Ông Nguyễn Đình Hoa - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phát biểu tại cuộc họp, nhấn mạnh định hướng xây dựng Đề án phát triển sản phẩm quà tặng đặc trưng của Thủ đô.

Định hình sản phẩm quà tặng mang bản sắc Hà Nội

Phát biểu mở đầu cuộc họp, ông Nguyễn Đình Hoa - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, tên gọi dự kiến là “Đề án phát triển sản phẩm quà tặng của thành phố Hà Nội”, nhằm bao quát mục tiêu phát triển các sản phẩm có thể trở thành quà tặng đặc trưng của Thủ đô.

Theo ông Nguyễn Đình Hoa, Hà Nội có nhiều sản phẩm làng nghề, thủ công mỹ nghệ và sản vật đặc trưng. Vấn đề đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, thiết kế, bao bì và câu chuyện sản phẩm, từ đó hình thành các sản phẩm quà tặng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, khách du lịch trong nước và quốc tế. Việc này không chỉ góp phần gia tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử và làng nghề của Hà Nội.

Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng danh mục các sản phẩm có tiềm năng phát triển thành quà tặng của Hà Nội, làm cơ sở lựa chọn, hỗ trợ những sản phẩm tiêu biểu, có chất lượng và khả năng tiếp cận thị trường.

Cùng với đó, thành phố định hướng hình thành các không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm làng nghề, thủ công mỹ nghệ, đặc sản và quà tặng Hà Nội tại những địa điểm tập trung đông du khách. Trước mắt, Sở đã làm việc với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài để xây dựng gian hàng giới thiệu sản phẩm của thành phố, qua đó tạo thêm kênh quảng bá sản phẩm, làng nghề và hình ảnh Thủ đô tới du khách trong nước và quốc tế.

Ông Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh, việc lấy ý kiến đối với dự thảo đề cương là bước đầu nhằm xác định rõ mục tiêu, phạm vi, nhiệm vụ và những nội dung chính của Đề án. Trên cơ sở các ý kiến góp ý, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, hoàn thiện Đề án để trình UBND thành phố Hà Nội xem xét, phê duyệt.

Ông Nguyễn Ngọc Luân - Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Chính sách, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường: Đề án cần xây dựng cơ chế thống nhất trong lựa chọn, chuẩn hóa và quản lý sản phẩm quà tặng, trong đó ưu tiên những sản phẩm thể hiện rõ bản sắc văn hóa và nét đặc trưng của Hà Nội.

Xây dựng cơ chế thống nhất từ lựa chọn đến quản lý sản phẩm

Ông Nguyễn Ngọc Luân - Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Chính sách, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho rằng cần xác định rõ đây là đề án đặc thù của Hà Nội, không đơn thuần là một chương trình OCOP nâng cao hay chỉ phục vụ hoạt động đối ngoại. Điểm cốt lõi là lựa chọn những sản phẩm vừa bảo đảm chất lượng, vừa thể hiện rõ bản sắc văn hóa, lịch sử, di sản, làng nghề và những giá trị đặc trưng của Thủ đô.

Theo ông Luân, để Đề án có thể triển khai hiệu quả, cần hình thành một cơ chế thống nhất từ lựa chọn, đánh giá, hoàn thiện, chuẩn hóa đến công nhận và quản lý sản phẩm; đồng thời xây dựng danh mục dùng chung, bộ tiêu chí, hội đồng tư vấn xét chọn, hệ thống nhận diện và catalogue số. Mỗi sản phẩm khi đưa vào danh mục cần có hồ sơ dữ liệu đầy đủ, câu chuyện sản phẩm, thông tin về nguồn gốc, chất lượng, mẫu chuẩn và khả năng cung ứng.

Đáng chú ý, sản phẩm sau khi được công nhận có thể phát triển theo phiên bản phục vụ hoạt động của thành phố và phiên bản thương mại. Cách tiếp cận này vừa phát huy giá trị của danh hiệu, vừa mở thêm cơ hội quảng bá, tiêu thụ sản phẩm cho các chủ thể. Đi cùng với đó phải là cơ chế hậu kiểm, tiếp nhận phản hồi và đánh giá định kỳ để bảo đảm sản phẩm duy trì đúng chất lượng, tiêu chuẩn đã được công nhận.

Từ góc độ tổ chức thực hiện, ông Luân đề xuất hệ thống cần được vận hành theo hướng gọn nhẹ, có đầu mối điều phối, quy trình thống nhất và cơ chế cập nhật danh mục thường xuyên. Việc công nhận sản phẩm cũng cần có thời hạn, gắn với đánh giá lại, gia hạn, tạm dừng hoặc thu hồi khi sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu.

Bổ sung thêm về định hướng phát triển và khả năng khai thác thị trường, ông Nguyễn Đình Hoa cho rằng cần rà soát những nội dung còn mang tính chất quà tặng đối ngoại, hướng tới phát triển sản phẩm quà tặng Hà Nội phục vụ thị trường rộng hơn, không nên phân chia theo cấp độ hay mức giá quà tặng.

Theo ông Hoa, Hà Nội có nhiều tiềm năng về làng nghề, văn hóa, thị trường và du lịch để phát triển sản phẩm quà tặng. Đề án cần tạo được cơ chế quản lý, lựa chọn và phát triển sản phẩm thống nhất, gắn mỗi sản phẩm với câu chuyện văn hóa, bản sắc Thủ đô, đồng thời thúc đẩy thiết kế và đổi mới sáng tạo phù hợp thị hiếu trong nước, quốc tế. Đặc biệt, Đề án cần xác định rõ cơ quan đầu mối và cơ chế phối hợp, đồng thời kế thừa, kết nối với Chương trình OCOP và Đề án bảo tồn, phát triển làng nghề, tránh chồng chéo và phát huy hiệu quả các nguồn lực hiện có.

Đề án phải tạo ra những sản phẩm quà tặng cụ thể

Ở góc độ mở rộng giá trị và thị trường cho sản phẩm, góp ý tại cuộc họp, ông Vương Xuân Nguyên - Viện trưởng Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật cho rằng cần nghiên cứu mở rộng phạm vi Đề án theo hướng gắn phát triển sản phẩm quà tặng với đổi mới sáng tạo, thương mại và thị trường. Theo ông Nguyên, nhiều sản phẩm làng nghề, OCOP của Hà Nội có tiềm năng nhưng còn hạn chế về thiết kế, công nghệ và khả năng đáp ứng thị hiếu từng thị trường. Vì vậy, Đề án không chỉ lựa chọn sản phẩm đưa vào danh mục mà cần thúc đẩy các chủ thể đổi mới, nâng cao sức cạnh tranh; đồng thời xác định rõ sản phẩm đầu ra như bộ tiêu chí, quy trình tuyển chọn, danh mục, hệ thống nhận diện và cơ sở dữ liệu sản phẩm.

Bà Hà Thị Vinh - Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội

Góp ý tại cuộc họp, bà Hà Thị Vinh - Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho rằng, để phát triển các dòng quà tặng đặc trưng của Thủ đô, cần đẩy mạnh thiết kế và đổi mới sáng tạo trong các làng nghề. Nghệ nhân có kỹ thuật, kinh nghiệm và nắm giữ tinh hoa nghề truyền thống, song cần sự đồng hành của các nhà thiết kế chuyên nghiệp để tạo ra sản phẩm phù hợp hơn với thị hiếu và nhu cầu thị trường.

Theo bà Hà Thị Vinh, Đề án nên lựa chọn một số nhóm ngành hàng thế mạnh như gốm sứ, sơn mài, đồ gỗ, thủ công mỹ nghệ… để tập trung hỗ trợ, tránh dàn trải. Đặc biệt, một sản phẩm quà tặng hoàn chỉnh cần được đầu tư đồng bộ từ thiết kế, bao bì, câu chuyện văn hóa đến hệ thống nhận diện.

“Đổi mới sáng tạo không có nghĩa là làm mất đi giá trị truyền thống, mà cần giữ được cái hồn của làng nghề, đồng thời nâng tầm thiết kế, bao bì để gia tăng giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm”, bà Hà Thị Vinh nhấn mạnh.

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Nguyễn Đình Hoa - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến, trong đó trước hết phải xác định rõ mục tiêu và sản phẩm đầu ra của Đề án, bảo đảm nội dung thiết thực, khả thi, tránh dàn trải và nặng về thủ tục.

Theo ông Hoa, Hà Nội có tiềm năng rất lớn với hệ thống làng nghề, sản phẩm thủ công mỹ nghệ và nhiều sản phẩm đặc trưng. Tuy nhiên, những hạn chế về thiết kế, bao bì, nhận diện, thông tin thị trường, liên kết sản xuất và đổi mới sáng tạo đang khiến nhiều sản phẩm chưa phát huy hết giá trị. Do đó, Đề án cần rà soát, phân loại các nhóm sản phẩm hiện có, nhận diện rõ những điểm nghẽn để có giải pháp hỗ trợ phù hợp. Trên tinh thần đó, ông Hoa đề nghị nghiên cứu tên gọi theo hướng “Đề án đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm quà tặng Hà Nội”, nhằm làm nổi bật yêu cầu đổi mới thiết kế, nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Một trong những đầu ra quan trọng của Đề án là hình thành danh mục sản phẩm quà tặng theo từng nhóm, có thông tin về nguồn gốc, xuất xứ, câu chuyện văn hóa và được cập nhật phù hợp với thị trường.

Song song với đó, cần triển khai các hoạt động thiết kế sáng tạo, đào tạo, cung cấp thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và kết nối chuyên gia với các chủ thể sản xuất. Ông Hoa nhấn mạnh, quá trình triển khai phải huy động được sự tham gia của doanh nghiệp, nghệ nhân, nhà thiết kế, nhà khoa học, hiệp hội, cơ sở đào tạo và các địa phương. Trong đó, doanh nghiệp và chủ thể sản xuất là trung tâm; cơ quan quản lý Nhà nước đóng vai trò định hướng, kiến tạo môi trường, kết nối và xây dựng cơ chế hỗ trợ. Đồng thời, cần rà soát các cơ chế, chính sách hiện hành của thành phố, xác định những nội dung còn thiếu để đề xuất chính sách phù hợp; phân công rõ trách nhiệm của các sở, ngành, xã, phường trong phát triển sản phẩm, cung cấp thông tin thị trường và xúc tiến thương mại.

“Đề án cuối cùng phải tạo ra được sản phẩm cụ thể, tạo được phong trào thiết kế, đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm quà tặng trên toàn thành phố”, ông Hoa nhấn mạnh, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo khẩn trương tinh gọn, hoàn thiện đề cương và tiếp tục lấy ý kiến các chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp, nghệ nhân, nhà thiết kế và địa phương trước khi hoàn thiện Đề án trình thành phố.