Dự án thuỷ lợi tưới tiêu phía Tây sông Vàm Cỏ Đông. Ảnh: ST

Theo Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 26/02/2022 của Thủ tướng Chính phủ, tiêu chí thủy lợi thuộc nội dung thành phần số 2 của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, tập trung vào việc “Hoàn thiện và nâng cao chất lượng hệ thống thủy lợi và phòng chống thiên tai cấp xã, bảo đảm bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.”

Mục tiêu đến năm 2025 là 98% số xã đạt chuẩn tiêu chí thủy lợi và phòng chống thiên tai, trong đó có 50% số xã đạt chuẩn nâng cao. Ở cấp huyện, phấn đấu 60% số huyện đạt chuẩn, trong đó 25% đạt chuẩn nâng cao. Đây là các chỉ tiêu thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc phát triển hệ thống thủy lợi hiện đại, đồng bộ, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và bền vững.

Để triển khai hiệu quả các mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Thông tư số 05/2022/TT-BNNPTNT và Thông tư số 07/2024/TT-BNNPTNT, hướng dẫn chi tiết nội dung “Hoàn thiện và nâng cao chất lượng hệ thống thủy lợi”. Các văn bản này quy định rõ yêu cầu về công trình, tổ chức quản lý, vận hành, bảo trì, và kiểm soát nguồn nước, giúp địa phương có căn cứ cụ thể để triển khai.

Cùng với đó, Quyết định số 318/QĐ-TTg ngày 8/3/2022 quy định chỉ tiêu cụ thể đối với xã đạt chuẩn nông thôn mới: “Tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới và tiêu nước chủ động đạt từ 80% trở lên.”

Đối với xã nông thôn mới nâng cao, yêu cầu khắt khe hơn đạt từ 90% trở lên, đồng thời phải bảo đảm tỷ lệ diện tích cây trồng chủ lực được tưới tiết kiệm, tổ chức quản lý hiệu quả, bảo trì định kỳ và kiểm soát nguồn nước thải xả vào công trình thủy lợi.

Những chỉ tiêu này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn thể hiện định hướng phát triển toàn diện gắn công trình với con người, quản lý với vận hành, và mục tiêu kinh tế với bảo vệ môi trường. Ảnh:ST

Thực tế cho thấy, hệ thống thủy lợi được đầu tư, nâng cấp bài bản đã mang lại những chuyển biến rõ rệt ở nhiều địa phương. Các xã có công trình thủy lợi chủ động nguồn nước không chỉ nâng cao năng suất cây trồng mà còn có điều kiện phát triển các mô hình sản xuất hàng hóa, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao.

Đặc biệt, việc áp dụng các giải pháp tưới tiết kiệm, xử lý nguồn nước thải trong sản xuất đã góp phần giảm phát thải, hướng tới mục tiêu nông nghiệp xanh và tăng trưởng bền vững. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, hệ thống thủy lợi hoàn chỉnh còn đóng vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai, bảo vệ hạ tầng và an toàn dân cư nông thôn.

Tuy nhiên, để đạt được các chỉ tiêu đặt ra đến năm 2025, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở. Trong bối cảnh nhiều địa phương đang thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện, cùng với việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ thủy lợi càng cần được trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng quản lý mới.

Cán bộ làm công tác thủy lợi, đặc biệt là ở cấp xã, phải nắm chắc các quy định hiện hành, hiểu rõ phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền trong lĩnh vực thủy lợi, cũng như các quy định về quản lý, khai thác, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi. Chỉ khi đó, việc vận hành và duy trì công trình mới thực sự hiệu quả và lâu dài.

Hoàn thiện và nâng cao chất lượng hệ thống thủy lợi không chỉ là nhiệm vụ trong giai đoạn 2021-2025, mà còn là định hướng xuyên suốt trong quá trình phát triển nông thôn bền vững. Đây chính là nền tảng để xây dựng nông nghiệp hiện đại, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu và góp phần hiện thực hóa mục tiêu “nông thôn mới kiểu mẫu” trong những năm tiếp theo.