Chính sự hòa quyện giữa mùi thơm của thịt, vị bùi của mộc nhĩ và hương cay nhẹ của tiêu đã tạo nên điểm nhấn khó quên cho món bánh truyền thống này. Ảnh:ST

Giữa không gian đồng quê yên bình của xã Tây Phương, bên cạnh những nếp nhà cổ, những rặng tre xanh và con đường làng quanh co, bánh tẻ Cầu Liêu từ bao đời đã gắn bó với đời sống của người dân như một nét văn hóa khó phai. Món quà quê mộc mạc tưởng như bình dị lại chứa đựng trong đó tinh hoa của nghề thủ công truyền thống, sự khéo léo của đôi bàn tay và cả niềm tự hào của người dân vùng đất này.

Bánh tẻ Cầu Liêu còn được gọi là bánh răng bừa, cái tên gợi nhớ hình dáng thon dài, mềm mại của chiếc bánh sau khi gói và luộc chín. Nguyên liệu để làm bánh vô cùng quen thuộc: gạo tẻ ngon, thịt nạc vai, mộc nhĩ, hành khô, hạt tiêu và những chiếc lá tre mai hoặc lá rong xanh mướt.

Điều làm nên sự khác biệt của bánh tẻ Cầu Liêu nằm ở kỹ thuật và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ. Ảnh:ST

Để có lớp bột bánh đạt chuẩn, người làm bánh phải chọn loại gạo tẻ chất lượng, ngâm đủ thời gian rồi xay thật mịn. Bột sau đó được khuấy trên bếp cho đến khi sánh lại, đạt độ chín vừa phải để khi gói bánh có độ dẻo nhưng không nhão. Công đoạn khuấy bột đòi hỏi sự kiên nhẫn và cảm nhận chính xác về độ lửa, độ sánh điều mà người thợ lành nghề có thể nhận biết chỉ bằng cách đảo nhẹ thìa gỗ trong nồi.

Phần nhân bánh cũng được chuẩn bị công phu không kém. Thịt nạc vai được băm nhỏ, trộn cùng mộc nhĩ, hành khô phi thơm và một chút hạt tiêu tạo mùi đặc trưng. Người dân Cầu Liêu thường ướp nhân theo bí quyết riêng, sao cho khi bánh chín, nhân vừa đậm đà, vừa ngậy mà không bị khô. Chính sự hòa quyện giữa mùi thơm của thịt, vị bùi của mộc nhĩ và hương cay nhẹ của tiêu đã tạo nên điểm nhấn khó quên cho món bánh truyền thống này.

Khâu gói bánh cũng là một nghệ thuật. Những chiếc lá tre mai lấy từ núi Tây Phương hoặc lá rong tươi được rửa sạch, để ráo rồi gói khéo léo từng chiếc bánh. Người thợ phải căn sao cho lượng bột và nhân vừa vặn, khi buộc không quá chặt để bánh nở đều, nhưng cũng không quá lỏng khiến nước lọt vào trong. Những nắm bánh được buộc thành từng chùm rồi đem luộc trong nồi lớn suốt nhiều giờ, đến khi lớp lá chuyển màu, tỏa ra mùi thơm dìu dịu của gạo và lá tre quyện vào nhau.

Khi bóc lớp lá xanh, chiếc bánh tẻ Cầu Liêu hiện ra trắng ngần, mềm dẻo, dậy lên hương thơm của gạo quyện cùng vị béo ngậy của nhân. Bánh có thể ăn nóng để cảm nhận trọn vẹn độ dẻo và mùi thơm, hoặc ăn nguội chấm kèm nước mắm tỏi ớt, mỗi cách thưởng thức đều đem đến một hương vị khó quên. Những ai từng thưởng thức bánh tẻ Cầu Liêu đều nhớ mãi vị mềm nhưng không nát, thơm mà không ngấy và sự hòa hợp cân bằng của từng thành phần.

Bánh tẻ Cầu Liêu không chỉ là món ăn, mà còn là ký ức, là niềm tự hào của quê hương Tây Phương, một nét đẹp văn hóa đáng được tiếp tục bảo tồn, phát huy và giới thiệu rộng rãi hơn nữa trong tương lai. Ảnh:ST

Không chỉ là món ăn quen thuộc trong đời sống thường ngày, bánh tẻ Cầu Liêu còn gắn bó với nhiều dịp lễ tết, giỗ chạp và các sự kiện của làng xã. Từ lâu, người dân Tây Phương xem đây là món quà thể hiện tấm lòng hiếu khách, gửi gắm tình thân trong từng chiếc bánh trao tay. Những gia đình làm bánh truyền thống không chỉ giữ nghề mà còn coi đó là trách nhiệm gìn giữ một phần hồn quê.

Những năm gần đây, khi du lịch về chùa Tây Phương và các vùng phụ cận phát triển, bánh tẻ Cầu Liêu ngày càng được biết đến rộng rãi. Nhiều du khách đến tham quan di tích thường tìm mua bánh làm quà bởi hương vị riêng biệt mà không nơi nào có được. Một số hộ gia đình ở Cầu Liêu đã mở rộng quy mô sản xuất, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và giữ nguyên cách làm truyền thống, góp phần lan tỏa thương hiệu đặc sản quê hương.

Dẫu mang trong mình vẻ giản dị, bánh tẻ Cầu Liêu lại chứa đựng giá trị văn hóa sâu đậm. Đó là kết tinh của lao động, sự khéo léo và tình yêu quê hương của những con người mộc mạc sống dưới chân núi Tây Phương. Từ nguyên liệu, cách chế biến đến hương vị, tất cả đã làm nên bản sắc độc đáo, góp phần giữ gìn nét đẹp ẩm thực truyền thống giữa đời sống hiện đại.

Ngày nay, khi nhiều món ăn nhanh và tiện lợi lên ngôi, bánh tẻ Cầu Liêu vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong lòng người dân địa phương và du khách. Hương thơm của gạo tẻ, vị đậm đà của nhân thịt và sự tinh tế trong cách làm đã trở thành dấu ấn khó phai cho bất kỳ ai từng thưởng thức.