Nghệ nhân Ưu tú Danh Bê hướng dẫn bài múa cho học trò.

“Trẻ con Khmer biết múa, biết hát trước khi biết đọc, biết viết” là câu ví von, minh chứng cho sức ảnh hưởng mạnh mẽ của nghệ thuật biểu diễn văn nghệ trong đời sống văn hóa tinh thần dân tộc Khmer. Tuy nhiên, bối cảnh hiện đại hóa, toàn cầu hóa hiện nay, không ít giá trị truyền thống Khmer đang dần thất truyền và có nguy cơ mai một. Với Nghệ nhân Ưu tú Danh Bê (Sn 1955), gắn bó với nghệ thuật truyền thống không chỉ là “cái duyên” mà còn là trách nhiệm.

Sinh ra ở ấp Hòa Thiện (xã Định Hòa, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang), vào năm 11 tuổi ông Danh Bê bắt đầu học hỏi và tích lũy kinh nghiệm từ những nghệ sĩ, nghệ nhân biểu diễn sân khấu. Nhờ niềm đam mê mãnh liệt, sự hiểu biết sâu rộng cùng tài năng thiên phú, cậu thiếu niên trẻ thuở nào ngày càng điêu luyện trong từng động tác và nhanh chóng được nhận vào biểu diễn tại Đoàn nghệ thuật Khmer Kiên Giang. Sau đó, ông bắt đầu tập tành sáng tác nhạc, kịch bản cho bài múa. Đến nay, số lượng tác phẩm của ông lên đến gần 40 bài múa, hơn 20 bài hát tiếng Khmer, bao gồm nhiều ca khúc đã dịch sang tiếng Việt.

Được biết, ông tham gia và đạt thành tích cao ở các hội thi, kỳ liên hoan trong và ngoài tỉnh. Vào năm 2015, ông được trao tặng bằng khen từ Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ về giữ gìn phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống. Tại lễ bế mạc Hội thi Tuyên truyền lưu động tỉnh Kiên Giang ngày 17/7/2019, nghệ nhân Danh Bê vinh dự trở thành một trong những cá nhân xuất sắc tỉnh Kiên Giang nhận danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”.

Với mong muốn giữ gìn và phát huy truyền thống quý báu của cộng đồng dân tộc bản địa, ông Danh Bê còn thành lập “Đội Văn nghệ Khmer” với khoảng 50 diễn viên, nhạc công thuộc nhiều độ tuổi khác nhau. Ông hướng dẫn cho học trò một số điệu múa phổ biến như Sadăm (múa trống), Apsara (múa tiên nữ), Rôbăm (kịch múa sân khấu cung đình),…

Để duy trì hoạt động văn nghệ, hầu hết trang phục, nhạc cụ và trang thiết bị cần thiết cho tập luyện, biểu diễn,… nghệ nhân và mọi thành viên trong nhóm đều tự nguyện đóng góp. Không chỉ thế, mọi người cũng thường tham gia trình diễn góp vui tại nhiều lễ hội, sự kiện nổi bật của đồng bào Khmer. Đặc biệt, ở xã Định Hòa (huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang), một số “mầm non” yêu thích ca hát và có năng khiếu đang được nghệ nhân tích cực mài dũa, nhiều tiềm năng sẽ trở thành nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp thời gian tới.

Chủ tịch UBND xã Định Hòa Phạm Thanh Hải nhận định, qua các hoạt động biểu diễn văn nghệ quần chúng, Nghệ nhân Ưu tú Danh Bê đã giúp các bạn trẻ có đam mê, triển vọng tham gia vào Đoàn nghệ thuật Khmer tỉnh. Đội Văn nghệ Khmer cũng là chỗ dựa tinh thần vững chắc, ươm mầm nhiều tài năng, đồng thời tiên phong cho hoạt động văn hóa, văn nghệ, góp phần gìn giữ và phổ biến nghệ thuật truyền thống địa phương.

Bài và ảnh Huỳnh Kha