Thời kỳ 1939-1945, nơi đây là chiếc nôi của cách mạng. Khi Đảng ta vận động đấu tranh cách mạng trong sự khủng bố, lùng sục gắt gao của chính quyền thực dân thì mảnh đất vùng ven châu thổ sông Hồng có những cơ sở cất giấu tài liệu của Đảng bộ Hưng Yên. Trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 nhiều cuộc mít tinh hội họp lớn đã được tổ chức. Nhưng nói đến Ngọc Tỉnh, người ta nhớ nhất đây là chiếc nôi đầu tiên của cả nước về phong trào gia đình văn hóa.

Phòng truyền thống gia đình ông Luyện Ngọc Thanh.

Từ thập niên 60 của thế kỷ trước, nơi đây đã dấy lên phong trào xây dựng gia đình văn hoá đầu tiên của miền bắc xã hội chủ nghĩa. Xuất phát từ 6 gia đình ở thôn Ngọc Tỉnh, họ đã tự giao ước thi đua với nhau xây dựng gia đình trở thành những gia đình tiêu biểu trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục, y tế, chấp hành chủ trương pháp luật của Đảng và nhà nước. Nhận thấy tác dụng của phong trào, từ đấy cả thôn Ngọc Tỉnh nhà nhà người người đều làm theo tấm gương của 6 gia đình. Năm 1962, tại hội nghị tổng kết công tác văn hoá tại Hải phòng, Bộ Văn hóa- Thông tin ( nay là Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch) quyết định công nhận Ngọc Tỉnh là chiếc nôi phong trào xây dựng gia đình văn hoá của các tỉnh miền bắc. Đến năm 1982 Bộ tổ chức hội nghị tổng kết 20 năm phong trào xây dựng gia đình văn hoá tại xã Ngọc Long, Bộ trưởng Bộ Bộ Văn hóa- Thông tin Nguyễn Văn Hiếu lúc đó đã tặng xã Ngọc Long bức trướng “ xã Ngọc Long là quê hương phong trào xây dựng gia đình văn hoá của cả nước”. Năm 2002 nhân kỷ niệm ngày Gia đình Việt Nam 28-6, huyện Yên Mỹ phối hợp với Sở Văn hoá-Thông tin (nay là Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch) tổ chức kỷ niệm 40 năm phong trào xây dựng gia đình văn hoá Ngọc Long. Bộ đã tặng bằng khen cho cán bộ và nhân dân xã Ngọc Long vì thành tích đã giữ vững và phát huy phong trào xứng đáng là quê hương gia đình văn hoá của cả nước.

Ông Luyện Ngọc Tân.

Năm nay là năm kỷ niệm 58 năm phong trào xây dựng gia đình văn hoá, tỉnh Hưng yên tiếp tục tôn vinh các hoạt động xây dựng gia đình văn hóa. Khí thế thi đua ở đây vẫn bền bỉ và tự nguyện tự giác như những năm khởi đầu phong trào. Mặc dù những người thủ lĩnh của phong trào những năm 60 đã lần lượt đi xa, nhưng con cháu của họ vẫn phát huy tốt phong trào này. Bao nhiêu năm bền bỉ duy trì phong trào, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn về lĩnh vực kinh tế, xã Ngọc Long vẫn tìm mọi cách nhân lên tinh thần thi đua trong các gia đình của thôn làng. Xã đã thành lập các CLB gia đình văn hoá hoạt động khá hiệu quả, đã duy trì phong trào văn nghệ quần chúng sôi nổi và đặc biệt chú trọng công tác xây dựng nếp sống văn hoá. Về phía người dân, những hạt nhân từ 6 gia đình văn hoá đầu tiên vẫn tiếp tục gương mẫu cuốn theo nhiều người, nhiều gia đình khác noi theo và nhân rộng phong trào. Từ chiếc nôi gia đình văn hoá đầu tiên Ngọc Long, huyện Yên Mỹ đã vận dụng các biện pháp vận động trong phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TD ĐKXD ĐSVH), như tuyên truyền thường xuyên liên tục các tiêu chuẩn xây dựng gia đình văn hoá trên các pa no, tranh truyên truyền cổ động. Ban chỉ đạo phong trào phối hợp với hội nông dân xây dựng “Gia đình nông dân văn hoá”, phối hợp với MTTQ huyện trong phong trào xây dựng gia đình kiểu mẫu “ Ông bà mẫu mực, con trung hiếu, cháu thảo hiền”, phối hợp với hội phụ nữ trong phong trào “Gia đình nuôi con khoẻ, dạy con ngoan”, với Liên đoàn lao động huyện xây dựng gia đình cán bộ công chức văn hoá, với Ủy ban Dân số- Gia đình- Trẻ em xây dựng mô hình “Gia đình văn hoá phát triển bền vững”.

Phát huy truyền thống chiếc nôi gia đình văn hoá Ngọc Long, Phong trào xây dựng gia đình văn hoá ở Yên Mỹ đã luôn coi trọng chất lượng chứ không chạy theo số lượng. Các gia đình văn hoá đều chú trọng nâng cao đời sống kinh tế và giáo dục con cháu học hành tốt, có lối sống tốt. Gia đình ông Đỗ Văn Chuyên ở thị trấn Yên Mỹ đã làm kinh tế VAC thu nhập hàng trăm triệu đồng một năm. Gia đình bác Trịnh Kế Hạnh ở xã Yên Hoà đã giữ gìn giống gà Đông Tảo, hàng năm thu nhập hàng trăm triệu đồng. Trên lĩnh vực giáo dục có nhiều gia đình nuôi dạy con ngoan học giỏi…Nhiều làng xã của Yên Mỹ đều đang phấn đấu xây dựng nông thôn mới, đưa tiêu chí bảo vệ môi trường gắn với việc đánh giá, phân loại tổ chức cơ sở đảng, danh hiệu làng văn hóa, gia đình văn hóa. Toàn huyện có 93 tổ, đội tự quản về môi trường với trên 214 người tham gia. Người dân của vùng quê yên bình lại có thêm niềm tự hào về những kiến thức, tri thức thời đại mới được tôi luyện từ chiếc nôi gia đình
văn hoá đầu tiên.

Bài và ảnh Thanh Thủy