Trong bối cảnh các loại hình giải trí đương đại phát triển mạnh mẽ, không ít giá trị văn hóa truyền thống đang đối diện với nguy cơ thu hẹp công chúng, đặc biệt là nhóm khán giả trẻ. Múa rối - một loại hình nghệ thuật dân gian mang đậm bản sắc Việt cũng không nằm ngoài thực trạng đó, khi phần lớn khán giả biết đến rối nước qua ký ức tuổi thơ hoặc các chương trình mang tính giáo dục. Chính từ thực tế này, RỐICONIC được xây dựng với mong muốn tạo ra một không gian tiếp cận cởi mở hơn, nơi người trẻ không chỉ “xem” mà còn trực tiếp tham gia, trải nghiệm và đối thoại với di sản.

Không gian Workshop RỐICONIC mở ra cơ hội chạm gần với di sản của giới trẻ. (Ảnh: BTC)

Ngay từ đầu giờ chiều, khuôn viên Nhà hát Múa rối Việt Nam đã trở nên nhộn nhịp với sự xuất hiện của đông đảo sinh viên đến từ nhiều trường đại học trên địa bàn Hà Nội. Workshop với 5 gian nhanh chóng thu hút sự chú ý nhờ cách tổ chức linh hoạt, không mang tính trình diễn đơn thuần mà hướng tới trải nghiệm đa giác quan. Không gian nhà hát được bố trí lại thành nhiều khu vực nhỏ, mỗi khu vực đảm nhiệm một hoạt động riêng, tạo điều kiện để người tham gia tự do khám phá theo nhịp độ của mình.

Tại khu vực “Hoạ màu trên rối mộc”, những con rối mộc chưa hoàn thiện được người trẻ thỏa sức sáng tạo. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, các bạn trẻ được giới thiệu về cấu trúc, chất liệu cũng như ý nghĩa tạo hình của từng loại rối. Không ít người lần đầu cầm cọ tô màu lên rối đã bày tỏ sự thích thú khi nhận ra, phía sau mỗi nhân vật tưởng chừng quen thuộc là cả một quá trình chế tác công phu, đòi hỏi sự tỉ mỉ và hiểu biết sâu sắc về văn hóa dân gian.Điểm nhấn của gian là nơi những câu chuyện nghề được chia sẻ một cách gần gũi từ NSƯT Đặng Duy Bằng - người trực tiếp hướng dẫn tại chương trình. Việc cho người trẻ tự tay chạm vào chất liệu, lắng nghe câu chuyện phía sau mỗi con rối sẽ giúp họ hiểu rằng múa rối không chỉ là một tiết mục biểu diễn, mà là kết tinh của lịch sử, văn hóa và tâm huyết của nhiều thế hệ nghệ nhân.

Dưới sự hướng dẫn tận tình của NSUT Đặng Duy Bằng, người trẻ thêm hiểu những câu chuyện đằng sau của rối. (Ảnh: BTC)

Song song với hoạt động tô rối là khu trưng bày các mô hình tạo hình và đạo cụ biểu diễn múa rối. Tại đây, người tham gia có cơ hội quan sát cận cảnh những con rối đã hoàn thiện, tìm hiểu sự khác biệt giữa rối nước và rối cạn, cũng như cách các nghệ nhân “thổi hồn” cho nhân vật thông qua chuyển động. Việc được tiếp cận trực tiếp với hiện vật thay vì chỉ xem qua sân khấu đã giúp nhiều bạn trẻ có cái nhìn rõ nét hơn về giá trị lao động và chiều sâu nghệ thuật của múa rối.

Không khí sôi nổi của workshop tiếp tục được lan toả thông qua đêm diễn “Âm vang đồng quê” diễn ra tối cùng ngày. Vở diễn tái hiện không gian làng quê Bắc Bộ với những hình ảnh quen thuộc như cây đa, bến nước, sân đình, được thể hiện thông qua ngôn ngữ múa rối nước giàu tính tạo hình. Âm nhạc dân gian kết hợp với nhịp điệu dàn dựng vừa phải giúp vở diễn giữ được tinh thần truyền thống, đồng thời phù hợp hơn với nhịp cảm thụ của khán giả trẻ.

Phân đoạn trong vở diễn “Âm vang đồng quê” đưa khán giả trở về làng quê Việt Nam. (Ảnh: BTC)

Nhiều khán giả lần đầu xem múa rối nước cho biết họ bất ngờ trước khả năng kể chuyện và tính giải trí của loại hình nghệ thuật này. Không ít sinh viên chia sẻ rằng, trước khi tham gia RỐICONIC, họ cho rằng múa rối chỉ dành cho trẻ em hoặc khách du lịch, nhưng sau khi trực tiếp trải nghiệm workshop và xem biểu diễn, cách nhìn về múa rối đã thay đổi đáng kể.

Theo đại diện Ban Tổ chức, RỐICONIC không được xây dựng như một sự kiện đơn lẻ, mà là một mô hình thử nghiệm cho cách tiếp cận di sản theo hướng mở và tương tác. Thay vì đặt nghệ thuật truyền thống vào không gian “trưng bày” mang tính một chiều, dự án hướng tới việc tạo ra sự đối thoại, nơi người trẻ vừa là khán giả, vừa là người tham gia vào quá trình tiếp nhận và lan tỏa giá trị văn hóa.

Khép lại bằng đêm diễn “Âm vang đồng quê”, RỐICONIC để lại nhiều dư âm không chỉ ở những trải nghiệm cụ thể, mà còn ở câu hỏi lớn hơn về cách bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện nay. Khi người trẻ được trao cơ hội tiếp cận, được lắng nghe và được đồng hành, di sản không còn là câu chuyện của quá khứ, mà trở thành một phần sống động trong đời sống hôm nay.