh tổ chức lễ khai mạc Hội chợ OCOP Quảng Ninh - Hè 2026. Sự kiện gắn với chương trình chào mừng Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - Quảng Ninh 2026, đồng thời phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026. Tham dự buổi lễ có các đồng chí: Ngô Minh Hiển, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam; Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh.
Cần Thơ chứng nhận thêm 11 sản phẩm OCOP
10:00 Tin tức
Cần Thơ công bố, trao chứng nhận sản phẩm OCOP năm 2026
Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
Trong bối cảnh truyền thông và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, vai trò của nghệ nhân đang dần chuyển dịch từ “người giữ lửa” sang chủ thể tạo ra giá trị.
Agribank chủ động giảm lãi suất, hỗ trợ khách hàng vay vốn
06:00 Tin tức
Thực hiện chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về ổn định mặt bằng lãi suất, Agribank chủ động hạ lãi suất tiền gửi
