Nguy cơ tụt hậu về giáo dục là hiện hữu

Sáng 16-9, trực tiếp quán triệt Chuyên đề 1: "Nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 71-NQ/TƯ, ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TƯ", Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Theo Thủ tướng, trong nhiều thập kỷ qua, chúng ta đã đạt được những thành tựu quan trọng: Hoàn thành Mục tiêu phát triển bền vững số 4 (SDG4) của Liên hợp quốc trước thời hạn; học sinh, sinh viên Việt Nam liên tục đoạt nhiều huy chương quốc tế, khẳng định trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ: Chất lượng giáo dục chưa tương xứng với tiềm năng, phân bổ nguồn lực còn bất cập, chênh lệch vùng miền lớn, nhân lực chất lượng cao còn thiếu, đời sống đội ngũ nhà giáo còn nhiều khó khăn, sự gắn kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp chưa hiệu quả.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh: “Nếu không có những hành động mạnh mẽ, quyết liệt và kịp thời, nguy cơ tụt hậu về giáo dục là hiện hữu, kéo theo nguy cơ tụt hậu của cả quốc gia”.

Trong bối cảnh thế giới chuyển mình với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, Thủ tướng nhấn mạnh: Giáo dục vừa là chìa khóa của phát triển bền vững, vừa là điều kiện sống còn để hội nhập và cạnh tranh. Chính vì vậy, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TƯ như một quyết sách chiến lược, nhằm tạo đột phá toàn diện để xây dựng một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, nhân văn.

Mục tiêu Nghị quyết 71-NQ/TƯ xác định rõ: Đến năm 2030, có ít nhất 8 trường đại học lọt top 200 châu Á; đến năm 2035, phấn đấu có một trường đại học lọt top 100 thế giới, đồng thời hoàn thành phổ cập trung học phổ thông. Đến năm 2045, khi Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, chúng ta sẽ có một nền giáo dục tiên tiến, nơi nhân tài trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, góp phần khẳng định vị thế quốc gia.

Để hiện thực hóa, Chính phủ đã đề ra các chính sách đột phá: Bảo đảm chi cho giáo dục tối thiểu 5% tổng chi ngân sách nhà nước, trong đó 3% cho giáo dục đại học; xây dựng thêm 100 trường phổ thông dân tộc nội trú ở khu vực biên giới, miền núi; từ năm học 2026-2027 triển khai sách giáo khoa thống nhất toàn quốc và từng bước tiến tới miễn phí; đồng thời cải thiện đời sống, chính sách cho nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định: “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai dân tộc. Chúng ta phải hành động quyết liệt, mạnh mẽ, hiệu quả hơn nữa để giáo dục thực sự là động lực phát triển nhanh và bền vững”.

8 nhóm giải pháp trọng tâm để đưa giáo dục Việt Nam bứt phá

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, để hiện thực hóa Nghị quyết 71-NQ/TƯ, Chính phủ và cả hệ thống chính trị phải triển khai đồng bộ, quyết liệt 8 nhóm giải pháp trọng tâm, với tinh thần “hành động nhanh, quyết liệt, hiệu quả, vì tương lai con em chúng ta và sự phát triển bền vững của đất nước”.

Trước hết, đổi mới mạnh mẽ tư duy và nhận thức về giáo dục. Thủ tướng nhấn mạnh: “Giáo dục không chỉ là một ngành, mà là nền tảng, là động lực quyết định sự phát triển. Nếu không coi trọng đúng mức, chúng ta sẽ trả giá đắt trong tương lai”.

Nghị quyết cũng yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về giáo dục. Chính phủ sẽ rà soát, sửa đổi và bổ sung các luật, nghị định liên quan để tháo gỡ điểm nghẽn, đồng thời phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn, tạo động lực đổi mới và phát huy trách nhiệm của các địa phương, cơ sở giáo dục.

Cùng với đó, sẽ tăng cường đầu tư và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển giáo dục. Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết: “Chúng ta cam kết dành tối thiểu 5% tổng chi ngân sách nhà nước cho giáo dục, trong đó 3% cho giáo dục đại học, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ xã hội hóa, thu hút đầu tư từ doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế”. Cùng với đó, từ năm học 2026-2027 sẽ triển khai sách giáo khoa thống nhất trên phạm vi toàn quốc và tiến tới miễn phí; 100 trường phổ thông dân tộc nội trú sẽ được xây dựng ở các địa bàn biên giới, miền núi.

Tiếp đó, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Đây là then chốt của then chốt. Thủ tướng nhấn mạnh: “Không có thầy giỏi thì không thể có trò giỏi. Nhà giáo phải thực sự được tôn vinh và có cuộc sống ổn định, để toàn tâm, toàn ý với nghề”.

Nghị quyết cũng đặt ra mục tiêu đổi mới chương trình, sách giáo khoa và phương pháp giảng dạy. Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chính phủ kiên định mục tiêu xây dựng chương trình giáo dục tiên tiến, hiện đại, nhân văn, phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Việc phát triển kho học liệu số, nền tảng học tập trực tuyến và đổi mới phương pháp dạy - học sẽ được đẩy mạnh để thích ứng với kỷ nguyên số.

Cùng với đó, sẽ gắn kết chặt chẽ giữa giáo dục với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, thị trường lao động và nhu cầu xã hội. Thủ tướng cho rằng: “Giáo dục phải đào tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước, gắn với doanh nghiệp, gắn với thực tiễn sản xuất và đời sống”.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Các cơ sở giáo dục sẽ được kết nối với hệ thống dữ liệu lớn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong quản lý, giảng dạy, đánh giá. Việt Nam sẽ mở rộng hợp tác với các nền giáo dục tiên tiến, nâng cao vị thế quốc tế của các trường đại học, học viện.

Bên cạnh đó, sẽ tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sự tham gia của toàn xã hội. Thủ tướng khẳng định: “Không ai đứng ngoài cuộc trong sự nghiệp trồng người. Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân đồng lòng thì sự nghiệp giáo dục chắc chắn thành công”.

Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta “Con người chính là yếu tố quan trọng nhất, quyết định sự thành bại của quốc gia. Đầu tư cho con người chính là đầu tư cho sự phát triển”, Thủ tướng tin tưởng, Nghị quyết số 71 sẽ được thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả, tạo nền tảng, cơ sở vững chắc đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững, sánh vai với các cường quốc năm châu như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu hằng mong muốn.