Từ trước năm 2000, ông Thắm và vợ là bà Hải có một căn nhà ở cạnh số 48, đường 3 tháng 2, phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều (mua lại của em ruột ông Thắm là bà Nguyễn Kim Huệ). UBND TP Cần Thơ đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) ngày 3/4/2003 cho ông Thắm và được cập nhật ngày 14/5/2009 với diện tích 765,2 m².

Đến tháng 6/2000, người anh cùng mẹ khác cha của ông Thắm tên Lý Thanh Lâm, hộ khẩu thường trú ở huyện Tam Bình (Vĩnh Long) muốn lên Cần Thơ buôn bán làm ăn, đồng thời tiện việc quản lý con từ Vĩnh Long sang Cần Thơ đi học lớp 12. Thông cảm hoàn cảnh của ông Lâm, vợ chồng ông Thắm đã cho ông Lâm mượn căn nhà của mình và ông Lâm hứa khi nào gia đình ông Thắm cần, ông sẽ trả nhà.

Trong quá trình ở nhờ nhà, ông Lâm có nâng nền và cất thêm cái chái vào năm 2007. Đến năm 2009, gia đình ông Thắm có bàn bạc về việc lấy lại nhà nhưng, ông Lâm xin ở thêm 5 năm để bù trừ tiền sửa nhà rồi sẽ dọn đi. Đến năm 2014, ông Thắm yêu cầu trả nhà nhưng ông Lâm không đồng ý. Vợ chồng ông Thắm có nhờ chính quyền địa phương hòa giải. Tại buổi hòa giải lần đầu, ông Lâm xin ở thêm 3 năm nữa, nhưng đến lần sau thì ông Lâm đổi ý không trả nhà nên ông Thắm đã khởi kiện để yêu cầu tòa án giải quyết.

Theo bản án số 102/2015/DSST của TAND quận Ninh Kiều, căn cứ vào điều 255, 256 Bộ luật Dân sự 2005, tòa án đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Thắm, buộc ông Lâm cùng vợ con giao trả lại nhà cho ông Thắm. Đồng thời cho gia đình ông Lâm có quyền lưu cư thêm 3 tháng và ông Thắm phải bồi hoàn 150 triệu đồng cho gia đình ông Lâm. Tuy nhiên, ông Lâm không chấp nhận và kháng cáo lên TAND TP. Cần Thơ. Ban đầu, ông Lâm chỉ kháng cáo xin nâng tiền đền bù lên 360.000.000 đồng. Song đến ngày xét xử phúc thẩm, ông Lâm đã làm kháng cáo bổ sung xin giữ nguyên yêu cầu phản tố ở cấp sơ thẩm.

Bản án số 141/2016/DSPT, TAND TP. Cần Thơ xét xử phúc thẩm đã quyết định sửa bản án sơ thẩm: bác kháng cáo và chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Thắm. Đồng thời, chấp nhận yêu cầu phản tố và yêu cầu kháng cáo của ông Lâm. Tòa án tuyên xử gia đình ông Lâm có quyền ở ổn định trên diện tích đang tranh chấp và phải trả cho ông Thắm số tiền 390.390.000 đồng (theo định giá đất của căn nhà).
Theo bản án phúc thẩm, chủ tọa phiên tòa - thẩm phán Đặng Văn Hùng và HĐXX cho rằng, ông Lâm là con liệt sĩ, gia đình không có chỗ ở nào khác để di dời, kinh tế khó khăn, và ông Thắm là người cho ở nhờ có điều kiện về đất ở, có nhà ở ổn định. Phải chăng về tình có phải đây là việc ông Thắm làm ơn mắc oán hay không?

Trong khi ông Thắm đã có GCNQSDĐ hợp pháp nhưng ông Hùng vẫn quyết định cho phép ông Lâm được tiếp tục ở lại căn nhà số 48 và trả lại cho ông Thắm 390.390.000 đồng. Với việc xử như vậy, chẳng khác nào ép buộc người có quyền sử dụng đất phải bán đất cho người khác theo giá chỉ định. Tại sao HĐXX phúc thẩm mà chủ tọa phiên tòa là ông Hùng lại đưa ra quyết định không có căn cứ pháp lý? Phải chăng có gì khuất tất phía sau? Mặt khác, không phải là người sở hữu hợp pháp căn nhà trên, nhưng ông Lâm lại là người yêu cầu định giá tài sản đang tranh chấp, và đã được sự chấp thuận của TAND TP. Cần Thơ, trong khi ông Thắm - chủ sở hữu có làm giấy đề nghị không định giá. Có điều gì mờ ám đằng sau sự việc này chăng?

Do không đồng ý với quyết định của bản án phúc thẩm và khá bức xúc nên ông Thắm đã nộp đơn đề nghị TAND Cấp cao tại TP.HCM xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm và có kháng nghị đối với bản án phúc thẩm số 141/2016. Qua những phản ánh trên, chúng tôi đề nghị TAND Cấp cao xem xét lại bản án của TAND TP. Cần Thơ xét xử như vậy có hợp tình hợp lý không? Có hay không viêc ông Hùng cố tình tạo điều kiện cho ông Lâm chiếm đất của ông Thắm trong khi ông Thắm cho ông Lâm ở nhờ nhà?

PHẠM ANH TUẤN