Theo đánh giá của ngành chức năng, việc xây dựng và phát triển các làng nghề, làng nghề truyền thống là mục tiêu mà tỉnh Cao Bằng hướng đến để góp phần đạt mục tiêu phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới. Tỉnh xác định tạo hiệu quả kinh tế kép từ phát triển ngành nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch nông thôn.

Xã Thành Công (Nguyên Bình) có gần 100 hộ làm miến dong.

Và để làm được điều này, vai trò của các tổ hợp tác, HTX là rất quan trọng. Các mô hình kinh tế tập thể đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế của các làng nghề truyền thống ở Cao Bằng. Đây cũng là nhân tố quan trọng giúp người dân liên kết để cùng sản xuất hiệu quả, từ đó nâng cao thu nhập, giảm nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương một cách bền vững.

Chính vì vậy, các địa phương ở Cao Bằng đang phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành liên quan, Liên minh HTX tỉnh để đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về phát triển ngành nghề nông thôn đi đôi với phát triển tổ hợp tác, HTX để tạo điều kiện thuận lợi trong việc bảo tồn và phát triển làng nghề, nghề truyền thống theo hướng bền vững, ổn định gắn với du lịch.

Điển hình là nghề miến dong tại xã Thành Công. Mô hình này thu hút gần 100 hộ chủ yếu ở xóm Phia Đén và Pù Vài đã giúp sản lượng miến của xã tăng vọt từ 35 tấn vào năm 2015 lên khoảng 200 tấn vào năm 2024. Sản phẩm miến dong Phia Đén đã được đăng ký và cấp nhãn hiệu tập thể và đang tiếp tục xây dựng nhãn hiệu chứng nhận.

Du khách trải nghiệm nghề làm hương của người Nùng An.

Hiện nay, rất nhiều hộ dân, cơ sở sản xuất ở địa phương đã liên kết, tham gia các HTX như HTX Cốc Phường, HTX Chế biến miến dong Phia Đén Minh Đào… Điều này đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp, phát huy giá trị văn hóa, nâng cao giá trị sản phẩm gắn liền với phát triển du lịch, tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn.

Bên cạnh đó địa phương tích cực hỗ trợ người dân, HTX đầu tư, mở rộng sản xuất, cải tiến thiết bị công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, cải tiến mẫu mã nhằm đa dạng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm. Như tại làng nghề ngói đất nung, cơ quan quản lý đang nỗ lực hỗ trợ người dân phát triển mô hình tổ hợp tác, HTX để thuận lợi trong việc đầu tư công nghệ và bảo tồn nguồn đất nguyên liệu nhằm phát triển nghề truyền thống một cách hiệu quả.

Có thể thấy, với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền, sự nỗ lực của người dân và đặc biệt là vai trò của mô hình HTX, các làng nghề truyền thống ở Cao Bằng đang thực sự chuyển mình mạnh mẽ, trở thành những "vòng quay" năng động, góp phần quan trọng vào công cuộc nâng cao thu nhập, giảm nghèo của địa phương.