Đất rượu, đất văn vật

Theo các cụ cao niên thôn Trương Xá (xã Toàn Thắng, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên) kể lại thì Trương Xá vốn là vùng đất cổ có từ thời Vua Hùng dựng nước. Từng nhóm cư dân kéo nhau về mở đất, dựng lều lán phải vượt qua bao thử thách, khắc nghiệt về thiên tai, dịch bệnh, về nạn ngoại xâm để trụ vững và phát triển.

Trương Xá là vùng đất dân cư đông đúc địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ và là vùng đất trong đê nên hàng năm lại được hưởng nguồn nước phù sa qua hệ thống đại thủy nông Bắc Hưng Hải. Trương Xá hội tụ lợi thế "nhất cận thị, nhị cận giang, tam cận lộ".

Sông Kim Ngưu chảy qua địa bàn thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa, cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp. Quốc lộ 39A chạy qua thuận lợi cho thông thương, giao lưu về kinh tế, văn hóa, xã hội. Chợ Trương, điểm trung tâm của xã, có vị trí thuận lợi, đầu nối giao thông với nhiều huyện trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và một số tỉnh lân cận.

Phố Trương Xá có hai dãy nhà xây liền nhau kéo dài gần 1km nằm ở hai bên đường 39A làm nơi buôn bán các mặt hàng thiết yếu cho sinh hoạt của người dân như vải vóc, công cụ lao động nông nghiệp, tạp hóa,…

Trong thôn có đình, có chùa. Đình là nơi thờ thánh, thờ thần, những vị có công với dân, với nước. Đình còn là nơi bàn việc làng, tổ chức lễ hội đầu xuân để cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, nhân khang, vật thịnh, làng xóm yên vui gắn kết cộng đồng, thỏa mãn nhu cầu tâm linh của nhân dân. Thu hút đông đảo bà con trong vùng và người đi làm ăn xa quê trở về dự hội. Chùa là nơi thờ phật, vào những dịp lễ tết, tuần rằm mồng một, các bà các mẹ hương hoa lên chùa lễ phật để tu thân tích đích, hướng lòng về thiện.

Trên địa bàn thôn Trương Xá có nghề nấu rượu truyền thống đã góp phần tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Làng nghề nấu rượu truyền thống thôn Trương Xá đã được UBND tỉnh Hưng Yên cấp bằng chứng nhận Trương Xá là làng nghề truyền thống đầu tiên của toàn tỉnh với thương hiệu độc quyền sở hữu trí tuệ “Rượu Trương Xá”, theo Quyết định số 4943-QĐ/UB ngày 29/12/2005.

Thương hiệu rượu làng Trương

Theo các cụ cao niên nghề nấu rượu ở thôn Trương Xá có khoảng trên 200 năm. Theo thống kê gần đây nhất làng nghề có trên 200 hộ gia đình làm nghề nấu rượu, kinh doanh các sản phẩm về rượu và cung ứng ra thị trường. Nhiều gia đình hiện nay vẫn nấu rượu theo phương thức truyền thống.

Khoảng chục năm trở lại đây thì người dân làng nghề bắt đầu làm rượu trái cây và các bài thuốc gia truyền. Sản phẩm rượu truyền thống trên địa bàn thôn Trương Xá được mang đi tiêu thụ ở hầu hết các tỉnh phía Bắc và đang mở rộng, phát triển dần vào các tỉnh miền Trung.

Theo ông Đào Thanh Hải, trong thời gian tới làng nghề nấu rượu truyền thống Trương Xá sẽ thành lập cụm làng nghề, xây dựng mô hình và áp dụng khoa học công nghệ vào nấu rượu. Quy trình nấu rượu bằng điện thì cũng như thủ công nhưng công suất, sản lượng sẽ lớn hơn rất nhiều để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trong những ngày đầu xuân năm 2017 có những thông tin quảng bá về những cơ sở sản xuất rượu nằm ngoài địa bàn làng nghề Trương Xá; không năm trên địa phận thôn Trương Xá và không nằm trong Hội làng nghề Trương Xá nhưng đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của các hộ gia đình làm nghề nấu rượu thôn Trương Xá điều này ảnh hưởng đến uy tín của làng nghề nấu rượu truyền thống Trương Xá.

Mong rằng với kết quả của đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh Hưng yên trong thời gian tới người dân làng nghề nấu rượu truyền thống thôn Trương Xá sẽ nguôi bớt đi những lo âu để tiếp tục sản xuất rượu truyền thống mang thương hiệu làng nghề “Rượu Trương Xá”. Giải quyết nhu cầu việc làm cho người lao động; phát triển kinh tế địa phương; giữ vững và phát triển thương hiệu làng nghề “Rượu Trương Xá”.

Văn Bình