Hàng năm, cứ vào dịp tháng 7, tháng 8 âm lịch, trên hầu hết các vùng đất Thủ Sỹ, Hồng Nam, Phương Chiểu, Tân Hưng,..của Hưng Yên người dân lại bắt đầu tất bật với nghề làm long nhãn sấy. Cũng từ chính cái nôi của nghề làm long nhãn này, những trái long nhãn giòn rụm, vàng tươi, ngọt đậm, mang hương vị đặc trưng của đất và người Hưng Yên được đem ra các thị trường trong và ngoài nước tiêu thụ

Không biết nghề làm long nhãn đã tồn tại ở Hưng Yên được bao lâu, chỉ biết rằng nó là nghề cha truyền con nối, tồn tại được khoảng 3 thế hệ ở các gia đình người dân Hưng Yên. Trước đây, việc canh tác và sơ chế nhãn còn lạc hậu, thế hệ cha ông chỉ biết cách đem phơi nhãn dưới nắng để lượng nước trong nhãn bốc hơi, cùi nhãn sau khi chuyển từ màu trắng sang màu nâu đen, vị ngọt thơm, vỏ khô thì sẽ được cho vào túi nilong để bảo quản.

Nghề chế biến long nhãn ở Hưng Yên

Ở thời điểm hiện tại, công nghệ sản xuất long nhãn có phần tiên tiến hơn. Muốn long nhãn được thơm ngon, người ta phải chọn những trái nhãn thật tươi, cùi dày và ngọt, thường là nhãn Hương Chi và nhãn đường phèn. Nhãn sau khi được chọn về sẽ được tách cùi ra khỏi hạt bằng bút xoáy (vật kim loại có đầu nhọn như ngòi bút máy). Việc xoáy long đòi hỏi phải thật khéo léo và tỉ mỉ để long khỏi bị rách. Long xoáy xong được xếp cẩn thận vào phên lưới rồi cho vào lò sấy. Long sấy sau 24 giờ mang ra giở đều đến khi cùi nhãn se lại, đượm vàng là đã thành công.

Mỗi năm, các làng nghề chế biến và cung cấp cho thị trường trong nước và xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc từ 10.000 - 15.000 tấn quả nhãn tươi, tương đương 1.000 - 1.500 tấn long nhãn thành phẩm, mang về doanh thu hàng trăm tỷ đồng.

Long nhãn Hưng Yên được chế biến nhiều món ăn ngon, có tác dụng an thần, chữa thiếu máu, tâm thân suy nhược,...như: chè hạt sen long nhãn, rượu long nhãn, chè nếp cẩm long nhãn, gà hầm long nhãn,...

Tính đến thời điểm hiện tại, nghề làm long nhãn thì phát triển hơn ở các làng như Ba Hàng, Phương Chiểu, Hồng Nam, Tân Hưng, Hoàng Hanh,... của Hưng Yên. Theo thống kế của thành phố, mỗi mùa nhãn, có hơn 100 hộ gia đình làm nghề, cung cấp sản lượng hơn 100 tấn long nhãn mỗi năm.

Cùng với sự phát triển của xã hội, những làng nghề truyền thống ở Việt Nam rất khó tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, điều này thì dường như không mấy đúng đắn với làng nghề chế biến long nhãn ở Hưng Yên. Tất cả các thế hệ con cháu của mảnh đất Hưng Yên yêu dấu vẫn đang từng ngày lưu giữ, áp dụng phương pháp canh tác mới để phát triển và quảng bá nghề.

Mộc Lan (TH)