Đề cương đề án "Huế - Kinh đô áo dài" còn có nhiều nhiệm vụ khác, như: Nghiên cứu, sưu tầm, xây dựng cơ sở dữ liệu áo dài Huế; xây dựng các chương trình, hoạt động, video, clip và tổ chức quảng bá, truyền thông hình ảnh về áo dài Huế; tổ chức Ngày hội Áo dài Huế định kỳ hằng năm, đưa áo dài trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc của Huế; tạo lập và quản lý nhãn hiệu chứng nhận "Huế - Kinh đô áo dài"...

Xây dựng hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho áo dài (Ảnh: Internet)

PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia nhấn mạnh, áo dài hiện diện khắp mọi nơi, dành cho mọi người, mọi lứa tuổi và trong các thời kỳ. Sự tồn tại của áo dài Việt cực kỳ đa dạng, đa sắc thái. Tuy nhiên, để bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa áo dài trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay đòi hỏi phải có những giải pháp hiệu quả. “Cần thiết phải nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản văn hóa phi vật thể và vai trò của cộng đồng như là “động lực chính của đa dạng văn hóa và là một sự đảm bảo cho phát triển bền vững. Chưa thấy một di sản nào tạo thành chuỗi sản phẩm như áo dài, từ nuôi tằm, ươm tơ, dệt vải đến thiết kế, may mặc...”, PGS Đặng Văn Bài đánh giá. Ông kêu gọi Thừa Thiên Huế là địa phương tiên phong xây dựng hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể đối với áo dài: “Huế hội tụ đầy đủ những yếu tố để xây dựng thành công hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể cho áo dài. Các địa phương khác sau đó cũng sẽ thuận lợi hơn...”.

Giám đốc Sở VHTT Thừa Thiên Huế Phan Thanh Hải khẳng định, áo dài là di sản vô giá của dân tộc, nếu không gìn giữ và có giải pháp quyết liệt để định vị di sản thì sẽ dễ bị mất thương hiệu, bởi đã có nhiều nhà thiết kế nước ngoài đang rất quan tâm đến vẻ đẹp của trang phục. Theo ông Hải, câu chuyện áo dài ở Thừa Thiên Huế đã được khởi xướng từ lâu và trở thành câu chuyện văn hóa phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Ông Phan Thanh Hải cũng nhận định, áo dài có lịch sử hình thành và phát triển lâu dài, được coi là trang phục truyền thống của Việt Nam, xứng đáng là di sản văn hóa phi vật thể. Nếu như áo dài phụ nữ lâu nay đã được nhận diện là trang phục truyền thống thì áo dài nam khá “thiệt thòi” khi bị đẩy vào một địa hạt chật chội. “Ở Huế đàn ông mặc áo dài rất nhiều. Bản thân tôi trong hành trang mỗi chuyến công tác nước ngoài đều luôn mang theo áo dài. Không có trang phục này mà chỉ “diện” đồ Âu, đối với tôi là một sự lạc lõng khi mong muốn giới thiệu bản sắc văn hóa truyền thống với bạn bè quốc tế...”, ông Hải nói.

Đề án cũng đề ra các nhóm giải pháp bảo tồn, phát huy hiệu quả giá trị di sản áo dài Huế, như: Xây dựng cơ chế, chính sách, đầu tư nguồn lực cho công tác quảng bá, truyền thông; tạo điều kiện thuận lợi để ngành may đo áo dài Huế phát triển; hình thành trung tâm trưng bày, may đo, đào tạo và trình diễn thời trang áo dài; xây dựng các tour du lịch, sản phẩm du lịch gắn với áo dài Huế; phát động, khuyến khích và nhân rộng phong trào mặc áo dài trong các không gian lễ hội, lễ nghi truyền thống, hình thành trang phục truyền thống các ngành nghề...

Áo dài Việt Nam xuất hiện từ thời nhà Nguyễn, được cách tân từ áo tứ thân, với tên gọi áo ngũ thân dành cho cả nam và nữ. Từ năm 1930, các họa sĩ, nhà thiết kế đã phát triển trang phục thành áo dài hiện đại như ngày nay. Áo dài truyền thống là niềm tự hào của người Việt Nam. Từ những lễ nghi quan trọng của quốc gia đến sinh hoạt văn hóa thường ngày, mọi người đều có thể sử dụng trang phục áo dài để thêm phần trang trọng cũng như thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc. Song, cũng vì chưa hiểu hết giá trị những bộ áo dài mà nhiều người mặc chưa đúng, hoặc đã cách tân thái quá khiến trang phục này không còn giữ được bản sắc văn hóa như vốn có.

Nhằm bảo tồn, giữ gìn bản sắc áo dài truyền thống, những năm qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với nhiều bộ, ngành, địa phương tổ chức nhiều chương trình, sự kiện, hoạt động nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân trong việc gìn giữ, phát huy giá trị của áo dài truyền thống cũng như đề ra những giải pháp quản lý, bảo vệ phù hợp, bảo đảm sức sống của di sản... Việc tỉnh Thừa Thiên - Huế, nơi được coi là "cái nôi của áo dài truyền thống" có chương trình hành động lớn để bảo tồn, phát huy giá trị áo dài với những lộ trình cụ thể, sẽ hứa hẹn mang lại hiệu quả trong công tác này.

Lý Đinh (TH)