Sản phẩm bánh đa được trưng bày tại gian hàng triển lãm của Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Thực phẩm Lương Sơn

Nghệ An là địa phương có nhiều nghề truyền thống được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ. Từ chế biến nông sản, sản xuất bánh đa, miến gạo, nước mắm, chế biến lâm sản, mộc dân dụng đến các nghề thủ công mỹ nghệ..., mỗi nghề đều mang trong mình những giá trị văn hóa, kinh nghiệm sản xuất và bản sắc riêng của từng vùng quê. Không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, các nghề truyền thống còn góp phần gìn giữ những nét đẹp của đời sống nông thôn và phát triển kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập, các cơ sở sản xuất không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm mà còn phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về năng suất, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, mẫu mã và khả năng cung ứng ổn định. Đây là thách thức không nhỏ đối với những cơ sở vẫn duy trì phương thức sản xuất hoàn toàn thủ công. Nhiều người lo ngại rằng việc đưa máy móc vào sản xuất sẽ làm mất đi bản sắc của nghề truyền thống. Thực tế lại cho thấy, điều cần gìn giữ không phải là tất cả các công đoạn thủ công, mà là giá trị cốt lõi làm nên bản sắc của sản phẩm. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng mục đích, hỗ trợ người lao động ở những công đoạn nặng nhọc, lặp đi lặp lại hoặc đòi hỏi độ chính xác cao, để người thợ có điều kiện tập trung vào những khâu quyết định chất lượng và giá trị của sản phẩm.

Một trong các công đoạn sản xuất bánh đa tại Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Thực phẩm Lương Sơn

Ở nhiều cơ sở chế biến nông sản trên địa bàn Nghệ An, máy sấy thay thế việc phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết; hệ thống đóng gói tự động giúp sản phẩm bảo đảm vệ sinh và kéo dài thời gian bảo quản; các thiết bị nghiền, trộn, hút chân không hay in nhãn góp phần nâng cao năng suất và tính chuyên nghiệp trong sản xuất. Trong khi đó, công thức chế biến, kỹ thuật lựa chọn nguyên liệu hay những bí quyết được tích lũy qua nhiều năm vẫn do chính người thợ gìn giữ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và công nghệ hiện đại đang trở thành hướng đi tất yếu đối với nhiều ngành nghề ở khu vực nông thôn. Một ví dụ điển hình là Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Thực phẩm Lương Sơn chuyên sản xuất bánh đa đóng trên địa bàn xã Thuần Trung, tỉnh Nghệ An. Bánh đa Đô Lương từ lâu đã trở thành thương hiệu quen thuộc đối với người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh. Trước đây, việc sản xuất chủ yếu dựa vào lao động thủ công, từ khâu xay gạo, tráng bánh, phơi nắng đến nướng bánh. Sản lượng không lớn, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và khó đáp ứng những đơn hàng có số lượng lớn. Nhận thấy nếu tiếp tục sản xuất theo phương thức cũ sẽ khó mở rộng thị trường, doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, từng bước cơ giới hóa các công đoạn như xay nguyên liệu, tráng bánh, sấy, nướng, đóng gói và bảo quản. Việc ứng dụng công nghệ không nhằm thay đổi hương vị truyền thống của bánh đa Đô Lương mà hướng tới kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, giảm hao hụt nguyên liệu, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao năng lực sản xuất.

Điều đáng ghi nhận là dù dây chuyền được hiện đại hóa, doanh nghiệp vẫn kiên trì gìn giữ những yếu tố tạo nên thương hiệu bánh đa Đô Lương. Nguyên liệu được lựa chọn kỹ, tỷ lệ phối trộn gạo, vừng và các thành phần khác vẫn được kiểm soát theo kinh nghiệm tích lũy trong quá trình sản xuất. Chính sự kết hợp hài hòa giữa bí quyết truyền thống và công nghệ hiện đại đã giúp sản phẩm giữ được hương vị đặc trưng, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật để chinh phục những thị trường khó tính. Đến nay, sản phẩm của Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Thực phẩm Lương Sơn không chỉ có mặt tại nhiều tỉnh, thành trong nước mà còn được xuất khẩu sang các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ , Australia và một số quốc gia châu Âu. Đây là minh chứng cho thấy một sản phẩm truyền thống hoàn toàn có thể vươn ra thị trường quốc tế nếu được đầu tư đúng hướng về công nghệ, quản trị chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Thực tế cũng cho thấy, đây không phải là câu chuyện riêng của ngành sản xuất bánh đa. Đối với nghề chế biến thực phẩm, chế biến nông sản, sản xuất đồ gỗ hay nhiều lĩnh vực công nghiệp nông thôn khác, đổi mới công nghệ đang là giải pháp quan trọng để giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất lao động và tăng sức cạnh tranh. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải xác định rõ công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, còn bản sắc của sản phẩm vẫn được quyết định bởi chất lượng nguyên liệu, tay nghề và uy tín của người sản xuất. Những năm qua, hoạt động khuyến công đã đồng hành cùng nhiều cơ sở công nghiệp nông thôn trên địa bàn Nghệ An trong việc hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến, ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất. Nguồn kinh phí khuyến công tuy không lớn nhưng đã tạo động lực để nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất mạnh dạn đổi mới thiết bị, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

Giữ nghề truyền thống trong giai đoạn hiện nay không có nghĩa là bảo lưu nguyên vẹn phương thức sản xuất của nhiều chục năm trước. Điều cần được gìn giữ là giá trị văn hóa, bí quyết nghề, chất lượng và bản sắc của sản phẩm. Khi khoa học công nghệ được ứng dụng hợp lý, nghề truyền thống không những được bảo tồn mà còn có thêm cơ hội phát triển bền vững, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần đưa những sản phẩm mang đậm dấu ấn quê hương Nghệ An đến với thị trường trong nước cũng như quốc tế.