Tuy nhiên, giáo dục và đào tạo trong đó có giáo dục nghề nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực then chốt cho sự phát triển bứt phá của đất nước. Trong bối cảnh thế giới có những thay đổi sâu sắc, toàn diện, đặc biệt công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình nền giáo dục trên phạm vi toàn cầu đòi hỏi mỗi quốc gia phải có chính sách để thúc đẩy sự phát triển của mình.

Đất nước ta vừa trải qua một cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy với chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực hiệu quả, đứng trước vận hội lịch sử để phát triển bứt phá, yêu cầu xây dựng con người, xây dựng nguồn nhân lực đặt ra rất quan trọng và cấp bách, đòi hỏi phải đột phá phát triển giáo dục và đào tạo góp phần xây dựng thế hệ con người Việt Nam mới có lòng yêu nước và tự hào dân tộc, đủ bản lĩnh, trí tuệ, năng lực, trình độ, sức khỏe để đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.

Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo là một Nghị quyết mang tính lịch sử cho giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục nghề nghiệp (GDNN) nói riêng.

Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái

Nghị quyết đã tạo ra nền tảng pháp lý vững chắc để sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở GDNN theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tránh chồng chéo, từ đó tập trung nguồn lực đầu tư để nâng cao chất lượng đào tạo. Nghị quyết đã đặt GDNN vào đúng vị trí then chốt, với những mục tiêu rất cụ thể, là lời giải cho những “nút thắt” tồn tại lâu nay đó chất lượng và hiệu quả đào tạo còn thấp, cơ cấu ngành nghề chưa phù hợp, phương thức đào tạo chậm đổi mới, thông tin thị trường lao động chưa hiệu quả, mức độ tham gia của doanh nghiệp còn hạn chế, và cơ chế tài chính có nguy cơ làm tăng bất bình đẳng trong tiếp cận GDNN chất lượng cao, mở ra cho GDNN bước vào kỷ nguyên phát triển mới trong đó điểm đột phá quan trọng nhất nằm ở chủ trương đảm bảo quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cho các cơ sở GDNN, giúp các trường linh hoạt thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động.

Nghị quyết 71-NQ/TW đã vạch ra một tầm nhìn chiến lược, một cam kết mạnh mẽ, tạo tiền đề cho GDNN phát triển. Các chủ trương đột phá về tự chủ, đầu tư, gắn kết doanh nghiệp và chuyển đổi số đã tạo ra một hành lang pháp lý và một môi trường thuận lợi để GDNN thực sự trở thành động lực phát triển.

Để hiện thực hóa tầm nhìn, định hướng đó, cần một loạt giải pháp đồng bộ để thực hiện tôi đề xuất một số các nội dung sau:

(1) Các bộ, ngành địa phương cần tập trung phát triển hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện có bảo đảm tinh gọn, hiệu quả, đạt chuẩn; lựa chọn đầu tư nâng cấp các cơ sở hoạt động hiệu quả, ưu tiên đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị bao gồm cả hạ tầng số, học liệu mở để trở thành trường chất lượng cao. Phân cấp mạnh cho địa phương về giáo dục nghề nghiệp để việc đầu tư được gắn với quy hoạch vùng, quy hoạch ngành nghề tránh chồng chéo đảm bảo mọi nguồn lực được sử dụng hiệu quả và phù hợp với nhu cầu phát triển của từng địa phương.

(2) Việc bổ sung cấp trung học nghề tương đương cấp trung học phổ thông phải gắn với đổi mới mạnh mẽ chương trình, phương thức đào tạo, ứng dụng công nghệ, quản trị chất lượng, bảo đảm hiệu quả, thực chất theo các tiêu chuẩn quốc tế. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách đủ sức hấp dẫn với doanh nghiệp để thúc đẩy liên kết nhà trường - doanh nghiệp, tăng cường đào tạo tại doanh nghiệp, khuyến khích các chuyên gia, kỹ sư giỏi từ doanh nghiệp tham gia vào quá trình giảng dạy đáp ứng yêu cầu của thị trường, nhất là đào tạo kỹ năng nghề trong các lĩnh vực công nghệ cao. Đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục nghề nghiệp từ ngân sách nhà nước trong đó chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn cập nhật công nghệ mới, công nghệ xanh và đặc biệt là các kỹ năng số ứng dụng AI trong đào tạo và quản lý.

(3) Cần ưu tiên bố trí kinh phí từ ngân sách nhà nước cho đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành nghề kỹ thuật, công nghệ và phục vụ các chương trình, dự án chiến lược, trọng điểm quốc gia theo lộ trình đảm bảo hiệu quả tiết kiệm.

Xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo nghề chất lượng cao có sự tham gia của doanh nghiệp cho đồng bào người dân tộc thiểu số ở các ngành nghề phù hợp tạo đầu ra cho người học cơ hội có việc làm ngay đúng ngành nghề, sát với nhu cầu về thị trường lao động của từng địa phương và khu vực.

(4) Cần có chính sách thông thoáng, thuận lợi, đơn giản hóa các thủ tục để

thu hút chuyên gia, người lao động tay nghề cao tham gia giảng dạy, hướng dẫn kỹ năng nghề. Có cơ chế về tài chính như giảm, miễn thuế.. để khuyến khích các doanh nghiệp thành lập cơ sở GDNN, thúc đẩy doanh nghiệp hỗ trợ đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động.

(5) Xây dựng chiến lược truyền thông quốc gia đồng bộ từ trung ương, các bộ ngành, tỉnh, xã phường tổ chức thường xuyên, liên tục để từng bước thay đổi nhận thức của người lao động, xã hội về giá trị của lao động có tay nghề. Tổ chức bằng nhiều hình thức để tôn vinh các nghệ nhân, thợ giỏi, kỹ sư lành nghề của tất cả các ngành nghề để tạo cảm hứng và sức lan tỏa của GDNN đến toàn xã hội.

(6) Trách nhiệm giải trình của các cơ sở GDNN theo tinh thần Nghị quyết 71 có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng trong việc đạt được mục tiêu: Giáo dục nghề nghiệp được xác định giữ vai trò then chốt trong phát triển lực lượng lao động kỹ năng cao, gắn “học đi đôi với hành”, “nhà trường gắn với xã hội”; đến năm 2030, phải có ít nhất 80% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt chuẩn quốc gia, 20% được đầu tư hiện đại tương đương các nước phát triển ở châu Á, tỉ lệ học sau trung học phổ thông đạt 50%, tỉ lệ lao động nghề có trình độ cao đẳng/đại học trở lên đạt 24%; tầm nhìn đến năm 2045 Việt Nam có hệ thống GDNN hiện đại, chất lượng, nguồn nhân lực nghề chất lượng cao trở thành động lực và lợi thế cạnh tranh của đất nước góp phần xây dựng một nước Việt Nam phát triển thịnh vượng.