Nghề nấu rượu có từ lâu đời

Khi hỏi các cụ cao niên làng nghề truyền thống Rượu Trương Xá: “Rượu Trương Xá có từ bao giờ?” thì có cụ cao niên kể lại: Ngày xưa, vào khoảng thế kỷ thứ 13, Đình làng Trương Xá được xây dựng. Thời điểm đó người dân làng kéo nhau ra đình đóng đinh vào cột và thề rằng: “Người làng Trương Xá còn sông thì phải giữ lấy nghề nấu rượu…”. Như vậy, nghề nấu rượu làng Trương Xá có từ lâu đời. Trải qua nhiều thế kỷ, thương hiệu rượu làng Trương nổi tiếng, được nhiều nơi trong và ngoài nước biết đến.

Rượu làng Trưowng nổi tiếng nhất là vào cuối thế kỷ 18, khi thực dân Pháp chiếm đóng ở làng Trương Xá. Họ đã phát hiện ra ở đây có sản phẩm rượu nấu truyền thống rất đậm đà. Chính quyền Pháp thực hiện độc chiếm và từ đó bắt người dân nấu rượu nhằm chỉ để phục vụ cho quan lại, quân đội của họ.

Năm 1889, người Pháp chuyển về Hà Nội xây dựng nhà máy rượu và chấm dứt sản xuất ở làng Trương Xá. Thế nhưng, người dân làng Trương Xá vẫn tiếp tục duy trì và giữ lại nghề nấu rượu. Giai đoạn này, chính quyền quản lý rất chặt chẽ, việc tiêu thụ rất khó khăn, người Trương Xá đã tìm mọi cách mang rượu đi bán khắp các tỉnh thành, như: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng, Bắc Giang….

Đến những năm cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, làng Trương Xá có ông Nguyễn Văn Dũng là người vào Nam ra Bắc làm ăn, học hỏi thêm cho mình nghề ẩm thực, y học. Bản thân ông từng mở một số nhà hàng và khách vào rất đông. Tuy nhiên, trong lòng ông còn canh cánh với xóm làng nên đã quyết định về quê mở rộng diện tích trồng lúa Nếp Quýt, phân loại con men, tìm những mạch nước mới tốt hơn để phát triển nghề nấu rượu truyền thống theo một hướng khác. Đó là, nấu rượu truyền thống và đưa thêm một số loại hoa quả, thảo mộc vào ngâm rượu để bồi bổ cho sức khỏe con người, nhằm nâng cao chất lượng và vị thế của rượu làng Trương Xá.

Năm 2005, UBND tỉnh Hưng Yên cấp bằng công nhận làng nghề cho làng nghề truyền thống Rượu Trương Xá, xã Toàn Thắng, huyện Kim Động. Đến nay, làng nghề này đã có hàng trăm hộ sản xuất, kinh doanh các sản phẩm rượu truyền thống.

Làm nghề cần có chữ "Tâm"

Ông Nguyễn Ánh Sơn, Chủ tịch Hội làng nghề truyền thống Rượu Trương Xá cho biết: “Rượu Trương Xá đang từng bước khẳng định thương hiệu và đứng vững trên thị trường, tạo niềm tin đối với khách hàng, đó chính là nhờ vào chất lượng của rượu. Để rượu Trương Xá đảm bảo được uy tín thì người nấu rượu phải có cái tâm với nghề, không vì lợi nhuận mà làm giảm chất lượng của rượu. Rượu phải được nấu bằng phương pháp thủ công truyền thống, tuân thủ nghiêm quy trình nấu cơm, ủ men và trưng cất, tất cả các nguyên liệu đều phải đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Theo ông Sơn, để rượu ngon thì phải chọn loại gạo tốt, thơm và dẻo. Sau đó gạo được nấu thành cơm, cơm được múc ra phơi nguội rồi ủ men. Cơm được ủ men đúng theo thời gian chuẩn, rồi tiếp đó được cho vào nồi nấu để trưng cất rượu. Phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt như vậy thì rượu mới đảm bảo chất lượng.

Đến nay, nghề nấu rượu truyền thống làng Trương Xá góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của xã Toàn Thắng nói riêng và huyện Kim Động nói chung. Nghề nấu rượu truyền thống làng Trương Xá đã và đang góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh, thương hiệu cho nghề truyền thống của tỉnh Hưng Yên. Tạo công ăn việc làm, giải quyết nhu cầu lao động, tăng thu nhập cho người dân làm nghề và gìn giữ cái phần hồn của làng quê Việt với làng nghề truyền thống có từ lâu đời.

Văn Bình