Đậm đà nước mắm Vạn Phần
LNV - Đối với người dân làng nghề nước mắm Vạn Phần (huyện Diễn Châu – Nghệ An), nước mắm không chỉ là một thứ gia vị mà đã trở thành sản phẩm lưu giữ “hồn cốt” của quê hương. Và phát huy nghề làm nước mắm truyền thống của quê mình cũng chính là góp phần bảo tồn nét văn hóa, sự tinh tế của xứ Nghệ.
Không ai rõ nghề làm nước mắm xuất hiện tại đất Vạn Phần xưa tự bao giờ, chỉ biết rằng, làng nghề làm nước mắm có truyền thống nổi tiếng từ vài thế kỉ trước. Những tổ nghề từ xa xưa đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào từ biển cả, kết hợp với phương pháp ủ chượp truyền thống để cho ra loại nước mắm thơm ngon. Dần dần, làm nước mắm trở thành nghề truyền thống của địa phương theo hình thức cha truyền con nối. Sản phẩm của làng nghề đã từng có vinh dự là đặc sản “Tiến Vua”.
Cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích, cá hổi,… còn tươi không được qua ướp đá. Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ qua thời gian dài để giảm bớt độ chát. Cá sau khi mua về phải lựa hết cá “tạp”, đặc biệt không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Trộn cá với muối theo tỷ lệ nhất định (tùy theo từng làng nghề).
Hỗn hợp trên sau khi trộn đều (gọi là chượp) thì cho vào thùng gỗ, hoặc chum, vại, bể bê tông đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Trong những tháng đầu, người làm mắm thường xuyên đảo náo liên tục (tức cho nước mắm rỉ ra khỏi bể, rồi lại tiếp tục đưa trở lại vào bể).
Nghề làm nước mắm, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, thời tiết. Trời nắng, phải mở chượp ra phơi, đảo; trời mưa phải đậy lại cho kín, nếu nước mưa vào là hỏng hết. Sau khoảng thời gian ủ kéo dài từ 9 tháng tới một năm, mùi tanh của cá được thay thế bằng mùi mắm đặc trưng. Khi mắm có màu từ vàng rơm đến cánh gián nhạt, người làm tiến hành công đoạn kéo rút. Nước mắm đầu được kéo rút gọi là mắm cốt. Đây là loại có hàm lượng đạm cao nhất. Kế đến, các lần kéo rút sau sẽ cho ra các loại nước mắm có độ đạm giảm dần.
Nước mắm Vạn Phần là sự tổng hòa giữa vị mặn của muối, vị ngọt béo của cá tươi, mùi thơm của nắng, vị nồng nhưng không chát… Nước mắm càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc.
Nước mắm Vạn Phần càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc
Cá cơm là nguyên liệu không thể thiếu để làm nước mắm.
Cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích, cá hổi,… còn tươi không được qua ướp đá. Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ qua thời gian dài để giảm bớt độ chát. Cá sau khi mua về phải lựa hết cá “tạp”, đặc biệt không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Trộn cá với muối theo tỷ lệ nhất định (tùy theo từng làng nghề).
Muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và cũng phải là muối đã cất giữ
qua thời gian dài để giảm bớt độ chát.
Hỗn hợp trên sau khi trộn đều (gọi là chượp) thì cho vào thùng gỗ, hoặc chum, vại, bể bê tông đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Trong những tháng đầu, người làm mắm thường xuyên đảo náo liên tục (tức cho nước mắm rỉ ra khỏi bể, rồi lại tiếp tục đưa trở lại vào bể).
Chượp được ủ và phơi nắng khoảng một năm cho chín và hết mùi tanh.
Nghề làm nước mắm, phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, thời tiết. Trời nắng, phải mở chượp ra phơi, đảo; trời mưa phải đậy lại cho kín, nếu nước mưa vào là hỏng hết. Sau khoảng thời gian ủ kéo dài từ 9 tháng tới một năm, mùi tanh của cá được thay thế bằng mùi mắm đặc trưng. Khi mắm có màu từ vàng rơm đến cánh gián nhạt, người làm tiến hành công đoạn kéo rút. Nước mắm đầu được kéo rút gọi là mắm cốt. Đây là loại có hàm lượng đạm cao nhất. Kế đến, các lần kéo rút sau sẽ cho ra các loại nước mắm có độ đạm giảm dần.
Công nhân đang đánh chượp để phơi cho được nắng.
Nước mắm Vạn Phần là sự tổng hòa giữa vị mặn của muối, vị ngọt béo của cá tươi, mùi thơm của nắng, vị nồng nhưng không chát… Nước mắm càng để lâu càng ngon, màu trong, vàng sậm, sánh đặc.
Theo Langvietonline
Tin liên quan
Tin mới hơn
Tết về ở những làng nghề Hà Tĩnh
18:45 | 25/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNv - Từ tiếng trống vang làng Bắc Thai, làn khói hương trầm Phúc Trạch đến nồi bánh chưng đỏ lửa và sắc đào, mai trước ngõ, các làng nghề truyền thống ở Hà Tĩnh đang lặng lẽ gìn giữ hồn cốt Tết Việt, bồi đắp bản sắc văn hóa qua từng sản phẩm gắn bó với đời sống cộng đồng.
Làng nghề truyền thống tô điểm sắc xuân cho Đường hoa TP. HCM
13:58 | 24/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Với chủ đề “Xuân hội tụ - Vững bước vươn mình”, Đường hoa Nguyễn Huệ Tết Bính Ngọ 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần gìn giữ linh hồn Tết Việt, đồng thời tôn vinh những nghề lâu đời trên địa bàn thành phố, điển hình như làng mai vàng Bình Lợi.
Nông dân phường An Phú tất bật chuẩn bị nguồn hàng cho thị trường Tết
11:34 | 23/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Thời điểm này, bà con nông dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) đang tất bật bước vào giai đoạn “nước rút”, tập trung chăm sóc cây trồng với kỳ vọng hoa nở đúng dịp, rau đạt chất lượng, góp phần mang lại thu nhập ổn định trong mùa Tết.
Gia tộc nghệ nhân Vinhcoba và hành trình bốn thế hệ bảo tồn, phát triển nghề kính nghệ thuật
11:33 | 23/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Trong dòng chảy bền bỉ của các làng nghề Việt Nam, không nhiều nghề mới có thể hình thành, đứng vững và phát triển theo mô hình “cha truyền – con nối” qua nhiều thế hệ. Đặc biệt hơn, càng hiếm những nghề sáng tạo đương đại nhưng lại được xây dựng, nuôi dưỡng và phát triển bền vững trên nền tảng gia tộc. Nghề kính nghệ thuật Vinhcoba là một trường hợp tiêu biểu như thế – một nghề mới của thời đại, song mang trong mình tinh thần truyền thống, kỷ luật nghề nghiệp và đạo lý gia phong, từng bước trở thành mô hình phát triển đáng chú ý của làng nghề Thủ đô Hà Nội.
Hương sắc mùa xuân về ở làng nghề Bắc Ninh
13:39 | 22/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Từ bánh đa nem Thổ Hà trắng ngà hong gió ven sông Cầu, đến lò gốm Phù Lãng đỏ lửa ngày đêm, mạch nghề truyền thống vẫn lặng lẽ chảy, nuôi dưỡng sinh kế, gìn giữ bản sắc và thắp lên sắc xuân ấm áp của vùng đất trăm nghề Bắc Ninh.
Gia Lai: Làng hoa Bình Lâm tất bật mùa vụ Tết
11:22 | 22/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Trong hành trình vực dậy làng hoa Bình Lâm sau cơn bão số 13 và trận mưa lũ lịch sử năm 2025, người dân trồng hoa không đơn độc, bởi chính quyền địa phương kịp thời đồng hành, chia sẻ khó khăn bằng những việc làm cụ thể, thiết thực, để làng hoa có vụ Tết trọn vẹn với cái Tết đủ đầy, an vui cho những người đã kiên cường bám đất, bám nghề trồng hoa.
Tin khác
Rộn ràng mùa cá chép đỏ làng Thủy Trầm trước Tết ông Công, ông Táo
11:21 | 22/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Dù mới đầu tháng Chạp âm lịch, không khí vào vụ đã rộn ràng khắp làng Thủy Trầm (xã Tiên Lương, tỉnh Phú Thọ). Trên những ao nuôi truyền thống, người dân tất bật chăm sóc cá chép đỏ, chuẩn bị cung ứng cho thị trường Tết ông Công, ông Táo – mùa vụ không chỉ mang lại sinh kế mà còn gìn giữ một nét đẹp văn hóa tâm linh lâu đời của làng quê.
Đỏ lửa xóm bánh tét Hội Gia ngày giáp Tết
11:21 | 22/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Những ngày cận Tết Nguyên đán, Làng nghề bánh tét Hội Gia (phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp) lại rộn ràng hơn bao giờ hết. Từ sáng sớm đến khuya, bếp lửa đỏ hồng, khói quyện hương nếp mới lan tỏa khắp xóm nhỏ, nơi mỗi đòn bánh tét ra lò không chỉ kịp đơn hàng cuối năm mà còn gói trọn hương vị Tết quê và ký ức nghề truyền thống hơn nửa thế kỷ.
Đại Đồng đổi mới nghề đúc đồng và nâng tầm làng nghề truyền thống
11:01 | 21/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Phát huy giá trị nghề đúc đồng truyền thống gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ và liên kết sản xuất, xã Đại Đồng (Hưng Yên) đã từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm đúc đồng trên thị trường. Sự đổi mới trong tư duy sản xuất, tiêu thụ không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn tạo việc làm ổn định, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Làng nghề Hà Nội 2026: Bảo tồn truyền thống và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn
09:59 | 20/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hà Nội hiện là nơi có số lượng làng nghề và làng có nghề lớn nhất cả nước, với hệ thống làng nghề đa dạng, phong phú, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế xã hội, bảo tồn văn hóa truyền thống và tạo việc làm cho người dân nông thôn. Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập kinh tế sâu rộng, việc gìn giữ, bảo tồn và phát triển làng nghề đang được Hà Nội chú trọng bằng các chính sách mang tầm chiến lược, định hướng đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.
Tinh hoa nghệ thuật quất cảnh Tứ Liên – Gìn giữ truyền thống, lan tỏa giá trị làng nghề Thủ đô
17:10 | 19/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Trong không khí phấn khởi chào đón Xuân Bính Ngọ 2026, Lễ khai mạc Lễ hội “Tinh hoa nghệ thuật quất cảnh Tứ Liên” đã được long trọng tổ chức tại phường Hồng Hà (Hà Nội). Sự kiện là hoạt động văn hóa – kinh tế tiêu biểu, góp phần tôn vinh giá trị truyền thống, quảng bá thương hiệu quất cảnh Tứ Liên – một làng nghề đặc trưng lâu đời của Thăng Long – Hà Nội.
Làng nghề cá khô Bình Thắng
17:07 | 19/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Được hình thành từ nhu cầu bảo quản hải sản của ngư dân ven biển, làng nghề cá khô Bình Thắng không chỉ tạo việc làm, mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn lưu giữ giá trị văn hóa truyền thống. Trước yêu cầu mới của thị trường, địa phương đang từng bước hỗ trợ các cơ sở nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra cho sản phẩm cá khô.
Mở đường cho làng nghề Hà Nội vươn xa
13:34 | 19/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hà Nội là địa phương có số lượng làng nghề và làng có nghề thuộc nhóm lớn nhất cả nước, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn và gìn giữ bản sắc văn hóa Thủ đô. Trong bối cảnh khu vực làng nghề vẫn đối mặt nhiều khó khăn,Nghị quyết 49 được kỳ vọng sẽ tạo cú hích chính sách mạnh mẽ, hiện thực hóa các định hướng của Luật Thủ đô sửa đổi, mở ra dư địa phát triển bền vững cho làng nghề và ngành nghề nông thôn.
Làng nghề bánh đa Dụ Đại tất bật “chạy đua” đơn hàng Tết
10:27 | 15/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Những ngày giáp Tết Nguyên đán, làng nghề bánh đa Dụ Đại (xã Quỳnh An) rộn ràng tiếng máy, đỏ lửa suốt ngày đêm để kịp phục vụ nhu cầu tiêu dùng tăng cao, vừa giữ gìn hương vị truyền thống từ hạt gạo quê, vừa tạo sinh kế bền vững cho hàng trăm lao động nông thôn.
Hà Nội phê duyệt quy hoạch bảo tồn, phát triển làng lụa Vạn Phúc gắn với du lịch
09:14 | 15/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - UBND TP. Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 63/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch chi tiết bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch tại làng dệt lụa Vạn Phúc. Quy hoạch nhằm bảo tồn không gian làng nghề truyền thống, phát huy giá trị văn hóa lịch sử của nghề dệt lụa, đồng thời tạo nền tảng phát triển du lịch bền vững và nâng cao đời sống người dân địa phương.
Gốm Ngọc Phù Lãng: Linh vật “Ngựa hoan hỉ” thổi sinh khí mới cho Tết cổ truyền 2026
19:34 | 14/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Từ nguồn đất đỏ quý của vùng Cung Kiệm, qua bàn tay sáng tạo của thế hệ nghệ nhân trẻ, cơ sở Gốm Ngọc Phù Lãng (Bắc Ninh) đang thổi một diện mạo mới cho gốm truyền thống Kinh Bắc. Đón Tết cổ truyền 2026, đơn vị đã ra mắt linh vật “Ngựa hoan hỉ” cùng nhiều dòng sản phẩm sinh thái, kết hợp giữa tinh hoa thủ công và triết lý văn hóa Việt.
Hải Gốm: Giữ nghề bằng đam mê, làm nghề bằng sáng tạo
12:03 | 14/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Giữa làn sóng đô thị hóa và sự cạnh tranh mạnh mẽ của thị trường hiện đại, nghề gốm truyền thống vẫn âm thầm tồn tại và chuyển mình nhờ những người trẻ dám dấn thân, dám đổi mới và kiên trì với giá trị cốt lõi của văn hóa dân tộc. Trong số đó, hành trình của họa sĩ thiết kế Hải Gốm – Nguyễn Văn Hải, người sáng lập thương hiệu Hceramic, là một lát cắt sinh động về cách thế hệ trẻ đang viết tiếp câu chuyện làng nghề bằng tinh thần sáng tạo, khoa học và trách nhiệm xã hội.
Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát và khát vọng hồi sinh nghề sơn mài
12:03 | 14/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Năm 2025, danh hiệu Nghệ nhân ưu tú được Nhà nước phong tặng cho Nguyễn Tấn Phát đã để lại nhiều xúc động trong giới thủ công mỹ nghệ. Không chỉ bởi những cống hiến bền bỉ với nghề sơn mài, mà còn bởi anh là nghệ nhân ưu tú trẻ nhất được vinh danh trong đợt phong tặng này – một dấu mốc cho thấy sự tiếp nối đầy triển vọng của các làng nghề truyền thống Việt Nam.
“Xanh hóa” làng nghề: Hà Nội chuyển mình vì môi trường và tương lai
11:59 | 14/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hà Nội đang đẩy mạnh “xanh hóa” các làng nghề truyền thống thông qua quy hoạch đồng bộ, ứng dụng công nghệ sạch, hoàn thiện chính sách và nâng cao ý thức cộng đồng.
Quảng Ngãi: Các làng nghề sôi động chuẩn bị Tết với đa dạng sản phẩm truyền thống
11:59 | 14/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng nghề sản xuất bánh tráng, nước mắm, mộc mỹ nghệ rộn ràng đón Tết, nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường, tạo thu nhập ổn định cho người dân.
Làng nghề cúc mâm xôi Long Thới rộn ràng sắc xuân
11:58 | 14/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng nghề cúc mâm xôi Long Thới nay thuộc xã Chợ Lách (tỉnh Vĩnh Long), vào những ngày này, nhiều luống hoa mới hé nở, khoe điểm sắc vàng lấm tấm khiến nhà vườn càng nôn nao, khấp khởi đón chờ vụ hoa cúc Tết.
Mới nhất
Đọc nhiều
Tết về ở những làng nghề Hà Tĩnh
18:45 Làng nghề, nghệ nhân
LNv - Từ tiếng trống vang làng Bắc Thai, làn khói hương trầm Phúc Trạch đến nồi bánh chưng đỏ lửa và sắc đào, mai trước ngõ, các làng nghề truyền thống ở Hà Tĩnh đang lặng lẽ gìn giữ hồn cốt Tết Việt, bồi đắp bản sắc văn hóa qua từng sản phẩm gắn bó với đ
Khuyến công tạo động lực công nghiệp nông thôn phát triển bền vững
18:44 Khuyến công
LNV - Lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số làm trụ cột, Chương trình khuyến công thành phố Hà Nội giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng trở thành lực đẩy quan trọng, giúp công nghiệp nông thôn nâng cao năng lực cạnh tranh,
Lạng Giang quyết liệt xử lý rác thải hướng tới môi trường xanh sạch
18:44 Môi trường
LNV - Trước áp lực gia tăng rác thải sinh hoạt và tình trạng rác tồn lưu kéo dài nhiều năm, xã Lạng Giang (Bắc Ninh) đang triển khai đồng bộ các giải pháp thu gom, vận chuyển, xử lý rác. Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, các đơn vị chuyên trách
Phú Thọ chăm lo Tết cho đoàn viên, người lao động dịp Xuân 2026
18:44 Tin tức
LNV - Sáng 24/1/2026, Liên đoàn Lao động tỉnh Phú Thọ tổ chức chương trình “Tết sum vầy - Xuân ơn Đảng” và khai mạc “Chợ Tết Công đoàn - Xuân 2026” tại trụ sở Công đoàn Khu công nghiệp khu vực Phú Thọ. Với tổng kinh phí gần 29 tỷ đồng, chương trình đã tra
Gia Lai: Người phụ nữ khởi nghiệp với sản phẩm dầu sả Java
18:44 Khởi nghiệp
LNV - Với châm ngôn “Hương của thiên nhiên - lành, thật từ cái tâm”, Công ty TNHH Natural MAYNA ở thôn Phú Văn 2, xã Ân Tường, tỉnh Gia Lai phát triển sản phẩm từ tinh dầu sả ở địa phương theo hướng bền vững giữa làn sóng khởi nghiệp xanh đang lan tỏa mạn
