Đầu những năm 90 của thế kỷ trước, theo đề án chuyển dịch cơ cấu sản xuất, xã Cao Nhân chuyển 45 ha đất lúa sang trồng cau và chuối. Nhưng cây chuối chỉ trụ trên đồng đất này vài năm, sau dần dần phải nhường chỗ cho cau. Làng cau Cao Nhân chính là quê hương của giống cau Liên Phòng nức tiếng gần xa. Nơi đây là địa chỉ đỏ đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam có cau xuất khẩu nước ngoài. Đồng thời, làng cau Cao Nhân cũng là làng kinh doanh cau hàng đầu tại nước ta. Không những vậy, đây còn là địa phương duy nhất được công nhận là làng nghề truyền thống sản xuất và chế biến cau. Đến thăm ngôi làng này, bạn sẽ được khám phá và chiêm ngưỡng đặc sản cau, được tận mắt thấy cau bổ tám bổ tư, lá trầu têm cánh phượng vô cùng bắt mắt đầy tinh tế.

Tại Cao Nhân cau làm giống phải được chọn từ những cây tầm 25 năm tuổi, tàu lá xanh, đạt 9 đến 11 tàu trên thân. Sau khi chọn được cây, người trồng cau chọn buồng trên cùng của cây mà thời điểm thu hoạch rơi vào tháng 4, tháng 5 khi buồng đã chín, quả đỏ, vàng. Cuối cùng, chọn những quả tròn, đều, có kích thước từ trung bình trở lên để ươm.

Để ươm cau, người trồng cau chọn một đám đất cao ráo, dễ thoát nước, rải một lớp đất khô nỏ xuống bên dưới. Sau đó dùng đất màu đã để ải đập nhỏ, trộn với trấu, rải đều lên trên tạo thành một luống cao 25–30 cm. Cuối cùng, vùi cau giống xuống, đầu hướng lên, vừa hé khỏi mặt luống đảm bảo khoảng cách giữa các quả giống 25–30 cm. Trong quá trình ươm luôn đảm bảo độ ẩm.

Sau khoảng một năm, vào thời điểm cuối thu khi cây nảy 2-3 lá mầm, bứng cau ra vườn trồng để khi sang xuân, gặp mưa dầm, cau bén rễ. Mỗi cây trồng một hố, rộng 70cm, sâu 70cm, khoảng cách các hố 1,7-2m. Mật độ trồng 60-70 cây/sào đảm bảo cây nào hưởng đủ nắng, gió.

Cau ưa phân chuồng ủ mục, phân tươi ngâm kỹ pha loãng, nước tiểu tưới trước kỳ nở hoa và trong thời gian nuôi quả. Sau mỗi vụ thu hoạch bổ sung thêm đất phù sa đã qua phơi ải cho vườn cau
Cau Cao Nhân xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc từ những năm 1988. Từ đó đến nay nhiều cơ sở thu mua, sơ chế và chế biến cau xuất khẩu ở Cao Nhân được hình thành, biến nơi đây thành trung tâm thu mua và chế biến cau của cả nước. Năm 2007, Cao Nhân chính thức có thêm làng nghề chế biến cau. Cho đến giữa thập niên thứ hai của thế kỷ 21, Cao Nhân đã có trên 300 hộ tham gia thu mua, chế biến cau, có hàng chục cơ sở sấy và chế biến cau. Bên cạnh đó, người Cao Nhân đi khắp nơi lập xưởng chế biến cau xuất khẩu.

Làng cau Cao Nhân – nơi hội tụ những nét đẹp của làng quê Việt với những vườn cau xanh ngun ngút phủ xanh từ đường thôn đến ngõ xóm, từ bờ ruộng cho đến bờ hiên. Hương của hoa cau được lan tỏa đều với mùi thơm ngan ngát cho ta cảm nhận cuộc sống bình yên, chan hòa nơi đây. Những ngôi nhà mái ngói đỏ tươi, hay những ngôi nhà cổ kính, giàn trầu, hàng cau, đụn rơm khô, cây đa, phiên chợ, giếng nước, con thuyền gỗ…đã khiến nơi đây trở thành điểm sáng của khu du lịch sinh thái thu hút khách gần xa.

Bài, ảnh: Lam Bình