Nghệ nhân Phạm Hồng Vinh điêu khắc tranh kính. Ảnh:ST

Hà Nội hiện có hàng nghìn làng nghề và làng có nghề, với nhiều nhóm ngành nghề phong phú như thủ công mỹ nghệ, chế biến nông sản, dệt may, gốm sứ, mộc, kim khí… Qua thời gian, sản phẩm từ các làng nghề ngày càng đa dạng về mẫu mã, được cải thiện về chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, việc gắn phát triển làng nghề với Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã góp phần nâng cao giá trị sản xuất, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông thôn Hà Nội. Nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, nông sản chế biến đã vươn ra thị trường xuất khẩu, khẳng định vị thế và năng lực cạnh tranh của làng nghề Thủ đô trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy khu vực làng nghề và ngành nghề nông thôn vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, ô nhiễm môi trường, thiếu mặt bằng sản xuất tập trung, hạn chế về vốn và khả năng tiếp cận chính sách là những “điểm nghẽn” tồn tại nhiều năm. Trong khi đó, yêu cầu của thị trường ngày càng cao, đòi hỏi sản phẩm không chỉ đạt chất lượng mà còn phải bảo đảm yếu tố môi trường, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững.

Trong bối cảnh đó, việc HĐND TP Hà Nội ban hành Nghị quyết 49 quy định một số chính sách hỗ trợ bảo tồn, phát triển làng nghề và ngành nghề nông thôn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nghị quyết được xem là bước cụ thể hóa thiết thực của Luật Thủ đô sửa đổi, đưa các định hướng lớn thành những cơ chế, chính sách sát thực tiễn, hướng trực tiếp tới nhu cầu của cơ sở.

Điểm đáng chú ý của Nghị quyết 49 là hệ thống chính sách hỗ trợ tương đối toàn diện, bao phủ các chủ thể sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực ngành nghề nông thôn như nghệ nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ gia đình. Trong đó, các chính sách hỗ trợ đầu tư đổi mới máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, từng bước hiện đại hóa sản xuất làng nghề, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công thuần túy.

Bên cạnh đó, cơ chế hỗ trợ di dời cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư, gắn với các ưu đãi về thuế, được xem là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết bài toán môi trường và mặt bằng – vấn đề tồn tại lâu nay ở nhiều làng nghề. Việc hình thành các khu, cụm sản xuất tập trung không chỉ giúp kiểm soát tốt hơn vấn đề ô nhiễm mà còn tạo điều kiện để các làng nghề phát triển theo hướng chuyên nghiệp, quy mô và bền vững.

Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ kinh tế, Nghị quyết 49 còn thể hiện rõ quan điểm phát triển hài hòa giữa bảo tồn và đổi mới. Việc tôn vinh vai trò của nghệ nhân, gìn giữ tri thức nghề truyền thống được đặt song hành với yêu cầu đổi mới sáng tạo, cải tiến mẫu mã, ứng dụng khoa học – công nghệ và thích ứng với xu thế thị trường. Đây là yếu tố then chốt để làng nghề không chỉ “giữ nghề” mà còn “sống được bằng nghề” trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Khi Nghị quyết 49 chính thức có hiệu lực từ năm 2026, cùng với các chương trình xây dựng nông thôn mới, tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế tập thể, Hà Nội được kỳ vọng sẽ tạo ra một làn sóng phát triển mới cho kinh tế nông thôn. Làng nghề, hợp tác xã, kinh tế trang trại không chỉ là nơi tạo sinh kế cho người dân, mà còn trở thành động lực nội sinh, đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng chung của Thủ đô.

Quan trọng hơn, sự chuyển động của kinh tế nông thôn sẽ trực tiếp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đô thị và nông thôn. Từ Luật Thủ đô sửa đổi đến Nghị quyết 49, kỳ vọng về một nông thôn Hà Nội năng động, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc đang từng bước được hiện thực hóa bằng những chính sách cụ thể, khả thi và sát thực tiễn.