Trước đây, bánh đa Lộ Cương được làm hoàn toàn thủ công, xay bằng tay, cối xay bằng xi măng, tráng bánh bằng nồi đồng. Hiện nay, làng nghề Lộ Cương có gần chục cơ sở sản xuất theo dây chuyền khép kín với hệ thống liên hoàn từ máy xay bột, tráng bánh và dàn sấy đến máy cắt bánh. Làng Lộ Cương hiện chỉ còn 2 hộ duy trì làm nghề theo phương thức bán thủ công: Sau khi xay bột và tráng bánh bằng máy thì đem phơi nắng.

Mỗi ngày, một cơ sở sản xuất bằng hệ thống máy tự động đưa ra thị trường gần 3 tấn bánh đa. Còn làm thủ công thì 2 – 3 tạ mỗi ngày. Người dân trong làng và từ các nơi đến lấy bánh về tự cuốn và phơi cho khô thêm và đóng gói. Bánh đa Lộ Cương có mặt ở khắp các cửa hàng, cửa hiệu, các quán phở trên TP. Hải Dương, sang Hưng Yên, lên Hà Nội rồi xuất cả vào miền Nam. Bánh đa Lộ Cương được nhiều người tin tưởng, bởi là thứ bánh không dùng hóa chất, không hàn the, phẩm màu.

Ngoài khoảng chục cơ sở đầu tư hệ thống máy liên hoàn, các gia đình còn lại vẫn duy trì phương thức bán thủ công. Sau khi xay bột và tráng bánh bằng máy thì đem phơi nắng rồi cắt bằng tay. Nhưng dù sản xuất theo cách nào thì bánh đa Lộ Cương vẫn nổi tiếng thơm ngon: sợi bánh mỏng, mềm, dai và gần như trong suốt. Bánh khi chần qua nước sôi có độ kết dính vừa phải, không bị rời cũng không vón thành tảng và vị ngọt đậm đà, đặc trưng của gạo.

Làng nghề bánh đa đã góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân nơi đây. Mỗi hộ gia đình làm nghề có thu nhập trung bình từ 7 – 10 triệu đồng/tháng. Điều mà người dân Lộ Cương mong muốn là xây dựng thương hiệu bánh đa quê hương mình vươn xa hơn nữa và mang đậm bản sắc làng quê Việt.

Trăn trở phát triển nghề truyền thống

Làng nghề bánh đa Lộ Cương ở TP Hải Dương có từ lâu đời. Với mong muốn đưa sản phẩm của quê hương đến tay người tiêu dùng nhiều hơn nữa, anh Vũ Văn Thường, Giám đốc Hợp tác xã Bánh đa Lộ Cương đã khởi nghiệp từ chính làng nghề quê mình.

Năm 2015, sau một thời gian làm việc tại Hà Nội, anh Thường về quê lập nghiệp. Dành 1 năm tìm hiểu về thị trường tiêu thụ bánh đa, anh Thường nhận thấy sản phẩm của làng nghề chủ yếu được bán lẻ, chưa có nhãn hiệu, chưa tiêu thụ được nhiều trong hệ thống siêu thị. Anh đã thu gom bánh đa của nhiều hộ trong làng nghề để bán ở khắp các huyện trong tỉnh. Bánh đa sau khi thu mua về được đóng gói cẩn thận, sạch sẽ, có tem nhãn với tên gọi: bánh đa “Miền xưa”, bún khô “Miền xưa”… có truy xuất nguồn gốc để người tiêu dùng dễ dàng tìm hiểu thông tin sản phẩm.

Muốn làng nghề phát triển mạnh mẽ hơn, sản phẩm được biết đến rộng rãi hơn, các hộ phải liên kết sản xuất. Nghĩ như vậy nên đến năm 2022, anh Thường cùng với 10 thành viên làng nghề cùng nhau thành lập hợp tác xã, tạo đà phát triển cho làng nghề. Thời điểm đó, anh Thường là giám đốc hợp tác xã trẻ nhất tỉnh.

Nếu như trước đây việc làm bánh đa chủ yếu dựa vào lao động thủ công, mỗi nhà tự sản xuất những mẻ bánh đơn lẻ thì sau khi thành lập, hợp tác xã đã đầu tư hơn 2 tỷ đồng lắp đặt hệ thống sản xuất bánh đa tự động, hệ thống xử lý nước thải bảo đảm đúng quy trình. Ngoài các thành viên hợp tác xã thuê 15 lao động chuyên đóng gói hàng hóa với mức thu nhập từ 8-10 triệu đồng/người (tùy từng công đoạn).

Mở rộng thị trường

Với tham vọng đưa sản phẩm truyền thống của quê hương vươn xa hơn trên bản đồ ẩm thực trong nước, Hợp tác xã Bánh đa Lộ Cương không ngừng chú trọng nâng cao chất lượng, mẫu mã. Bánh đa Lộ Cương được làm từ gạo truyền thống, ngay từ những bước đầu tiên như nhập nguyên liệu gạo đều được lựa chọn cẩn thận để chất lượng bánh luôn ở mức tốt nhất, bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu. Quy trình sản xuất tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn vệ sinh.

Bên cạnh tuân thủ các tiêu chuẩn khắt khe, hợp tác xã còn chú trọng đa dạng mẫu mã các loại sản phẩm. Từ sản phẩm đơn thuần là bánh đa trắng, đến nay hợp tác xã đã phát triển hơn 20 sản phẩm bún khô, bánh đa với nhiều mẫu mã, trọng lượng khác nhau để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường.

Đến nay, sản phẩm của Hợp tác xã Bánh đa Lộ Cương đã chiếm được cảm tình của đông đảo người tiêu dùng. Bánh đa Lộ Cương đã có mặt trên 43 tỉnh, thành phố. Mỗi tháng hợp tác xã cung cấp cho thị trường hơn 80 tấn bánh đa các loại.

Sự công nhận với những nỗ lực của hợp tác xã không chỉ đến từ người tiêu dùng, tháng 12/2024, Hợp tác xã Bánh đa Lộ Cương đã vinh dự được nhận Giải thưởng Mai An Tiêm - Giải thưởng dành cho hợp tác xã có sản phẩm chất lượng. Đây là đơn vị duy nhất trong tỉnh được nhận giải thưởng này.

Hiện nay hợp tác xã có sản phẩm bánh đa và bún khô đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao và đủ tiêu chuẩn xuất khẩu. Bao bì sản phẩm đa dạng được in các thông tin truy xuất nguồn gốc kỹ càng, thuận lợi cho việc kiểm tra sản phẩm của người dùng.

Sau khi giành Giải thưởng Mai An Tiêm, khát vọng của hợp tác xã càng lớn. Trong năm 2025, hợp tác xã dự định tiếp tục đầu tư hơn 3 tỷ đồng để cải thiện hệ thống sản xuất theo hướng hiện đại, tiếp tục giảm nguồn lao động và theo đó chất lượng, năng suất sản phẩm sẽ nâng cao hơn.