Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam phát biểu tại Hội thảo

Tiếp tục lấy ý kiến hoàn thiện Bộ tiêu chí nông thôn mới

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhấn mạnh, dự thảo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 được xây dựng trên cơ sở góp ý của các bộ, ngành và địa phương từ cuối năm 2024. Tuy nhiên, do bối cảnh sắp xếp lại các cơ quan quản lý và chính quyền địa phương, Bộ tiêu chí cần tiếp tục được rà soát để phù hợp với thực tiễn. Bộ mong muốn tiếp tục nhận được góp ý để sớm hoàn thiện và trình cấp thẩm quyền phê duyệt.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường mong muốn các bộ, ngành và địa phương tiếp tục góp ý để Bộ có thể sớm hoàn thiện dự thảo Bộ tiêu chí và trình các cấp có thẩm quyền theo đúng quy định.

Liên quan đến việc hoàn thiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho rằng việc phân chia xã thành 3 nhóm theo điều kiện thực tế là cần thiết. Cách phân nhóm này sẽ giúp việc xây dựng nông thôn mới phù hợp hơn với đặc thù của từng địa phương, tạo điều kiện cho các địa phương chủ động áp dụng các tiêu chí thích hợp. Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung góp ý về phương án phân chia nhóm xã. Đối với các xã, Bộ tiêu chí dự kiến gồm 9 tiêu chí chính: Quy hoạch; Hạ tầng kinh tế - xã hội; Kinh tế nông thôn; Chất lượng nguồn nhân lực; Văn hóa – xã hội; Môi trường và cảnh quan; Hệ thống chính trị và hành chính công; Khoa học – công nghệ và chuyển đổi số; Tiếp cận pháp luật, an ninh và quốc phòng. Thứ trưởng lưu ý, việc đặt tên và phân nhóm các nội dung chỉ mang tính tương đối, vì vậy cần có sự thảo luận kỹ lưỡng để hoàn thiện.

Theo ông Ngô Trường Sơn, Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương, trong giai đoạn 2026-2030, Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2021–2025 đã phát huy vai trò quan trọng trong lập kế hoạch, triển khai và giám sát chương trình.

Chia sẻ những kết quả nổi bật trong thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, ông Ngô Trường Sơn, Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương cho biết: Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2021–2025 đã phát huy vai trò quan trọng trong lập kế hoạch, triển khai và giám sát chương trình. Hiện có 7 tiêu chí đạt trên 95% số xã, trong đó vùng Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu cả nước về tỷ lệ xã và huyện đạt chuẩn. Tuy nhiên, một số tiêu chí như thu nhập, giảm nghèo đa chiều, môi trường và an toàn thực phẩm vẫn còn hạn chế; việc ban hành bộ tiêu chí muộn (tháng 3/2022) cũng ảnh hưởng tiến độ triển khai. Trong giai đoạn 2026–2030, Bộ tiêu chí sẽ được cập nhật với nhiều điểm mới: phân chia xã thành 3 nhóm theo mức độ phát triển; bổ sung bộ tiêu chí xã nông thôn mới hiện đại; tăng phân cấp cho địa phương; lồng ghép hiệu quả với các chương trình mục tiêu quốc gia khác, đặc biệt là Chương trình giảm nghèo bền vững.

Làm rõ nhóm tiêu chí, hướng tới xây dựng nông thôn mới bền vững”

Trong quá trình góp ý xây dựng Bộ tiêu chí, nhiều chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết phải làm rõ vai trò và nội hàm của từng nhóm tiêu chí. Góp ý về Bộ tiêu chí nông thôn mới hiện đại gắn với giảm nghèo bền vững, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ông Cao Đức Phát cho rằng, nội hàm của xây dựng NTM hiện đại cần tập trung vào các trụ cột sau: Hệ thống cơ sở hạ tầng tiệm cận tiêu chuẩn đô thị; thu nhập của người dân nông thôn tiệm cận mức thu nhập của người dân đô thị; đời sống văn hóa gần với chuẩn mực đô thị nhưng vẫn giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường được bảo vệ xanh, sạch, đẹp và thích ứng với biến đổi khí hậu; an ninh, trật tự xã hội được đảm bảo. Trong đó cần phân ra các xã như: Xã vùng cao, bãi ngang, nghèo (tỷ lệ hộ nghèo trên 10%), xã vùng nông nghiệp, xã vùng quy hoạch phát triển đô thị.

Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ông Cao Đức Phát cho rằng, cần phân ra các xã như: Xã vùng cao, bãi ngang, nghèo (tỷ lệ hộ nghèo trên 10%), xã vùng nông nghiệp, xã vùng quy hoạch phát triển đô thị.

Góp ý tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 về lĩnh vực môi trường, PGS.TS. Nguyễn Thế Chinh - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường cho biết: Tiêu chí môi trường là một trong ba nhóm tiêu chí cơ bản trong bộ ba của các nhóm tiêu chí về kinh tế, xã hội và môi trường để phát triển bền vững nói chung và khu vực nông thôn nói riêng, do vậy việc xây dựng các tiêu chí nông thôn mới cấp xã và cấp tỉnh phải thể hiện rõ nhóm các tiêu chí môi trường.

Đồng thời, việc xây dựng tiêu chí môi trường cần dựa vào các chủ trương, định hướng của Đảng thể hiện trong các văn bản đã ban hành, nhất là các Nghị quyết, các văn bản chính sách, pháp luật của Nhà nước như Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch về môi trường đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, các văn bản luật pháp về môi trường. Theo đó với dự thảo ba cấp độ tiêu chí nông thôn mới cấp xã, hai cấp độ nông thôn mới cấp tỉnh, cần rà soát lại và hoàn thiện thêm các tiêu chí về môi trường.

TS.KTS. Phạm Thị Nhâm, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia phát biểu tại Hội thảo.

Đối với tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 về lĩnh vực quy hoạch và cơ sở hạ tầng nông thôn, TS.KTS. Phạm Thị Nhâm, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, Bộ Xây dựng góp ý, các tiêu chí quy hoạch và cơ sở hạ tầng cần phát huy vai trò là trụ cột cứng định hình không gian sống chất lượng, thúc đẩy sản xuất hàng hóa, nâng cao năng lực tổ chức cộng đồng và thích ứng với các xu hướng phát triển hiện đại như đô thị hóa, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu.

Bà cho rằng việc phân tầng theo cấp độ xã nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới hiện đại và phân nhóm xã theo vùng miền khó khăn, xã đô thị hóa, xã phổ biến gắn với sản xuất nông nghiệp, và phân định rõ vai trò giữa cấp xã và cấp tỉnh không chỉ giúp Bộ tiêu chí khả thi hơn trong thực tiễn triển khai, mà còn tạo cơ sở cho một quá trình phát triển nông thôn hiệu quả, bao trùm và bền vững.

Kết luận tại Hội thảo - Thứ trưởng Trần Thanh Nam cảm ơn các chuyên gia và đại biểu đã đóng góp ý kiến thiết thực, đồng thời giao Văn phòng Nông thôn mới tổng hợp và phối hợp với các sở ngành, địa phương để thống nhất các nội dung liên quan. Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới sẽ được rà soát kỹ, trong đó cần có 3 nhóm xã phù hợp với thực tiễn từng vùng, từng khu vực. Các tiêu chí sẽ được phân loại theo ba mức: cơ bản, đạt chuẩn và nâng cao, nhằm đảm bảo tính khả thi và phù hợp với điều kiện từng địa phương. Ngoài ra, các tiêu chí khó hoặc đặc thù sẽ được tiếp tục bàn bạc, điều chỉnh để hoàn thiện trước khi trình cấp thẩm quyền phê duyệt.