Theo đơn thư và lời trình bày của các hộ dân cùng tài liệu kèm theo: Những căn nhà của các hộ dân đang sinh sống xây dựng trên đất có nguồn gốc là đất khai hoang từ trước năm 1990. Tọa lạc tại Bắc Đại lộ Hòa Bình, Khu 4, phường Hải Hòa, TP. Móng Cái (Quảng Ninh). Lúc đó chỉ là một xã vùng cao biên giới Việt Nam - Trung Quốc, có tên gọi là thôn 14, xã Hải Xuân, huyện Hải Ninh, tỉnh Quảng Ninh. Lúc bấy giờ dân cư của xã Hải Xuân còn rất thưa thớt, mà khu vực đất của họ đang sinh sống bây giờ, trước kia không có người ở. Theo tiếng gọi của Đảng, Nhà nước về việc xây dựng vùng kinh tế mới, các hộ dân này đã đến vùng đất để khai phá đất hoang, làm nhà ở và sản suất để mưu sinh. Chính quyền địa phương lúc bấy giờ đã khuyến khích và vận động cư dân đến đây sinh sống để tăng thêm dân số cho địa phương, cũng như bảo vệ lãnh thổ trên vùng biên giới.

Năm 1994, xã Hải Xuân được tách ra làm 02 xã, là xã Hải Xuân và xã Hải Hòa, huyện Hải Ninh, tỉnh Quảng Ninh. Đến năm 2007, khi thành thành lập thị xã Móng Cái, thì xã Hải Hòa được nâng lên phường Hải Hòa. Lúc này Nhà nước mở đường chạy qua khu vực đất đai của các hộ dân, vì vậy cuộc sống của họ cũng được nâng lên, do mở hàng kinh doanh buôn bán tại nhà, cuộc sống được cải thiện. Đến năm 2010, thị xã Móng Cái được nâng lên là thành phố Móng Cái.

Khu vực xảy ra khiếu nại về quyền sử dụng đất tại TP. Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.

Trong lúc các hộ dân đang phấn khởi do kinh doanh buôn bán nên cuộc sống được ấm no hạnh phúc, thì chính quyền lại không tạo điều kiện cho dân ổn định cuộc sống, thường xuyên cho người đến khu vực các hộ dân đang kinh doanh buôn bán nói rằng “đất này chính quyền sẽ lấy để làm dự án” và yêu cầu các hộ dân phải tháo dỡ nhà cửa với lý do là xây dựng không có giấy phép. Trong khi dân địa phương ở đây trước kia xây dựng đa số là không có giấy phép, nhưng chính quyền không nói gì đến ai, mà chỉ đề cập đến các hộ dân này, bởi nhà của họ bỗng dưng ra mặt đường, do Nhà nước mở đường chạy qua phần đất của họ.

Tiếp xúc với báo chí, các hộ dân này đều có quan điểm và nói rằng: “Nếu Nhà nước lấy đất để thực hiện dự án an ninh, quốc phòng, dự án vào mục đích công cộng thì chúng tôi sẵn sàng giao đất cho Nhà nước để thực hiện dự án. Nếu lấy đất cho doanh nghiệp để thực hiện vào mục đích phát triển kinh tế thì thỏa thuận với chúng tôi để tạo điều kiện cho nhau cùng phát triển và sinh sống. Nếu Nhà nước không thực hiện dự án gì thì hợp thức hóa về đất cho chúng tôi, cho chúng tôi xây dựng nhà cửa khang trang để ổn định cuộc sống và đẹp đẽ cảnh quan đô thị”.

Theo phân tích về mặt pháp lý: Nếu chiếu theo quy định của pháp luật hiện hành thì các hộ dân này có đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tại khoản 2, Điều 101 Luật đất đai năm 2013 quy định “ Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 và không vi phạm pháp luật về đất đai, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt đối với nơi đã có quy hoạch thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất”.

Trao đổi với báo chí, các hộ dân nói: “Khu đất của các hộ dân đang sinh sống nằm trong quy hoạch là đất khu dân cư, hiện nay không có dự án gì tại đây, nhưng không hiểu vì sao chính quyền vẫn không hợp thức hóa về đất cho chúng tôi xây dựng nhà cửa, mà thường xuyên yêu cầu chúng tôi phải tháo dỡ những căn nhà mà chúng tôi đang kinh doanh buôn bán sinh sống ổn định? Sự việc của chúng tôi đã được nhiều cơ quan báo chí phản ánh và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chúng tôi”.

Theo đơn thư của các hộ dân, ngày 14/11/2017 chúng tôi đã đến Quảng Ninh để tìm hiểu sự việc. Đề cập về những hộ dân này, UBND tỉnh Quảng Ninh cho chúng tôi biết: Ở vùng đất phường Hải Hòa, trước kia là vùng đất dân cư rất thưa thớt, tại khu vực Bắc Đại lộ Hòa Bình ngày nay, xưa kia là vùng đất trống, còn gọi là “vùng trắng” do không có người ở. Do đây là vùng biên giới rất phức tạp, đất đai thì rậm rạp nên chính quyền đã vận động nhân dân đến đây khai hoang để cắm chốt, nhưng không ai dám đến, mãi về sau một số người có tinh thần gan dạ và dũng cảm mới giám đến đây khai hoang để sinh sống. Đến nay dân cư đông đúc, cuộc sống bình yên, đất đai có giá, thì lại xảy ra xung đột về việc sử dụng đất đai. Do những hộ dân này có công khai phá đất hoang và có công gìn giữ biên cương, nên chính quyền sẽ nghiên cứu về chính sách đối với họ để họ ổn định cuộc sống.

Cùng ngày, tại UBND TP. Móng Cái, đề cập về việc khiếu nại của các hộ dân này liên quan đến quyền sử dụng đất. Ông Hoàng Ngọc Anh, Chánh Văn phòng UBND TP. Móng Cái cho biết: Vấn đề khiếu nại của các hộ dân, Chủ tịch UBND thành phố Móng Cái đang chỉ đạo tìm giải pháp để tạo điều kiện tốt nhất cho người dân, bởi đây là những hộ dân đang còn nghèo, ngoài việc kinh doanh buôn bán bên đường họ không có nghề nghiệp gì khác. Vì vậy, chính quyền sẽ tìm giải pháp làm sao có lợi nhất cho người dân để họ ổn định cuộc sống.

Bài và ảnh: Quang Thái