Chương trình OCOP, viết tắt của “One Commune One Product”, ra đời nhằm phát triển các sản phẩm đặc trưng của từng xã, địa phương, dựa trên nguồn lực sẵn có của từng vùng miền. Kể từ khi được triển khai, chương trình đã trở thành một cú hích mạnh mẽ cho phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam, mang lại những thành tựu đáng kể về sản xuất, liên kết chuỗi giá trị và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Toàn cảnh họp hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cấp trung ương năm 2024

Số lượng sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn tăng nhanh

Chỉ trong vòng sáu năm, Chương trình OCOP đã mở rộng quy mô và số lượng sản phẩm một cách ấn tượng. Theo báo cáo, tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã có hơn 13.000 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên. Điều này cho thấy sự phát triển mạnh mẽ so với cuối năm 2022, khi chỉ có khoảng 9.000 sản phẩm đạt chuẩn. Sự gia tăng này cho thấy nỗ lực không ngừng của các chủ thể OCOP và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các cấp chính quyền, tổ chức liên quan.

Không chỉ dừng lại ở số lượng sản phẩm, chương trình OCOP cũng ghi nhận sự gia tăng về số lượng chủ thể OCOP, với hơn 7.000 chủ thể tham gia. Các hợp tác xã (HTX) chiếm hơn 32%, doanh nghiệp chiếm hơn 22%, và các cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh chiếm hơn 39%. Sự tham gia đa dạng này giúp mở rộng mạng lưới sản xuất, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội phát triển cho các địa phương, đặc biệt là ở các khu vực khó khăn và miền núi.

Tác động tích cực đến kinh tế nông thôn

Chương trình OCOP đã tạo ra những chuyển biến đáng kể trong phát triển kinh tế nông thôn. Một trong những điểm sáng của chương trình là việc thúc đẩy mô hình liên kết chuỗi giá trị, giúp nông dân và các đơn vị sản xuất xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Hiện nay, hơn 34% các chủ thể OCOP đã xây dựng được vùng nguyên liệu theo liên kết chuỗi, đảm bảo nguồn cung ổn định và chất lượng cho sản phẩm. Đặc biệt, hơn 2.000 hợp tác xã đã thành công trong việc đưa sản phẩm của mình đạt chuẩn OCOP, từ đó mở ra nhiều cơ hội thương mại mới.

Bên cạnh việc tạo ra các chuỗi giá trị bền vững, chương trình OCOP còn góp phần gia tăng giá trị cho sản phẩm và giúp các chủ thể tăng trưởng cả về quy mô sản xuất và doanh thu. Cụ thể, có 46% số chủ thể OCOP đã gia tăng sản lượng sau khi được công nhận đạt chuẩn, doanh thu bán hàng bình quân tăng gần 30%. Đặc biệt, tỷ lệ sản phẩm OCOP có giá bán tăng hơn 50%, với mức tăng trung bình khoảng 17%.

Các sản phẩm OCOP không chỉ đảm bảo chất lượng, mà còn đạt chuẩn về an toàn thực phẩm và thân thiện với môi trường. Điều này giúp sản phẩm OCOP dễ dàng tiếp cận các thị trường trong và ngoài nước, đồng thời phù hợp với xu hướng tiêu dùng bền vững hiện nay.

Các sản phẩm chờ xếp hạng OCOP 5 sao. nguồn sưu tầm

Phát triển sinh kế và tạo việc làm cho các vùng khó khăn

Một trong những tác động quan trọng khác của Chương trình OCOP là việc góp phần phát triển sinh kế và tạo việc làm cho người dân ở những vùng đặc biệt khó khăn. Theo thống kê, hơn 34% chủ thể OCOP đã mở rộng quy mô lao động, tạo cơ hội việc làm cho nhiều người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế. Đáng chú ý, 40% số chủ thể OCOP là phụ nữ, và 17% chủ thể đến từ các dân tộc thiểu số ở khu vực khó khăn và miền núi.

Sự tham gia của các nhóm yếu thế vào chương trình không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống. Nhiều sản phẩm OCOP không chỉ mang tính kinh tế mà còn chứa đựng các giá trị văn hóa đặc sắc của từng địa phương, từ đó tạo nên sự đa dạng, phong phú cho thị trường.

Phiên họp đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP cấp trung ương năm 2024

Trong phiên họp Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp trung ương năm 2024, Hội đồng đã xem xét, công nhận lại các sản phẩm OCOP cấp quốc gia (OCOP 5 sao) đã được công nhận vào năm 2020, đồng thời đánh giá phân hạng cho các sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm. Có 55 sản phẩm từ các địa phương được đề xuất đánh giá phân hạng lần này. Các sản phẩm được đánh giá dựa trên bộ tiêu chí tại Quyết định số 1048/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Kết quả, có 4 sản phẩm mới được công nhận OCOP 5 sao, bao gồm: Bánh đậu xanh rồng vàng hoàng gia của Công ty Cổ phần Hoàng Gia (Hải Dương), vải thiều lục ngạn của HTX Nông nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ tổng hợp Hồng Xuân (Bắc Giang), sầu riêng cấp đông của Công ty Chánh Thu (Bến Tre), và gia vị hoàn chỉnh của Công ty TNHH sản xuất và thương mại YesHue (Thừa Thiên - Huế).

Bên cạnh đó, Hội đồng cũng công nhận lại 4 sản phẩm OCOP 5 sao đã được công nhận vào năm 2020, gồm: Miến dong Tài Hoan của HTX Tài Hoan (Bắc Kạn), chè tôm nõn Hảo Đạt của HTX chè Hảo Đạt (Thái Nguyên), mắm tôm Lê Gia của Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia (Thanh Hóa), và 3 sản phẩm ngọc trai Akoya, ngọc trai Tahiti, ngọc trai Southsea của Công ty Cổ phần Ngọc trai Hạ Long (Quảng Ninh).

Định hướng phát triển sản phẩm OCOP trong thời gian tới

Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Trần Thanh Nam, Chủ tịch Hội đồng đánh giá, đã gửi lời chúc mừng đến các chủ thể có sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao và được công nhận lại. Ông cũng nhấn mạnh rằng những sản phẩm chưa đạt yêu cầu cần liên hệ với Văn phòng Điều phối NTM trung ương để được hướng dẫn, tư vấn và hoàn thiện sản phẩm cho các đợt đánh giá sau.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam cũng lưu ý các chủ thể OCOP đã được công nhận cần tiếp tục duy trì chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh xúc tiến thương mại trong và ngoài nước để phát triển bền vững. Đặc biệt, các sản phẩm hết thời hạn công nhận cần tiến hành đăng ký lại để tránh bị xử lý theo quy định của pháp luật khi các cơ quan chức năng kiểm tra, thanh tra.

Trong thời gian tới, chương trình OCOP sẽ tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là ở các khu vực khó khăn, miền núi.