Những ngày này, trên các cánh đồng sau thu hoạch lúa Đông Xuân tại các xã Nhơn Phú, Cái Nhum, Tân Long Hội, Hòa Hiệp… (Vĩnh Long), không khí lao động vẫn diễn ra nhộn nhịp. Sau khi máy gặt rời đi, những chiếc máy cuộn rơm nhanh chóng xuất hiện, gom từng lớp rơm vàng óng thành những cuộn tròn đều tăm tắp, xếp thành hàng dài trên ruộng.

Tận dụng nguồn phụ phẩm này, anh Nguyễn Hồng Lâm (43 tuổi, xã Tân Long Hội) đã theo nghề thu mua rơm được gần hai tuần nay. Anh Lâm cho biết, mỗi công rơm anh mua của nông dân với giá khoảng 120.000 đồng. Sau đó, anh thuê máy cuộn, mỗi công thu được từ 12–14 cuộn rơm, rồi dùng xe tải vận chuyển đi bán lại cho các hộ chăn nuôi bò hoặc cơ sở sản xuất khác.

“Hiện giá bán mỗi cuộn rơm dao động từ 40.000–43.000 đồng, tương đương khoảng 480.000–550.000 đồng mỗi công. Sau khi trừ chi phí thuê máy cuộn và nhân công bốc vác, tôi còn lãi khoảng 300.000–400.000 đồng/công”, anh Lâm chia sẻ. Trung bình mỗi ngày thu mua từ 4–5 công rơm, anh có thể kiếm được khoảng 1,5 triệu đồng – mức thu nhập khá ổn định trong thời gian nông nhàn.

Không riêng anh Lâm, tại nhiều địa phương, nghề thu mua và kinh doanh rơm cuộn đang phát triển mạnh. Dọc theo các tuyến đường gần vùng sản xuất lúa tập trung, không khó để bắt gặp các điểm tập kết rơm, những bãi rơm cao chất thành từng đống lớn chờ vận chuyển đi tiêu thụ.

Theo các hộ kinh doanh, thời điểm này lúa Đông Xuân bước vào thu hoạch rộ, đồng ruộng khô ráo, thuận lợi cho việc thu gom rơm. Nhờ đó, nguồn cung rơm dồi dào, giá rơm cuộn cũng có xu hướng giảm nhẹ so với trước, tạo điều kiện cho việc mở rộng thị trường tiêu thụ.

Rơm cuộn sau khi thu gom được vận chuyển đi nhiều nơi, phục vụ đa dạng nhu cầu sản xuất. Phổ biến nhất là làm thức ăn cho gia súc, đặc biệt là bò; ngoài ra còn được sử dụng để ủ gốc cây ăn trái, trồng nấm rơm, làm giá thể trồng rau màu hoặc sản xuất phân hữu cơ.

Một số hộ dân cho biết, trước đây, sau khi thu hoạch, rơm rạ thường bị đốt bỏ ngay trên đồng để dọn ruộng, vừa gây lãng phí vừa ảnh hưởng đến môi trường. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, khi nhu cầu sử dụng rơm tăng lên, việc thu gom và tái sử dụng đã dần thay thế tập quán cũ.

Việc tận dụng rơm không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế khói bụi và phát thải khí nhà kính từ hoạt động đốt rơm rạ. Đồng thời, đây cũng là hướng đi phù hợp trong phát triển nông nghiệp tuần hoàn, khi phụ phẩm được tái sử dụng hiệu quả trong chuỗi sản xuất.

Bên cạnh đó, nghề thu mua rơm còn tạo thêm việc làm cho nhiều lao động địa phương. Từ vận hành máy cuộn, bốc xếp, vận chuyển đến kinh doanh, mỗi công đoạn đều cần nhân lực, góp phần tăng thu nhập cho người dân sau mùa vụ.

Tuy nhiên, để nghề này phát triển bền vững, nhiều ý kiến cho rằng cần có sự tổ chức bài bản hơn trong thu gom, bảo quản và tiêu thụ rơm. Việc hình thành các tổ hợp tác, liên kết giữa người thu mua và các cơ sở chăn nuôi, trồng trọt sẽ giúp ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm.

Ngoài ra, cần khuyến khích ứng dụng công nghệ trong xử lý và chế biến rơm rạ, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như phân hữu cơ, nguyên liệu sinh học… Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Từ những cuộn rơm tưởng chừng vô giá trị trên đồng ruộng, người dân đã biết cách biến chúng thành nguồn thu nhập đáng kể. Nghề thu mua rơm sau thu hoạch lúa không chỉ giúp “hồi sinh” phụ phẩm nông nghiệp mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới, thân thiện với môi trường và giàu tiềm năng trong tương lai.